Lãi suất ngân hàng hạ nhiệt, doanh nghiệp chờ vốn rẻ đi vào thực tế

Mặt bằng lãi suất ngân hàng đang xuất hiện những chuyển động mới sau yêu cầu điều chỉnh của Ngân hàng Nhà nước (NHNN). Từ việc giảm lãi suất tiền gửi ở nhiều kỳ hạn đến triển khai các chương trình cho vay ưu đãi, các ngân hàng đang tìm cách giảm chi phí vốn cho doanh nghiệp và người dân trong những tháng cuối năm.

Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn cho biết, cuối tuần qua, NHNN đã ban hành Công văn số 9608/NHNN-CSTT về việc triển khai các giải pháp hoạt động của các tổ chức tín dụng tới toàn hệ thống cho thấy quyết tâm tăng trưởng hai chữ số và vấn đề an ninh tiền tệ, an toàn hệ thống của các TCTD được đặt lên hàng đầu.

Tuy nhiên, điều thị trường quan tâm không chỉ là mức lãi suất được điều chỉnh trên biểu niêm yết, mà còn là khả năng chuyển phần giảm chi phí vốn thành khoản vay thực tế với điều kiện phù hợp. Với doanh nghiệp, lãi suất chỉ thực sự phát huy tác dụng khi giúp giảm chi phí tài chính, cải thiện dòng tiền và tạo thêm dư địa duy trì, mở rộng sản xuất, kinh doanh.

Lãi suất huy động điều chỉnh, ngân hàng giảm áp lực đầu vào

Ngay sau cuộc họp giữa NHNN và 46 ngân hàng thương mại sáng 19/10, nhiều tổ chức tín dụng đã triển khai điều chỉnh lãi suất huy động. Theo định hướng được NHNN công bố, các ngân hàng được yêu cầu giảm tối thiểu 0,5 điểm phần trăm/năm đối với lãi suất tiền gửi niêm yết kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, đồng thời giảm 1,5-2 điểm phần trăm/năm lãi suất cho vay đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên.

LPBank điều chỉnh giảm lãi suất huy động trên nhiều kỳ hạn, áp dụng với cả tiền gửi trực tuyến và tại quầy. Theo thông tin công bố ngày 19/10, ngân hàng giảm 0,5-0,6 điểm phần trăm/năm đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên; các kỳ hạn ngắn cũng được điều chỉnh giảm ở mức thấp hơn. Đồng thời, LPBank triển khai giảm 1,6-2 điểm phần trăm/năm lãi suất cho vay đối với các khoản giải ngân mới phục vụ sản xuất, kinh doanh ngắn hạn.

BVBank cũng giảm 0,5 điểm phần trăm/năm lãi suất tiền gửi niêm yết ở các kỳ hạn từ 6-24 tháng. Trong khi đó, VietBank điều chỉnh giảm 0,5 điểm phần trăm/năm lãi suất tiền gửi trực tuyến ở các kỳ hạn từ 6-36 tháng, còn các kỳ hạn ngắn 1-5 tháng được giữ nguyên theo biểu lãi suất mà ngân hàng công bố trong tư liệu thị trường ngày 19/10.

Việc nhiều ngân hàng cùng điều chỉnh lãi suất huy động cho thấy yêu cầu giảm chi phí đầu vào đã bắt đầu được triển khai. Khi chi phí trả lãi tiền gửi giảm, ngân hàng có thêm dư địa để điều chỉnh lãi suất cho vay, dù mức độ và thời điểm giảm còn tùy thuộc cơ cấu nguồn vốn, kỳ hạn huy động, chất lượng tài sản và chi phí hoạt động của từng tổ chức.

Bối cảnh hiện nay cũng đặt ra yêu cầu cân đối nguồn vốn thận trọng. Theo số liệu NHNN nêu tại cuộc họp ngày 19/10, huy động vốn tăng 11,22%, trong khi tín dụng tăng 11,44%. Chênh lệch này cho thấy nhu cầu vốn của nền kinh tế đang tăng nhanh hơn tốc độ huy động, khiến việc giảm lãi suất phải đi cùng yêu cầu bảo đảm thanh khoản và an toàn hệ thống.

Các gói vay ưu đãi hướng vào sản xuất, kinh doanh

Ở chiều cho vay, nhiều ngân hàng công bố chương trình hỗ trợ doanh nghiệp với mức giảm lãi suất khoảng 1,5-2 điểm phần trăm/năm, tập trung vào sản xuất, kinh doanh và những lĩnh vực được ưu tiên.

Tại ACB, Tổng giám đốc Từ Tiến Phát cho biết ngân hàng triển khai chương trình cho vay dành cho doanh nghiệp với mức giảm 1,5-2 điểm phần trăm/năm. Trước đó, chương trình giảm 1 điểm phần trăm/năm đã giải ngân khoảng 5.000 tỷ đồng. Thông tin này cho thấy một số ngân hàng đã có chương trình ưu đãi trước đợt điều chỉnh mới và đang tiếp tục mở rộng mức hỗ trợ.

Sau yêu cầu của Ngân hàng Nhà nước, nhiều ngân hàng đồng loạt giảm lãi suất huy động và lãi suất cho vay, hỗ trợ doanh nghiệp và người dân tiếp cận vốn - Ảnh minh họa: Trần Linh.

BIDV triển khai gói tín dụng quy mô khoảng 100.000 tỷ đồng, dành cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên, với kỳ hạn cho vay đến 6 tháng. Lãi suất được công bố từ 6%/năm, mức giảm tối đa 2 điểm phần trăm/năm so với thông thường, tùy kỳ hạn và lĩnh vực vay vốn. Ngân hàng dự kiến giảm khoảng 500 tỷ đồng thu nhập để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân.

Agribank từ ngày 19/10 triển khai giảm lãi suất cho vay đến 2 điểm phần trăm/năm so với mức thông thường, ưu tiên khách hàng sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên. Ngân hàng đồng thời tiếp tục chương trình tín dụng ưu đãi quy mô 70.000 tỷ đồng, với lãi suất thấp hơn 1-2 điểm phần trăm/năm so với mức cho vay bình quân cùng kỳ hạn; nguồn lực dự kiến dành để chia sẻ chi phí vốn khoảng 2.000 tỷ đồng.

Vietcombank cũng cam kết giảm tối thiểu 2 điểm phần trăm/năm lãi suất cho vay từ thời điểm công bố đến cuối năm, đồng thời cho biết sẽ xây dựng các gói hỗ trợ phù hợp với lĩnh vực ưu tiên và các động lực phát triển kinh tế.

Những chương trình này tạo thêm lựa chọn vốn cho doanh nghiệp, nhất là các đơn vị cần bổ sung vốn lưu động, nhập nguyên liệu hoặc duy trì hoạt động trong giai đoạn cao điểm cuối năm. Dù vậy, quy mô gói tín dụng được công bố không đồng nghĩa toàn bộ số vốn đã được giải ngân; mức lãi suất thấp nhất cũng không mặc nhiên áp dụng cho mọi khách hàng.

Khoản vay thực tế mới quyết định mức độ hưởng lợi

Đối với doanh nghiệp, tác động của việc giảm lãi suất cần được đánh giá trên tổng chi phí vốn thực tế, thay vì chỉ nhìn vào mức giảm được công bố. Một chương trình ưu đãi có thể mang lại lợi ích đáng kể nếu doanh nghiệp đáp ứng điều kiện, được giải ngân đúng thời điểm và sử dụng vốn cho hoạt động tạo ra dòng tiền.

Ngược lại, nếu điều kiện tiếp cận quá chặt, thời gian xử lý kéo dài hoặc doanh nghiệp không đáp ứng tiêu chuẩn tín dụng, việc giảm lãi suất niêm yết chưa chắc chuyển thành lợi ích trực tiếp. Các khoản vay mới, khoản vay hiện hữu, khoản vay ngắn hạn và dài hạn cũng có thể chịu cách áp dụng khác nhau theo chính sách từng ngân hàng.

Đây là lý do việc công khai rõ đối tượng thụ hưởng, kỳ hạn, thời gian ưu đãi, mức giảm và điều kiện vay có ý nghĩa quan trọng. Khi thông tin minh bạch, doanh nghiệp có thể chủ động so sánh phương án tài chính, tính toán chi phí vay và lựa chọn nguồn vốn phù hợp hơn.

Ở góc độ ngân hàng, giảm lãi suất cũng không thể tách rời quản trị rủi ro. Trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn, các tổ chức tín dụng cần vừa chia sẻ chi phí vốn với khách hàng, vừa duy trì chất lượng tín dụng, kiểm soát nợ xấu và bảo đảm khả năng thanh toán. NHNN cũng nhấn mạnh yêu cầu giảm lãi suất phải gắn với tiết giảm chi phí hoạt động, chia sẻ lợi nhuận và hạn chế cạnh tranh thiếu lành mạnh trong huy động vốn.

Từ điều chỉnh biểu lãi suất đến hiệu quả của dòng vốn

Đợt điều chỉnh lần này tạo ra tín hiệu rõ ràng về định hướng giảm chi phí vốn cho nền kinh tế. Các ngân hàng đã bắt đầu triển khai ở cả hai chiều huy động và cho vay, trong khi những chương trình tín dụng ưu đãi hướng đến doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu, doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng các lĩnh vực ưu tiên.

Tuy nhiên, để tác động lan tỏa rộng hơn, cần theo dõi không chỉ số lượng ngân hàng điều chỉnh lãi suất mà còn mức giảm thực tế, quy mô giải ngân, tốc độ tiếp cận vốn và nhóm khách hàng được hưởng lợi. Đây mới là những chỉ dấu giúp đánh giá liệu chủ trương giảm lãi suất có chuyển hóa thành điều kiện tài chính thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh hay không.

Với doanh nghiệp, đây là thời điểm cần rà soát nhu cầu vốn, dòng tiền và kế hoạch vay để tận dụng những chương trình phù hợp, đồng thời tính toán thận trọng khả năng trả nợ. Với ngân hàng, bài toán là giảm chi phí vốn một cách thực chất nhưng không đánh đổi an toàn hoạt động.

Mức lãi suất được công bố là điểm khởi đầu; khả năng tiếp cận vốn và hiệu quả sử dụng vốn mới là thước đo cuối cùng. Nếu các chương trình ưu đãi được triển khai minh bạch, đúng đối tượng và đúng nhu cầu, việc giảm lãi suất sẽ có cơ hội hỗ trợ doanh nghiệp duy trì sản xuất, mở rộng đơn hàng và góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.