Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 186/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 99/2013/NĐ-CP ngày 29/8/2013 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp. Văn bản pháp lý mới này sẽ chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/7/2026.
 |
| Quyền sở hữu công nghiệp là pháp luật về sở hữu công nghiệp hay nói đơn giản là tổng hợp những quy phạm pháp luật điều chỉnh những quan hệ xã hội phát sinh sau khi con người đã sáng tạo ra sản phẩm trí tuệ và được pháp luật coi là những đối tượng sở hữu công nghiệp. Với nghĩa này, quyền sở hữu công nghiệp là một quyền sở hữu đối với các tài sản vô hình. Ngoài ra, quyền sở hữu công nghiệp còn gồm có các quy định trong những điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. |
Điểm đổi mới cốt lõi và có sức răn đe mạnh nhất của Nghị định lần này nằm ở việc sửa đổi, bổ sung điểm a, khoản 3 Điều 3 của Nghị định 99/2013/NĐ-CP về các biện pháp khắc phục hậu quả. Theo đó, bên cạnh các chế tài truyền thống như "buộc trả lại" hay "thu hồi", Nhà nước chính thức bổ sung biện pháp "ngăn chặn truy cập tên miền xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp".
Khung chế tài hoàn chỉnh: "a) Buộc loại bỏ yếu tố vi phạm trên hàng hóa, phương tiện kinh doanh; buộc hoàn trả tên miền; buộc thu hồi tên miền; ngăn chặn truy cập tên miền xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp; buộc thay đổi tên doanh nghiệp, tên hộ kinh doanh; loại bỏ yếu tố vi phạm trong tên doanh nghiệp, tên hộ kinh doanh".
Siết chặt thủ tục và luật hóa xử lý trên môi trường điện tử
Nghị định số 186/2026/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung Điều 30 Nghị định số 99/2013/NĐ-CP, định hình lại quy trình lập biên bản và xử phạt theo hướng chặt chẽ:
Thẩm quyền lập biên bản: Khi phát hiện sai phạm, người có thẩm quyền xử phạt và công chức, viên chức đang thi hành công vụ đều có quyền lập biên bản vi phạm hành chính.
Nguyên tắc xử phạt: Mỗi hành vi chỉ bị xử phạt một lần. Nếu nhiều tổ chức, cá nhân cùng phối hợp thực hiện một hành vi thì mỗi đối tượng đều bị xử phạt riêng biệt. Trường hợp một đối tượng thực hiện nhiều hành vi hoặc vi phạm nhiều lần thì sẽ bị xử phạt cuốn chiếu đối với từng hành vi.
Thời hiệu xử phạt: Việc xác định hành vi đã kết thúc hay đang diễn ra để tính thời hiệu sẽ căn cứ theo khoản 1 Điều 8 Nghị định số 118/2021/NĐ-CP (văn bản đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 68/2025/NĐ-CP và Nghị định số 190/2025/NĐ-CP).
Xử lý trên không gian mạng: Việc xử lý vi phạm trên môi trường điện tử chính thức được triển khai khi bảo đảm đầy đủ các điều kiện về cơ sở hạ tầng, kỹ thuật, thông tin theo quy định tại Điều 18a Luật Xử lý vi phạm hành chính. Toàn bộ trình tự, thủ tục thực hiện tuân thủ Mục 1 Chương III của Luật này.
Tối hậu thư cho nhà mạng: 5 ngày để khóa website vi phạm
Để hiện thực hóa công cụ "nhốt" tên miền vi phạm, Nghị định 186/2026/NĐ-CP đã sửa đổi khoản 2, khoản 3 và bổ sung điều khoản đặc biệt 3a vào sau khoản 3 Điều 31 của Nghị định 99/2013/NĐ-CP:
Mở rộng diện chế tài sang Hộ kinh doanh: đối với biện pháp buộc thay đổi tên hoặc loại bỏ yếu tố vi phạm trong tên gọi, phạm vi áp dụng được mở rộng từ doanh nghiệp sang cả hộ kinh doanh. Quy định mới bắt buộc các đơn vị phải báo cáo kết quả thực hiện sau khi thay đổi tên, đồng thời tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành giữa cơ quan xử phạt và cơ quan đăng ký kinh doanh để triệt tiêu các tên gọi xâm phạm.
Đổi thuật ngữ, siết thời hạn thu hồi: đối với việc xử lý tên miền, quy định mới chuẩn hóa cụm từ "trả lại tên miền" thành "hoàn trả tên miền". Đồng thời, xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan liên quan và áp đặt nghĩa vụ: Phải báo cáo kết quả thu hồi tên miền trong vòng 10 ngày kể từ khi hoàn tất.
Quy trình "rút phích" kỹ thuật của các nhà mạng (Khoản 3a): Khi có quyết định áp dụng biện pháp ngăn chặn từ cơ quan thẩm quyền, trong vòng 05 ngày, doanh nghiệp viễn thông (nhà mạng) có trách nhiệm áp dụng các biện pháp kỹ thuật để chặn đứng mọi truy cập đến tên miền đó trên mạng Internet tại Việt Nam. Sau đó, nhà mạng phải gửi văn bản báo cáo kết quả cho cơ quan xử phạt trong vòng 10 ngày.
Trong trường hợp có quyết định khôi phục, doanh nghiệp viễn thông phải mở lại truy cập cho tên miền trong vòng 03 ngày kể từ khi nhận quyết định và báo cáo bằng văn bản trong vòng 10 ngày sau khi hoàn tất.
Phạt tiền mặt tới 250 triệu đồng
Nhằm tăng tính thực thi, Nghị định 186/2026/NĐ-CP đã chi tiết hóa và nâng cao thẩm quyền xử phạt cho từng chức danh thuộc nhiều lực lượng khác nhau từ Trung ương đến địa phương, bao gồm: Bộ Khoa học và Công nghệ, lực lượng Quản lý thị trường, cơ quan Hải quan, lực lượng Công an; Chủ tịch UBND các cấp và Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ.
Đáng chú ý, mức thẩm quyền phạt tiền tối đa áp cho người đứng đầu các lực lượng thực thi chuyên ngành được đẩy lên mức rất cao, lên tới 250.000.000 đồng cho một hành vi vi phạm.
