Thanh tra Chính phủ yêu cầu rà soát vật tư gói thầu 35.000 tỷ tại sân bay Long Thành

Hàng loạt tồn tại trong công tác quản lý vật tư, thiết bị và tổ chức thi công tại gói thầu xây dựng nhà ga hành khách sân bay Long Thành vừa được Thanh tra Chính phủ chỉ rõ. Đáng chú ý, Cơ quan Thanh tra yêu cầu Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) rà soát kỹ nguồn gốc, chất lượng thiết bị phòng cháy chữa cháy liên quan đến Công ty TNHH PCCC Tomoken Việt Nam, nhằm bảo đảm không để hàng giả hoặc hàng kém chất lượng xuất hiện tại công trình trọng điểm quốc gia.

Một trong những nội dung đáng chú ý nhất của kết luận thanh tra là yêu cầu kiểm tra lại toàn bộ vật tư, thiết bị của hệ thống phòng cháy chữa cháy tại nhà ga hành khách có liên quan đến Công ty TNHH PCCC Tomoken Việt Nam (Ảnh minh họa).

Theo Kết luận thanh tra về việc chấp hành chính sách, pháp luật đối với Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1, gói thầu 5.10 - Thi công xây dựng và lắp đặt thiết bị công trình nhà ga hành khách là một trong những gói thầu có quy mô lớn nhất của dự án Thành phần 3 do ACV làm chủ đầu tư.

Gói thầu có dự toán hơn 35.892 tỷ đồng, giá trị hợp đồng hơn 27.813 tỷ đồng và 338,85 triệu USD. Đến ngày 31/3/2025, giá trị khối lượng đã thanh toán đạt khoảng 3.298 tỷ đồng.

Nhiều tồn tại trong quản lý vật liệu và thiết bị

Qua thanh tra, cơ quan chức năng xác định một số vật tư, thiết bị được sử dụng tại công trình có sự thay đổi về nơi sản xuất, mã hiệu và nhà sản xuất so với hồ sơ dự thầu đã được phê duyệt.

Bên cạnh đó, quá trình kiểm soát chất lượng vật liệu đầu vào cũng bộc lộ nhiều thiếu sót. Một số kết quả thí nghiệm được thực hiện tại phòng thí nghiệm chưa được cấp chứng nhận đối với chỉ tiêu gân thép theo quy định; hồ sơ còn thiếu kết quả thí nghiệm thành phần hóa học của thép theo yêu cầu kỹ thuật.

Thanh tra Chính phủ cũng ghi nhận tình trạng nghiệm thu vật liệu trước khi được chấp thuận nguồn cung, đồng thời có trường hợp chủ đầu tư chấp thuận sử dụng vật liệu ngoài danh mục đã quy định trong hợp đồng.

Đối với máy móc thi công, một số thiết bị chưa được nhà thầu khai báo hoặc chưa có xác nhận của cơ quan chức năng về việc sử dụng thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động. Một số thiết bị đã hết thời hạn kiểm định hoặc chưa có chứng nhận hợp quy trước khi đưa vào sử dụng.

Ngoài ra, thanh tra còn phát hiện một số hạng mục được triển khai trước khi chủ đầu tư và đơn vị tư vấn giám sát chấp thuận biện pháp tổ chức thi công.

ACV phải thương thảo lại đơn giá nhiều hạng mục

Một nội dung khác được Thanh tra Chính phủ yêu cầu xử lý là việc thay đổi chủng loại vật liệu nhưng chưa thực hiện điều chỉnh giá hợp đồng theo đúng thỏa thuận.

Theo kết luận, ACV đã chấp thuận để nhà thầu không sử dụng thép hình H thương hiệu Posco như hồ sơ dự thầu và danh mục vật tư của hợp đồng, song chưa thương thảo việc giảm giá vật liệu.

Tình trạng tương tự cũng xảy ra đối với một số vật liệu khác có nguồn gốc thay đổi so với danh mục đã ký kết nhưng chưa được rà soát, điều chỉnh đơn giá.

Đối với một số hạng mục sử dụng cát và cấp phối đá dăm, thành phần hạt thực tế khác với chỉ dẫn kỹ thuật. Đến thời điểm thanh tra, các bên vẫn chưa thống nhất điều chỉnh đơn giá đối với phần công việc có giá trị khoảng 30,794 tỷ đồng, đồng thời chưa chuẩn xác lại định mức theo quy định.

Thanh tra Chính phủ yêu cầu ACV rà soát toàn bộ đơn giá của các hạng mục này để bảo đảm việc thanh toán phù hợp với hợp đồng và quy định pháp luật.

Rà soát hệ thống PCCC liên quan Công ty Tomoken

Một trong những nội dung đáng chú ý nhất của kết luận thanh tra là yêu cầu kiểm tra lại toàn bộ vật tư, thiết bị của hệ thống phòng cháy chữa cháy tại nhà ga hành khách có liên quan đến Công ty TNHH PCCC Tomoken Việt Nam.

Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Phú Thọ phát hiện trên địa bàn tỉnh Phú Thọ bán một số loại bình bột chữa cháy xách tay loại 6kg và 8kg do Công ty TNHH công nghiệp Tomoken Việt Nam sản xuất có dấu hiệu "Sản xuất, buôn bán hàng giả".

Thanh tra Chính phủ yêu cầu ACV phối hợp với Liên danh Vietur đánh giá lại nguồn gốc và chất lượng thiết bị, bảo đảm tuân thủ đúng các điều khoản của Hợp đồng 5.10 và quy định của pháp luật, không để vật tư không bảo đảm chất lượng được đưa vào công trình.

Yêu cầu này được đưa ra trong bối cảnh tháng 10/2025, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam Phan Thế Hoài, Giám đốc Công ty TNHH PCCC Tomoken Việt Nam, cùng Phan Bạch Thông, Giám đốc điều hành công ty, để điều tra về hành vi "Sản xuất, buôn bán hàng giả".

Theo kết quả điều tra được công bố trước đó, từ năm 2023 đến thời điểm khởi tố, doanh nghiệp này đã tiêu thụ hơn 2,2 triệu bình chữa cháy các loại với doanh thu trên 834 tỷ đồng.

Kết luận giám định của Viện Khoa học hình sự (Bộ Công an) xác định nhiều mẫu bình chữa cháy của doanh nghiệp không đáp ứng khả năng dập tắt đám cháy loại B theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về phương tiện phòng cháy chữa cháy.

Tăng cường kiểm soát để bảo đảm chất lượng công trình

Ngoài việc rà soát hệ thống PCCC, Thanh tra Chính phủ còn yêu cầu ACV khắc phục các thiếu sót liên quan đến hồ sơ thí nghiệm vật liệu, hồ sơ máy móc thiết bị thi công và việc nghiệm thu khối lượng xây dựng.

Trường hợp không thể bổ sung đầy đủ hồ sơ theo quy định, Tổng Giám đốc ACV phải chỉ đạo xử lý theo đúng quy định của pháp luật.

Đối với toàn bộ Dự án Thành phần 3, Thanh tra Chính phủ yêu cầu chủ đầu tư chủ động rà soát các gói thầu chưa được thanh tra hoặc kiểm toán nhằm phát hiện sớm các tồn tại tương tự, đồng thời xem xét trách nhiệm của các nhà thầu, đơn vị tư vấn, tổ chức và cá nhân có liên quan.

Việc tăng cường kiểm soát nguồn gốc vật tư, chất lượng thiết bị và quy trình thi công không chỉ nhằm khắc phục những tồn tại được cơ quan thanh tra chỉ ra mà còn góp phần bảo đảm chất lượng, an toàn và tính bền vững của Cảng hàng không quốc tế Long Thành - công trình hạ tầng trọng điểm có ý nghĩa đặc biệt đối với năng lực kết nối và phát triển kinh tế của Việt Nam trong nhiều thập kỷ tới.