Khai tử "giấy phép con" ngành vàng trang sức Thay đổi lớn nhất mang tính lịch sử trong dự thảo lần này là việc đưa hoạt động sản xuất, gia công, kinh doanh mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ ra khỏi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.
 |
| Trước biến động giá vàng, Ngân hàng Nhà nước Khu vực 2 yêu cầu doanh nghiệp, tổ chức tín dụng kinh doanh vàng miếng tuân thủ nghiêm quy định, công khai giá, ngăn chặn đầu cơ và thao túng thị trường. |
Theo Nghị định 24 hiện hành, đây là mảng kinh doanh bị kiểm soát rất chặt. Doanh nghiệp muốn hoạt động bắt buộc phải được Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, phải thỏa mãn hàng loạt tiêu chuẩn khắt khe về địa điểm, cơ sở vật chất và trang thiết bị.
Tại dự thảo mới, khoản 7 Điều 4 được sửa đổi theo hướng thông thoáng hoàn toàn. Tổ chức, cá nhân chỉ cần tự chịu trách nhiệm và tuân thủ các quy định pháp luật thông thường về: Chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn, đo lường, nhãn hàng hóa, niêm yết giá công khai, hóa đơn chứng từ, nghĩa vụ thuế, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường, quyền lợi người tiêu dùng và phòng chống rửa tiền.
Xóa bỏ loạt điều khoản cũ: Để thực hiện cuộc "cởi trói" này, dự thảo đề xuất bãi bỏ toàn bộ các Điều 5, 6, 7, 8 và 9 của Nghị định 24 cũ. Đây vốn là các điều khoản quy định về điều kiện cấp phép sản xuất, trách nhiệm của doanh nghiệp gia công và mua bán vàng trang sức.
Ngược lại, đối với vàng miếng, Nhà nước tiếp tục giữ bàn tay sắt để ổn định vĩ mô. Hoạt động sản xuất và kinh doanh vàng miếng vẫn là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, bắt buộc phải được NHNN cấp Giấy phép. Tuy nhiên, dự thảo bổ sung quy định cho phép các doanh nghiệp, ngân hàng thương mại sản xuất vàng miếng được mua bán vàng nguyên liệu theo khuôn khổ mới của Nghị định này.
Mua vàng từ 20 triệu đồng bắt buộc phải quẹt thẻ, chuyển khoản
Một quy định hoàn toàn mới, chưa từng xuất hiện trong Nghị định 24 hiện hành và dự kiến sẽ thay đổi toàn bộ thói quen "ôm tiền mặt đi mua vàng" của người dân:
Hạn mức tiền mặt: Việc thanh toán mua bán vàng có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên trong ngày của một khách hàng phải được thực hiện bằng phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt (chuyển khoản, quẹt thẻ nội địa...).
Kiểm soát dòng vốn tín dụng: Đối với giao dịch mua vàng miếng, trường hợp khách hàng sử dụng thẻ tín dụng hoặc các hình thức thanh toán có nguồn gốc từ dòng tiền cấp tín dụng của ngân hàng thì phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật về hoạt động cấp tín dụng, tuyệt đối không được dùng vốn vay chi tiêu để đầu cơ vàng.
Quản lý vàng nguyên liệu: Siết chặt doanh nghiệp FDI, mở cửa cho công nghiệp hi-tech
Quy định về xuất nhập khẩu vàng nguyên liệu tại Điều 14 được thiết kế lại nhằm bịt kín các kẽ hở buôn lậu và biến tướng dòng vốn:
Doanh nghiệp gia công nội địa: Việc cấp phép tạm nhập vàng nguyên liệu để tái xuất sản phẩm sẽ được duyệt dựa trên nhu cầu thực tế của hợp đồng gia công với đối tác nước ngoài. Lượng vàng này chỉ được dùng để làm hàng xuất khẩu, không được tuồn ra thị trường.
Doanh nghiệp FDI (có vốn đầu tư nước ngoài): Dự thảo bổ sung các điều kiện ngặt nghèo. Vàng nguyên liệu nhập khẩu chỉ được dùng để sản xuất, gia công sản phẩm vàng trang sức xuất khẩu theo đúng hợp đồng làm căn cứ cấp phép. Tuyệt đối không được bán, chuyển giao hoặc sử dụng vào mục đích khác tại thị trường nội địa, trừ khi được NHNN chấp thuận. (Quy định cũ trước đây chỉ xét duyệt chung chung dựa trên năng lực sản xuất và báo cáo năm trước).
Mở cửa cho công nghiệp kỹ thuật cao: Một điểm mới tiến bộ là dự thảo cho phép xuất nhập khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất linh kiện điện tử, thiết bị điện tử, dụng cụ và thiết bị y tế. Lượng vàng này được quản lý theo Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và pháp luật hải quan, nghiêm cấm dùng để chế tác vàng miếng hay vàng trang sức.
Hệ thống giám sát "Big Data" và thời hạn khai tử giấy phép cũ
Để quản lý thị trường số hóa, dự thảo yêu cầu xây dựng một hệ thống thông tin chuyên dụng để xử lý, lưu trữ toàn bộ dữ liệu về xuất nhập khẩu, mua bán, tồn kho của vàng nguyên liệu. Toàn bộ dữ liệu giao dịch này phải được kết nối trực tiếp và cung cấp cho NHNN.
Phạm vi thanh tra, kiểm tra của NHNN cũng được mở rộng bao quát toàn diện, từ khâu sản xuất, kinh doanh vàng miếng cho đến việc chấp hành hạn mức, báo cáo, mua bán vàng nguyên liệu nhập khẩu. Chế độ báo cáo đối với các doanh nghiệp và ngân hàng thương mại được mở rộng, bắt buộc phải báo cáo chi tiết cả lượng hàng tồn kho vàng nguyên liệu nhập khẩu và tiến độ thực hiện các hợp đồng gia công quốc tế.
Dự thảo đề xuất Nghị định sửa đổi sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.
Kể từ thời điểm này, tất cả Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ do NHNN cấp trước đây sẽ chính thức vô hiệu, không còn là điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp hoạt động. Toàn bộ các hồ sơ xin cấp mới hoặc sửa đổi giấy chứng nhận đang tồn đọng tại cơ quan quản lý cũng sẽ lập tức chấm dứt xem xét giải quyết theo quy định chuyển tiếp.
