Thanh toán QR xuyên biên giới cần tạo giá trị thực cho du lịch và bán lẻ

ông Phạm Tiến Dũng Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước phát biểu chỉ đạo

Chiều 25/9/2026 tại Hà Nội, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy phối hợp với Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam) và Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) tổ chức hội thảo ‘Thúc đẩy thanh toán xuyên biên giới qua mã QR: Động lực mới cho bán lẻ và du lịch’. Trọng tâm trao đổi là cách đưa mạng lưới QR xuyên biên giới vào giao dịch hằng ngày, từ trải nghiệm của du khách đến khả năng nhận tiền của điểm bán.

Phát biểu tại hội thảo, Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh thanh toán xuyên biên giới cần được nhìn rộng hơn một giải pháp kỹ thuật. ‘Kết nối hạ tầng là điểm khởi đầu, còn kết nối kinh tế mới là mục tiêu cần hướng tới’, ông nói. Theo Phó Thống đốc, việc một du khách sử dụng ứng dụng quen thuộc để thanh toán tại khách sạn, nhà hàng hay cửa hàng ở Việt Nam, hoặc người Việt dùng ứng dụng ngân hàng, ví điện tử khi ra nước ngoài, đòi hỏi sự phối hợp giữa ngân hàng, tổ chức chuyển mạch và các hệ thống thanh toán của hai nước. Giá trị của kết nối chỉ hình thành khi những giao dịch đó diễn ra thông suốt trong đời sống hằng ngày.

Nhu cầu này có cơ sở từ quy mô du lịch và tiêu dùng. Theo Cục Thống kê, tám tháng năm 2026, Việt Nam đón 15,9 triệu lượt khách quốc tế, tăng 14,4% so với cùng kỳ; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng ước đạt 5.235,5 nghìn tỷ đồng, tăng 13,3% theo giá hiện hành. Dòng khách lớn tạo ra nhiều tình huống thanh toán tại điểm bán, đặc biệt ở nơi có nhiều cơ sở lưu trú, nhà hàng và hộ kinh doanh. Tuy nhiên, lượng khách tăng không đồng nghĩa doanh thu sẽ tự động tăng nhờ một phương thức thanh toán mới; điều quyết định là khách có thể sử dụng ứng dụng của mình tại đúng nơi phát sinh nhu cầu chi tiêu.

Số liệu Ngân hàng Nhà nước được công bố tại hội thảo cho thấy, trong tám tháng năm 2026, thanh toán qua mã QR đạt 311 triệu giao dịch với tổng giá trị 274,2 nghìn tỷ đồng, lần lượt tăng 6,66% và 25,85% so với cùng kỳ. Đây là số liệu thanh toán QR nói chung, không phải quy mô riêng của giao dịch xuyên biên giới. Với VietQRGlobal, NAPAS cho biết giao dịch của du khách Thái Lan, Lào và Campuchia tại Việt Nam tăng tám lần về số lượng và sáu lần về giá trị; ở chiều người Việt thanh toán tại ba nước này, mức tăng tương ứng là năm lần và bốn lần. Tốc độ tăng cho thấy nhu cầu đang mở rộng, song cần thêm số giao dịch tuyệt đối và số điểm bán hoạt động để đánh giá quy mô thị trường.

Mạng lưới kết nối hiện trải rộng sang Trung Quốc, Hàn Quốc và Singapore, bên cạnh ba nước Đông Nam Á nói trên; phạm vi sử dụng theo từng chiều thanh toán có thể khác nhau. Tháng 8/2026, NAPAS cùng BIDV và Weixin Pay công bố mở rộng dịch vụ để khách Trung Quốc dùng Weixin Pay quét mã VietQRGlobal tại Việt Nam. Trước đó, dịch vụ với Singapore được triển khai theo chiều khách Singapore thanh toán tại Việt Nam. Những trường hợp này cho thấy việc ‘đã kết nối’ giữa hai thị trường cần được diễn giải cụ thể: ứng dụng nào sử dụng được, khách thanh toán ở chiều nào và tại những điểm bán nào.

Ở phía người bán, độ phủ mạng lưới quan trọng không kém số thị trường đã kết nối. Tháng 8, NAPAS và KiotViet ký thỏa thuận hợp tác nhằm đưa VietQRGlobal tới thêm các cơ sở kinh doanh sử dụng phần mềm quản lý bán hàng. Ngày 17/9, NAPAS, VietinBank và Central Retail ký biên bản ghi nhớ thúc đẩy thanh toán QR trong hệ thống bán lẻ tại Thái Lan. Đây là những bước mở rộng kênh tiếp cận; hiệu quả còn phụ thuộc vào tiến độ triển khai thực tế và khả năng người mua hoàn tất giao dịch tại quầy.

Toàn cảnh hội thảo "Thúc đẩy thanh toán xuyên biên giới qua mã QR: Động lực mới cho bán lẻ và du lịch".

Chi phí cũng là một lý do để điểm bán cân nhắc tham gia. Theo tài liệu hội thảo, phí chấp nhận thanh toán qua VietQRGlobal dự kiến khoảng 1,5% giá trị giao dịch, so với khoảng 2,4–3% đối với thẻ quốc tế phát hành ngoài Việt Nam. Nếu áp dụng đúng các mức này, với hóa đơn 1 triệu đồng, điểm bán có thể giảm khoảng 9.000–15.000 đồng phí. Đây là phép so sánh theo mức dự kiến, chưa phải mức phí cam kết cho mọi cơ sở kinh doanh; chi phí thực tế cần đối chiếu với hợp đồng của ngân hàng hoặc đơn vị cung ứng dịch vụ.

Với khách hàng, sự thuận tiện không dừng ở thao tác quét mã. Tỷ giá và số tiền phải trả cần được hiển thị rõ trước khi xác nhận; giao dịch lỗi, hoàn tiền hoặc khiếu nại phải có đầu mối xử lý. Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng lưu ý rằng khi thanh toán vượt qua biên giới, nhiều hệ thống và khuôn khổ pháp lý cùng tham gia, khiến yêu cầu bảo mật, phòng chống gian lận, phòng chống rửa tiền và bảo vệ dữ liệu trở nên phức tạp hơn. Mở rộng mạng lưới vì thế phải đi cùng cơ chế phân định trách nhiệm và bảo đảm thanh toán, quyết toán thông suốt.

Theo Phó Thống đốc, giai đoạn tới cần lựa chọn thị trường kết nối dựa trên nhu cầu du lịch, thương mại và thanh toán thực tế; đồng thời đánh giá kết quả bằng mức độ sử dụng, độ phủ điểm chấp nhận, chất lượng dịch vụ và chi phí. Với doanh nghiệp bán lẻ và du lịch, thước đo gần gũi hơn là khách quốc tế có thanh toán thành công hay không, tiền được ghi nhận ra sao và chi phí có đủ hợp lý để duy trì dịch vụ. Chỉ khi những câu hỏi ấy được giải quyết ở từng điểm bán, kết nối QR xuyên biên giới mới có thể chuyển thành giá trị kinh tế cụ thể.