Nguồn vốn ngân hàng dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đang được mở rộng cả về quy mô tín dụng lẫn các chương trình ưu đãi. Tuy nhiên, khi nguồn cung tăng lên, câu hỏi lớn hơn lại nằm ở khả năng chứng minh sức khỏe tài chính và năng lực hấp thụ vốn của doanh nghiệp.
Hơn 4,1 triệu tỷ đồng dư nợ DNNVV
Ngày 18/9, tại Hà Nội, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam tổ chức Hội nghị “Tăng cường khả năng tiếp cận vốn tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa”, với sự tham dự trực tiếp và trực tuyến của các cơ quan quản lý, tổ chức tín dụng và cộng đồng doanh nghiệp.
 |
| Sáng nay 18/9/2026, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn chủ trì Hội nghị "Tăng cường khả năng tiếp cận vốn tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa" được tổ chức trực tiếp kết hợp trực tuyến tại các điểm cầu NHNN khu vực và các điểm cầu. |
Theo NHNN, đến ngày 28/8/2026, dư nợ tín dụng đối với nền kinh tế đạt gần 20,5 triệu tỷ đồng, tăng 10,24% so với cuối năm 2025.
Đáng chú ý, tín dụng đối với DNNVV tăng nhanh hơn mức chung. Hơn 100 tổ chức tín dụng đang có dư nợ đối với khu vực này, với tổng dư nợ trên 4,1 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 12,4% so với cuối năm 2025 và chiếm khoảng 20% tổng dư nợ của nền kinh tế.
Tính đến cuối tháng 8, doanh số giải ngân lũy kế từ đầu năm cho DNNVV đạt trên 3,8 triệu tỷ đồng. Trong cơ cấu dư nợ, thương mại và dịch vụ chiếm tỷ trọng lớn nhất, tới 70,48%.
Riêng bốn ngân hàng thương mại nhà nước có dư nợ khoảng 1,3 triệu tỷ đồng, tương đương 32,6% tổng dư nợ đối với khu vực DNNVV.
Như vậy, xét về lượng vốn, dòng tín dụng dành cho khu vực DNNVV không phải đang thu hẹp mà tiếp tục được mở rộng. Vấn đề nằm ở việc doanh nghiệp nào có thể tiếp cận được nguồn vốn và đáp ứng được các điều kiện vay.
19 ngân hàng đưa ra hơn 407.000 tỷ đồng ưu đãi
Một diễn biến đáng chú ý là tốc độ mở rộng các chương trình tín dụng ưu đãi dành cho DNNVV.
Sau hơn một tháng thực hiện chỉ đạo của NHNN trong tháng 8/2026, số ngân hàng tham gia đã tăng từ 4 lên 19 ngân hàng, với tổng quy mô các chương trình và sản phẩm tín dụng ưu đãi trên 407.000 tỷ đồng, gần gấp đôi mức 220.000 tỷ đồng đăng ký ban đầu.
 |
| Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Ngọc Cảnh phát biểu tại Hôi nghị. |
Các khoản vay được áp dụng lãi suất thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn, trong đó một số chương trình có mức ưu đãi thấp hơn từ 1-2%/năm.
Các ngân hàng cũng đang thiết kế sản phẩm theo từng nhóm nhu cầu. BIDV dành 25.000 tỷ đồng cho chương trình “SME Fast Track 2026”, hướng tới hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp, doanh nghiệp xuất nhập khẩu và doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng.
Agribank triển khai chương trình “Hưng thịnh cùng doanh nghiệp SMEs” với quy mô 100.000 tỷ đồng. Vietcombank đặt mục tiêu phát triển gần 2.000 khách hàng DNNVV mới, với doanh số giải ngân trong 8 tháng gần 10.000 tỷ đồng. SHB cung cấp các gói vay với lãi suất từ 6,2%/năm, hạn mức tới 10 tỷ đồng.
Ở góc độ chính sách, ông Nguyễn Xuân Bắc, Phó Vụ trưởng phụ trách Vụ Tín dụng (NHNN), cho biết hệ số rủi ro đối với khoản phải đòi của DNNVV được quy định ở mức 85-90%, thấp hơn mức từ 100% trở lên đối với doanh nghiệp khác. Cơ chế này góp phần tạo điều kiện để các tổ chức tín dụng mở rộng cho vay đối với khu vực DNNVV.
Khi tài sản thế chấp không còn là câu hỏi duy nhất
Dù nguồn vốn và chính sách ưu đãi đang được mở rộng, khả năng tiếp cận vốn của một bộ phận DNNVV vẫn chưa tương xứng với nhu cầu.
Theo NHNN, những vấn đề nổi lên gồm quy mô doanh nghiệp nhỏ, vốn chủ sở hữu hạn chế, năng lực quản trị chưa đồng đều, thông tin tài chính và dòng tiền chưa đầy đủ, thiếu minh bạch, trong khi phương án kinh doanh chưa đủ khả thi.
| Tại Hội nghị, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam Nguyễn Văn Thân đề xuất mở rộng các kênh cung ứng vốn cho DNNVV, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào ngân hàng thương mại và tài sản bảo đảm truyền thống. Đáng chú ý, Hiệp hội kiến nghị nghiên cứu thí điểm ngân hàng số chuyên doanh cho DNNVV và hộ kinh doanh, đồng thời hoàn thiện khuôn khổ pháp lý để phát triển thêm các tổ chức cho vay không nhận tiền gửi của công chúng. Theo số liệu được công bố tại Hội nghị, hệ thống hiện có 26 tổ chức tín dụng phi ngân hàng, gồm 16 công ty tài chính và 10 công ty cho thuê tài chính. Tuy nhiên, theo đánh giá của Hiệp hội, số lượng này chưa hình thành một thị trường đủ đa dạng các tổ chức cung ứng vốn chuyên biệt cho DNNVV. Một hướng khác được đề xuất là phát triển bao thanh toán, tài trợ khoản phải thu, tài trợ hàng tồn kho, chuỗi cung ứng và cho vay dựa trên dòng tiền. Khi đó, đơn hàng, khoản phải thu và dòng tiền tương lai có thể trở thành cơ sở để thiết kế sản phẩm tín dụng, giảm sự phụ thuộc vào bất động sản hoặc máy móc cố định. Hiệp hội cũng đề nghị phát triển hệ sinh thái dữ liệu và xếp hạng tín nhiệm DNNVV, qua đó giúp các tổ chức tài chính đánh giá khả năng trả nợ dựa nhiều hơn vào sức khỏe tài chính và dòng tiền thực tế của doanh nghiệp. |
Điều này cho thấy bài toán vốn đang chuyển dần sang một yêu cầu khác: doanh nghiệp phải có khả năng cung cấp dữ liệu đủ tin cậy để tổ chức tín dụng đánh giá sức khỏe tài chính và khả năng trả nợ.
Đây cũng là hướng đi mà NHNN định hướng trong thời gian tới khi yêu cầu các tổ chức tín dụng cải tiến quy trình, tăng cường chia sẻ dữ liệu và đánh giá tín dụng dựa nhiều hơn vào phương án kinh doanh, dòng tiền, lịch sử tín dụng và năng lực quản trị, từng bước giảm phụ thuộc vào tài sản bảo đảm.
Nếu nhìn từ bài toán này, việc mở rộng nguồn vốn không chỉ nằm ở tăng quy mô các gói tín dụng. Doanh nghiệp càng có dữ liệu tài chính minh bạch, dòng tiền rõ và phương án kinh doanh khả thi thì càng có thêm cơ sở tiếp cận vốn.
Đồng thời, khi nhu cầu vốn của DNNVV ngày càng đa dạng, việc phát triển các phương thức tài trợ dựa trên dòng tiền, khoản phải thu, đơn hàng, hàng tồn kho và chuỗi cung ứng cũng trở thành một phần của bài toán mở rộng khả năng tiếp cận vốn.
Đây chính là điểm nối từ câu chuyện 407.000 tỷ đồng tín dụng ưu đãi trong hệ thống ngân hàng sang yêu cầu rộng hơn về một hệ sinh thái vốn đa dạng cho DNNVV, thay vì chỉ phụ thuộc vào một phương thức cấp tín dụng truyền thống.
