Tăng giá thu gom rác ở Cần Thơ: Liệu có tăng chất lượng dịch vụ?

Từ ngày 1/1/2026, TP. Cần Thơ chính thức áp dụng mức giá thu gom rác sinh hoạt mới, cao nhất hơn 48.000 đồng/hộ/tháng ở khu vực đô thị. So với mức thu trước đây chỉ 10.000–20.000 đồng/hộ/tháng, đây là một bước điều chỉnh lớn, tác động trực tiếp đến sinh hoạt của hàng trăm nghìn hộ dân.

Điều khiến dư luận quan tâm không chỉ là mức tăng, mà là câu hỏi then chốt: Liệu tăng giá có đi kèm với việc nâng chất lượng thu gom, xử lý rác thải – một lĩnh vực vốn tồn tại nhiều bất cập kéo dài nhiều năm qua?

Những “điểm đen” rác thải kéo dài

Thực tế cho thấy, công tác thu gom và xử lý rác ở Cần Thơ nhiều năm qua chưa đáp ứng được yêu cầu của một đô thị trung tâm vùng ĐBSCL. Không khó để bắt gặp những điểm tập kết rác tạm bợ, hình thành ngay trong khu dân cư, dưới chân cầu, ven các tuyến đường lớn.

Nhiều khu vực từng bị trưng dụng làm bãi tập kết rác trong thời gian dài, rác tồn đọng thành đống, nước rỉ rác chảy tràn, mùi hôi thối nồng nặc. Người dân sống xung quanh không ít lần phản ánh tình trạng ô nhiễm kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, sinh hoạt và cả hoạt động buôn bán.

Không chỉ tồn đọng ở bãi rác lớn, rác thải còn xuất hiện dày đặc tại các tuyến đường nội thị, chẳng hạn như đoạn đường liên kết giữa Cách Mạng Tháng 8 và tỉnh lộ 918 (quận Bình Thủy), có nhiều đống rác lớn nhỏ tập kết trên lề đường và dưới cầu, vừa gây mất mỹ quan đô thị vừa gây ô nhiễm môi trường khu vực.

Ở vòng xoay đường Võ Văn Kiệt cũng từng được ghi nhận là điểm trung chuyển rác không chính quy, rác bị tập kết và đốt ngay tại đó, càng khiến mùi hôi lan rộng và gây phản cảm với người dân, du khách.

Có thời điểm, do cơ sở xử lý quá tải hoặc lò đốt gặp sự cố, hàng ngàn tấn rác sinh hoạt bị tồn đọng tại các bãi rác, chất cao ngoài trời. Mùi hôi theo gió lan xa hàng trăm mét, bủa vây khu dân cư, khiến người dân bức xúc, kiến nghị nhiều lần lên chính quyền địa phương.

Các xe thu gom rác tập kết ở khu vực gần cầu Hưng Lợi. Ảnh: Tr.L

Bên cạnh vấn đề bãi tập kết, tần suất thu gom rác không đồng đều cũng là điều khiến người dân không hài lòng. Ở một số khu vực, xe rác đến trễ, có nơi vài ngày mới thu gom một lần, rác sinh hoạt buộc phải để lâu trước nhà hoặc tập trung tạm bợ ven đường.

Trong khi đó, hệ thống trung chuyển và xử lý rác chưa đồng bộ, việc phân loại rác tại nguồn triển khai chậm, khiến toàn bộ khối lượng rác sinh hoạt đều dồn về các bãi xử lý, tạo áp lực lớn lên hạ tầng vốn đã hạn chế. Đây là nguyên nhân sâu xa dẫn đến tình trạng ùn ứ, ô nhiễm cục bộ kéo dài.

Tăng giá – cần tăng chất lượng dịch vụ

Trong bối cảnh đó, việc điều chỉnh tăng giá thu gom rác được lý giải là nhằm bù đắp chi phí vận hành, đầu tư phương tiện, nâng cao chất lượng dịch vụ. Xét ở góc độ kinh tế, đây là điều có thể hiểu được khi giá nhiên liệu, nhân công, chi phí xử lý môi trường đều tăng.

Tại phường Ninh Kiều (quận Ninh Kiều, TP. Cần Thơ), nhiều hộ dân bày tỏ quan điểm về việc điều chỉnh giá thu gom rác sinh hoạt. Ông Trần Văn Hòa, một cư dân sống lâu năm trên đường Nguyễn Thị Minh Khai, cho biết ông thống nhất với mức giá mới, nhưng cũng đặt ra kỳ vọng rõ rệt đối với dịch vụ:

“Nếu giá 48.000 đồng/hộ/tháng mà chất lượng thu gom, tần suất vận chuyển, vệ sinh điểm tập kết được nâng lên, thì tôi và đa số hàng xóm rất ủng hộ”.

Ông Hòa nhấn mạnh, việc tăng giá phải gắn với trách nhiệm của đơn vị thu gom, như thu gom đúng giờ, xử lý rác triệt để, không để tồn đọng lâu ngày, cũng như dọn dẹp sạch sẽ sau mỗi lần thu gom — điều mà người dân lâu nay vẫn kỳ vọng nhưng chưa hoàn toàn đạt được.

Thực tế, trong nhiều năm qua, mức giá thu gom rác sinh hoạt tại Cần Thơ được duy trì ở mức rất thấp, chỉ 10.000 đồng/hộ/tháng đối với các hộ dân trong hẻm và 20.000 đồng/hộ/tháng đối với các hộ mặt tiền. Mức thu này gần như không thay đổi suốt thời gian dài, trong khi chi phí nhiên liệu, nhân công, phương tiện, xử lý môi trường liên tục tăng cao.

Theo phản ánh từ các đơn vị trực tiếp thực hiện thu gom, nguồn thu không đủ bù chi, buộc doanh nghiệp phải “gồng mình” duy trì hoạt động. Điều này khiến việc đầu tư đổi mới phương tiện, nâng cấp thiết bị, cải thiện điều kiện làm việc cho công nhân môi trường gặp nhiều hạn chế, gián tiếp ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ thu gom.

Công nhân Công ty Cổ phần Đô thị Cần Thơ thực hiện thu gom rác trên các tuyến đường ở nội ô Ninh Kiều. Ảnh: Tr.L

Trao đổi với phóng viên Tạp chí Doanh nghiệp Hội nhập, đại diện Công ty Cổ phần Đô thị Cần Thơ cho biết, với mức giá cũ, doanh nghiệp phải bù lỗ trong thời gian dài để đảm bảo công tác thu gom không bị gián đoạn.

“Chi phí xăng dầu, bảo trì xe chuyên dụng, tiền lương công nhân và chi phí xử lý môi trường đều tăng, trong khi mức thu gần như không thay đổi. Điều này khiến doanh nghiệp rất khó tái đầu tư, nâng cao chất lượng dịch vụ như mong muốn”, vị đại diện này chia sẻ.

Theo đại diện Công ty Cổ phần Đô thị Cần Thơ, việc áp dụng mức giá thu gom rác mới từ đầu năm 2026 sẽ giúp các đơn vị thu gom có điều kiện tài chính tốt hơn để đầu tư trở lại cho hệ thống thu gom, bao gồm việc tăng tần suất thu gom, cải thiện phương tiện vận chuyển, nâng cấp các điểm trung chuyển, cũng như nâng cao điều kiện làm việc cho công nhân môi trường.

Nhiều ý kiến cho rằng việc tăng giá chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi kèm những chuyển biến rõ rệt trong thực tế, đặc biệt là xử lý dứt điểm tình trạng rác tồn đọng, các điểm tập kết gây ô nhiễm trong khu dân cư – những vấn đề đã kéo dài nhiều năm qua ở Cần Thơ.

Bên cạnh vai trò của các đơn vị thu gom và cơ quan quản lý, bài toán rác thải cũng cần sự chung tay từ chính mỗi người dân. Việc bỏ rác đúng giờ, đúng nơi quy định, hạn chế xả rác bừa bãi, từng bước hình thành thói quen phân loại rác tại nguồn sẽ góp phần giảm áp lực cho hệ thống thu gom, xử lý. Khi người dân, doanh nghiệp và chính quyền cùng hành động, môi trường đô thị không chỉ sạch hơn, mà niềm tin xã hội đối với các chính sách môi trường cũng được củng cố bền vững hơn…