Biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đang chứng minh quyền lực tối thượng trong việc thu hồi gần 4.000 tỷ đồng nợ đọng, nhưng những "hạt sạn" về việc chặn hành khách vì những khoản nợ siêu nhỏ buộc cơ quan quản lý phải lập tức điều chỉnh.
 |
| Quang cảnh buổi họp báo chuyên đề thông tin về những nội dung liên quan đến quy định tạm hoãn xuất cảnh do Cục Thuế tổ chức (Ảnh: https://nhandan.vn). |
Tại buổi họp báo chuyên đề ngày 22/5/2026, Phó Cục trưởng Thuế Mai Sơn khẳng định: Tạm hoãn xuất cảnh không phải là công cụ mới mà là một hành lang pháp lý xuyên suốt từ Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 (hiệu lực từ 1/7/2020), liên tục được hoàn thiện qua Luật số 56/2024/QH15 và gần đây nhất là Luật số 108/2025/QH15.
Tính đến nay, ngành Thuế đã phát thông báo tạm hoãn xuất cảnh với khoảng 105.000 người đại diện pháp luật và chủ hộ kinh doanh, neo giữ khoản nợ gần 61.000 tỷ đồng. Kết quả thu về vô cùng ấn tượng khi thu hồi thành công hơn 4.000 tỷ đồng từ 13.000 người nộp thuế. Thế nhưng, câu chuyện hậu trường phía sau các con số này lại đang bộc lộ một nghịch lý lớn về mặt quản trị rủi ro.
Nghịch lý 0,2% nợ đọng và "bẫy" nợ thuế siêu nhỏ ở nhóm mất tích
Theo dữ liệu rà soát từ hệ thống quản lý thuế, trong số các trường hợp bị hoãn xuất cảnh, có tới 65.000 trường hợp thuộc nhóm đối tượng thứ ba: Cá nhân, người đại diện doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký nhưng còn nợ thuế quá hạn.
Đáng chú ý, hơn 50% người nộp thuế thuộc nhóm "bỏ địa chỉ kinh doanh" này có số tiền nợ dưới 1 triệu đồng. Trớ trêu thay, tổng số nợ của toàn bộ nhóm này chỉ chiếm vỏn vẹn 0,2% tổng số nợ thuế.
Bản chất của lỗ hổng: Theo quy định cũ tại Nghị định số 49/2025/NĐ-CP, trong khi Nhóm 1 (hộ kinh doanh hoạt động) có ngưỡng nợ từ 50 triệu đồng quá 120 ngày, Nhóm 2 (đại diện doanh nghiệp hoạt động) có ngưỡng từ 500 triệu đồng quá 120 ngày mới bị hoãn xuất cảnh, thì Nhóm 3 (đã bỏ địa chỉ đăng ký) hoàn toàn không có "ngưỡng sàn".
Về mặt nguyên tắc, chỉ cần phát sinh một khoản nợ vài chục nghìn đồng do chậm cập nhật hệ thống hoặc sai sót kỹ thuật, người nộp thuế vẫn bị tự động đưa vào diện cấm bay nếu không phản hồi sau 30 ngày kể từ khi có thông báo điện tử.
Để giải quyết triệt để "góc khuất" này, Bộ Tài chính đang khẩn trương xây dựng dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 theo hướng bổ sung ngưỡng nợ từ 1 triệu đồng trở lên đối với nhóm không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký. Sự điều chỉnh này nhằm đảm bảo nguyên tắc tương xứng giữa mức độ vi phạm và biện pháp chế tài hành chính của nhà nước.
Thế giới chặn nợ thuế như thế nào?
Việc dùng biện pháp hạn chế tự do dịch chuyển để siết nợ thuế là một thông lệ phổ biến toàn cầu, tuy nhiên mỗi quốc gia đều thiết kế một bộ lọc "ngưỡng sàn" để tránh làm nghẹt hệ thống hành chính.
 |
| Việc dùng biện pháp hạn chế tự do dịch chuyển để siết nợ thuế là một thông lệ phổ biến toàn cầu |
Cuộc cách mạng giải tỏa "lệnh cấm" theo thời gian thực (Real-time)
Bên cạnh việc sửa luật để tạo màng lọc cơ học, ngành thuế đang dồn tổng lực cho bài toán giải pháp công nghệ nhằm gỡ khó cho người dân ngay tại sân bay.
Trước đây, độ trễ giữa việc người dân nộp tiền vào ngân sách và việc Cơ quan Thuế gửi văn bản sang cơ quan xuất nhập cảnh để gỡ lệnh cấm thường mất vài ngày, gây ra những thiệt hại lớn về chi phí vé máy bay và cơ hội kinh doanh của hành khách.
Để chặt đứt nút thắt này, ngày 12/5/2026, Cơ quan Thuế và Cơ quan quản lý xuất nhập cảnh đã chính thức vận hành cơ chế truyền nhận dữ liệu điện tử tự động theo Quy chế phối hợp số 01/QCPH-CT-QLXNC. Ngay sau khi người nộp thuế hoàn thành nghĩa vụ qua ứng dụng eTax Mobile, hệ thống sẽ thực hiện ký điện tử và dữ liệu hủy bỏ lệnh cấm được liên thông sang hệ thống cửa khẩu gần như lập tức.
Trong lộ trình tiếp theo, Cục Thuế cho biết đang tiếp tục nâng cấp toàn diện hệ thống core-tech nhằm hướng tới mục tiêu: Hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh theo thời gian thực (Real-time). Khi dòng tiền nợ thuế vừa đổ vào kho bạc, lệnh cấm trên hệ thống biên giới sẽ tự động mở khóa trong vài phút, giúp người nộp thuế giải tỏa áp lực và làm chủ hoàn toàn lộ trình di chuyển của mình.
