Khoảng 4.000 phản ánh trên Etax Mobile hé lộ rủi ro mạo danh lập doanh nghiệp

Một người chưa từng đăng ký doanh nghiệp nhưng lại xuất hiện với tư cách người đại diện theo pháp luật. Một nghĩa vụ thuế phát sinh từ tổ chức mà họ không biết mình có liên quan. Đó là tình huống được phản ánh trong quá trình ngành Thuế triển khai chiến dịch “Làm sạch mã số thuế”.

Theo Cục Thuế, thông qua ứng dụng Etax Mobile và đường dây nóng, ngành Thuế đã ghi nhận khoảng 4.000 phản ánh của người dân về việc bị mạo danh thông tin cá nhân để thành lập doanh nghiệp mà họ không hề biết.

Đáng chú ý, nhiều trường hợp chỉ phát hiện khi được Cơ quan Thuế thông tin hoặc khi tra cứu, làm thủ tục hành chính và nhận thấy mình đang có nghĩa vụ liên quan đến một doanh nghiệp xa lạ.

Bỗng dưng trở thành doanh nhân gánh nhiều nghĩa vụ tài chính

Việc một cá nhân bị sử dụng thông tin để đăng ký doanh nghiệp không chỉ là vấn đề bảo mật dữ liệu.

Dưới tác động của chuyển đổi số, dữ liệu cá nhân trở thành yếu tố then chốt trong phát triển kinh tế số và xã hội số tại Việt Nam - (Ảnh minh họa).

Nếu hồ sơ giả mạo được chấp nhận, người bị mạo danh có thể xuất hiện trên hệ thống với tư cách chủ doanh nghiệp, người đại diện theo pháp luật hoặc chủ hộ kinh doanh. Trong khi đó, doanh nghiệp mang tên họ có thể phát sinh nghĩa vụ thuế, hóa đơn hoặc thậm chí liên quan đến những hành vi vi phạm pháp luật.

Thông tin cá nhân bị lợi dụng còn có thể phục vụ các hành vi như trốn thuế, mua bán hóa đơn, buôn lậu, lừa đảo hoặc vay tín dụng bất hợp pháp.

Điều đáng lo nằm ở chỗ người bị mạo danh có thể không hề hay biết gì về những hoạt động đó cho đến khi hậu quả đã xuất hiện, thậm chí rất nặng nề. Khi ấy, họ phải thực hiện các bước giải trình, xác minh để chứng minh mình không phải người lập hoặc điều hành tổ chức.

Rủi ro không dừng ở việc “mất” thông tin cá nhân, mà có thể chuyển thành một vấn đề về tư cách pháp lý và nghĩa vụ tài chính của chính người bị mạo danh.

325.500 doanh nghiệp trong diện rà soát

Vấn đề này được phát hiện trong bối cảnh ngành Thuế đang triển khai chiến dịch “Làm sạch mã số thuế” trên quy mô lớn.

Theo dữ liệu Cục Thuế công bố, khoảng 325.500 doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký với Cơ quan Thuế và đồng thời có nợ thuế thuộc nhóm được rà soát. Cùng với các nhóm dữ liệu khác, quá trình làm sạch giúp cơ quan quản lý phát hiện những trường hợp có thông tin bất thường để tiếp tục xác minh, xử lý.

Trong bối cảnh đó, những phản ánh của người dân về việc bị mạo danh trở thành một tín hiệu đáng chú ý đối với chất lượng dữ liệu đăng ký doanh nghiệp.

Đại diện Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể, Bộ Tài chính cho biết, với trường hợp nghi bị giả mạo hồ sơ, cơ quan đăng ký kinh doanh tại địa phương là đầu mối tiếp nhận kiến nghị và xác minh.

Nếu có kết luận hồ sơ đăng ký doanh nghiệp bị giả mạo, giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp sẽ được thu hồi và thông tin được chuyển cho Cơ quan Thuế để xử lý các vấn đề liên quan. Qua đó, quyền và lợi ích hợp pháp của người bị mạo danh được bảo vệ, trong đó có việc gỡ biện pháp tạm hoãn xuất cảnh nếu có và đủ điều kiện.

Chặn đứng mạo danh ngay từ khâu đăng ký

Nếu cơ chế xử lý hậu quả là một lớp bảo vệ, thì xác thực điện tử được kỳ vọng trở thành lớp phòng ngừa ngay từ đầu.

Đăng ký kinh doanh có một nguyên tắc là tự kê khai và tự chịu trách nhiệm.

Từ ngày 23/7/2026, Nghị định 296/2026/NĐ-CP có hiệu lực, sửa đổi, bổ sung một số quy định của Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp. Đây là văn bản đã được Chính phủ ban hành nhằm sửa đổi quy định về đăng ký doanh nghiệp.

Theo thông tin từ Bộ Tài chính, quy trình đăng ký được bổ sung yêu cầu xác thực điện tử. Người dân có thể tự đăng ký thành lập doanh nghiệp hoặc ủy quyền cho người khác thực hiện, nhưng việc đăng ký phải thực hiện qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia và xác thực bằng VNeID.

Cách làm này hướng tới việc gắn hành vi đăng ký doanh nghiệp với chính chủ thể thực hiện, thay vì chỉ dựa vào các bản sao giấy tờ nhận dạng trong hồ sơ.

Ông Nguyễn Đức Trung - Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) cho biết đăng ký kinh doanh có nguyên tắc tự kê khai và tự chịu trách nhiệm. Tuy nhiên, một số đối tượng xấu có thể lợi dụng việc sử dụng bản sao căn cước hoặc hộ chiếu trong hồ sơ để đưa thông tin của người khác lên hệ thống khi chưa được phép.

Theo ông Trung, xác thực điện tử thông qua VNeID là giải pháp để xử lý vấn đề mạo danh trong đăng ký thành lập doanh nghiệp.

Dữ liệu sạch phải đi cùng xác thực thật

Con số khoảng 4.000 phản ánh không đồng nghĩa tất cả trường hợp đều đã được kết luận là hồ sơ giả mạo. Nhưng đây là lượng phản ánh đủ lớn để cho thấy rủi ro cần được xử lý ở cả hai đầu: làm sạch dữ liệu đã tồn tại và ngăn thông tin giả được đưa vào hệ thống mới.

Với người dân, việc chủ động kiểm tra thông tin đăng ký doanh nghiệp, nghĩa vụ thuế và phản ánh sớm khi phát hiện bất thường có ý nghĩa quan trọng.

Với cơ quan quản lý, xác thực điện tử chỉ phát huy đầy đủ hiệu quả khi dữ liệu giữa đăng ký doanh nghiệp, thuế và hệ thống định danh được kết nối, cập nhật và đối soát thường xuyên.

Mục tiêu cuối cùng không chỉ là phát hiện một người bị mạo danh sau khi sự việc xảy ra, mà là giảm khả năng một danh tính bị sử dụng để tạo ra một pháp nhân mà chính chủ thể đó không hề hay biết.