Hệ thống chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH) chuẩn bị đón nhận đợt cập nhật lớn nhằm vá các lỗ hổng vận hành trong thực tế. Tại dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội đề xuất nhiều nội dung, trong đó có việc xác định trường hợp chậm, trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp.
Hiện tại, Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến dự Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội với nhiều tác động trực tiếp đến dòng tiền và nghĩa vụ của đơn vị sử dụng lao động.
 |
| Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định sổ bảo hiểm xã hội được cấp bằng bản điện tử, bản giấy và có giá trị pháp lý như nhau. |
Thay đổi mang tính bước ngoặt và tạo ra "lằn ranh đỏ" pháp lý nằm ở đề xuất mới liên quan chậm, trốn đóng bảo hiểm. Cơ quan soạn thảo dự kiến sửa đổi, bổ sung khoản 2 điều 38 và điểm a khoản 1 điều 39 Luật Bảo hiểm xã hội hiện hành.
Cụ thể, việc này sửa đổi, bổ sung theo hướng một trong các trường hợp chậm đóng bảo hiểm xã hội là không đăng ký hoặc đăng ký không đầy đủ số người phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn kê khai và nộp hồ sơ. Tuy nhiên, sau 60 ngày kể từ mốc này mà người sử dụng lao động vẫn không đăng ký hoặc đăng ký thiếu người thì sẽ bị xếp vào diện "trốn đóng". Quy định tường minh này giúp loại bỏ sự mập mờ, giúp cơ quan chức năng dễ dàng áp dụng các chế tài xử phạt hành chính hoặc hình sự.
Bên cạnh chế tài xử phạt, quyền lợi đóng - hưởng của người lao động trong các tình huống đặc thù cũng được sòng phẳng hóa. Dự thảo quy định rõ trách nhiệm đóng bảo hiểm xã hội trong trường hợp người lao động nghỉ ốm đau. Theo đó, người sử dụng lao động vẫn phải đóng bảo hiểm xã hội trong trường hợp trong tháng đầu làm việc hoặc trong tháng đầu trở lại làm việc mà người lao động nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau từ 14 ngày làm việc trở lên. Điều này sửa đổi để đảm bảo phù hợp với quy định tại khoản 6 điều 33 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, bảo vệ quyền lợi an sinh liên tục cho người lao động ngay khi vừa tiếp nhận công việc.
Song song đó, thủ tục hành chính phục hồi sức khỏe sau biến cố y tế cũng được phân cấp mạnh mẽ cho cơ sở. Dự thảo luật đề xuất sửa đổi khoản 2 điều 46 và khoản 2 điều 60 luật hiện hành liên quan đến chế độ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau ốm đau và sau thai sản.
Khác với trước đây, thời gian nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sẽ do người sử dụng lao động và ban chấp hành công đoàn cơ sở quyết định. Trường hợp hai bên có ý kiến trái chiều thì người sử dụng lao động quyết định số ngày nghỉ trên cơ sở đề nghị của ban chấp hành công đoàn cơ sở. Nếu đơn vị sử dụng lao động chưa có hoặc không tổ chức công đoàn cơ sở thì do người sử dụng lao động quyết định.
Cuối cùng, cuộc cách mạng số hóa số sổ bảo hiểm cũng được điều chỉnh lại mốc thời gian cho khả thi hơn. Mặc dù Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định sổ bảo hiểm xã hội được cấp bằng bản điện tử, bản giấy và có giá trị pháp lý như nhau với thời hạn chậm nhất ngày 01/01/2026 phải thực hiện, nhưng thực tế triển khai cần độ trễ đồng bộ hạ tầng. Do đó, tại dự luật, Bộ Nội vụ đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định này theo hướng sổ bảo hiểm xã hội được cấp bằng bản điện tử, còn bản giấy chỉ cấp khi người tham gia yêu cầu và có giá trị pháp lý tương đương.
Đặc biệt, vì dự luật sửa đổi, bổ sung dự kiến có hiệu lực thi hành từ ngày 01/03/2027, do đó dự luật sửa theo hướng bỏ mốc thời gian hạn định cũ là ngày 01/01/2027 để tạo không gian linh hoạt cho cơ quan BHXH chuẩn bị điều kiện giao dịch điện tử.
