Việc thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market - EM), có hiệu lực từ ngày 21/9/2026, được xem là một cột mốc quan trọng không chỉ với thị trường vốn mà còn với kỳ vọng thu hút dòng tiền ngoại trong giai đoạn tới.
Theo đánh giá của VPBankS, quá trình nâng hạng sẽ không diễn ra tức thời mà được triển khai theo nhiều giai đoạn. Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm thị trường chuyển đổi theo lộ trình trật tự, tăng khả năng hấp thụ dòng vốn mới, đồng thời hỗ trợ cơ chế thanh toán và vận hành thị trường hoạt động thông suốt trong suốt quá trình chuyển đổi.
 |
Trong bối cảnh đó, câu hỏi được giới đầu tư đặc biệt quan tâm là những quỹ nào có thể giải ngân ngay khi Việt Nam bước vào rổ chỉ số mới nổi, và quy mô dòng vốn thực tế sẽ lớn đến đâu.
Báo cáo của VPBankS cho biết, tính đến ngày 2/4/2026, giá trị giao dịch bình quân mỗi ngày trong ba tháng gần nhất của MSCI Vietnam đạt khoảng 9 triệu USD. Mức này đã cao hơn một số thị trường mới nổi quy mô nhỏ trong rổ MSCI Emerging Markets.
Ở những phiên sôi động nhất, giá trị giao dịch có thể lên tới khoảng 31 triệu USD mỗi ngày, tập trung chủ yếu tại các nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn như Vingroup, nhóm tài chính, HPG và FPT. Đây cũng là các mã chiếm tỷ trọng cao trong rổ MSCI Vietnam theo danh sách cập nhật đến ngày 25/11/2025.
Nếu loại trừ 4 thị trường mới nổi lớn nhất là Trung Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), Ấn Độ và Hàn Quốc, cùng 2 thị trường có thanh khoản mạnh là Brazil và Thổ Nhĩ Kỳ, thanh khoản của MSCI Vietnam hiện đã vượt một số thị trường mới nổi nhỏ như Philippines, Qatar, Hy Lạp và Peru. Thậm chí, quy mô giao dịch của Việt Nam đã tiệm cận một số thị trường lớn hơn trong khu vực như Malaysia.
Dù vậy, xét về quy mô tổng thể, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn nhỏ hơn so với nhiều quốc gia ASEAN. Tỷ trọng của Việt Nam hiện vào khoảng 12,55% trong MSCI EFM ASEAN Index. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là thanh khoản đã cải thiện rõ rệt trong những năm gần đây, tạo nền tảng thuận lợi hơn cho tiến trình nâng hạng.
Quỹ ETF nào có thể vào Việt Nam ngay sau nâng hạng?
Theo VPBankS, nhóm quỹ có khả năng giải ngân sớm nhất là các quỹ ETF đang sử dụng các bộ chỉ số FTSE Emerging Markets và FTSE All-World làm tham chiếu. Đây là các quỹ thụ động bắt buộc phải tái cơ cấu danh mục khi Việt Nam chính thức được đưa vào rổ chỉ số mới nổi.
Dựa trên tổng tài sản của một số quỹ ETF tham chiếu các bộ chỉ số này tại ngày 3/4/2026, VPBankS ước tính dòng vốn thụ động tối thiểu có thể chảy vào thị trường Việt Nam đạt khoảng 1,7 tỷ USD khi hoàn tất toàn bộ quá trình chuyển đổi.
Đây mới chỉ là phần vốn đến từ nhóm quỹ thụ động. Trong khi đó, theo dữ liệu FTSE, tổng tài sản của các quỹ chủ động đầu tư theo dõi nhóm thị trường mới nổi hiện lớn gấp khoảng 5 lần quy mô các quỹ ETF. Điều này cho thấy dư địa hút vốn thực tế của thị trường Việt Nam có thể còn lớn hơn đáng kể nếu điều kiện vĩ mô và triển vọng tăng trưởng tiếp tục thuận lợi.
Một điểm tích cực khác là việc Việt Nam được FTSE chính thức đưa vào rổ từ ngày 21/9/2026 cũng giúp củng cố thêm cơ sở cho câu chuyện nâng hạng tiếp theo theo chuẩn MSCI. Đây mới là “đích đến” được thị trường kỳ vọng nhiều hơn, bởi phần lớn tài sản thụ động đầu tư vào thị trường mới nổi trên toàn cầu hiện vẫn bám theo các chỉ số của MSCI.
Một trong những lo ngại phổ biến khi đón dòng vốn ngoại quy mô lớn là câu chuyện “room” sở hữu nước ngoài tại các cổ phiếu trụ cột. Tuy nhiên, dữ liệu mà VPBankS tổng hợp cho thấy áp lực này hiện chưa quá đáng ngại.
Tính đến đầu tháng 4/2026, tỷ lệ nắm giữ của nhà đầu tư nước ngoài tại phần lớn các cổ phiếu thuộc FTSE Vietnam Index đều thấp hơn đáng kể so với mức trần sở hữu tối đa theo quy định. Thực tế, chỉ có 4 trong tổng số 31 cổ phiếu thành phần ghi nhận tỷ lệ sở hữu nước ngoài tương đương khoảng 50% mức tối đa cho phép.
Điều này đồng nghĩa dư địa tiếp nhận thêm vốn ngoại tại nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn, thanh khoản cao vẫn còn tương đối dồi dào. Theo đánh giá của đơn vị phân tích, dòng vốn thụ động bám theo FTSE Emerging Index vì vậy nhiều khả năng sẽ không bị cản trở đáng kể bởi giới hạn sở hữu nước ngoài.
Đáng chú ý, việc khối ngoại bán ròng liên tiếp trong thời gian qua, dù tạo sức ép ngắn hạn lên thị trường, lại vô tình mở rộng thêm khoảng trống sở hữu tại nhiều mã lớn. Đây có thể trở thành yếu tố thuận lợi khi các quỹ ETF bắt đầu cơ cấu danh mục theo rổ chỉ số mới.
Nâng hạng thường kéo theo sóng vốn ngoại mạnh
Dẫn thống kê từ Bloomberg, VPBankS cho biết phần lớn các thị trường từng được nâng hạng đều ghi nhận sự gia tăng mạnh của dòng vốn nước ngoài sau khi chính thức gia nhập rổ chỉ số mới, bất kể theo chuẩn FTSE hay MSCI.
Theo dữ liệu lịch sử, quy mô dòng vốn ngoại tại nhiều thị trường thường tăng gấp 5-7 lần so với mức bình quân của giai đoạn trước nâng hạng. Điều này phản ánh hiệu ứng tái phân bổ tài sản khá rõ nét của các quỹ quốc tế khi một thị trường chuyển từ nhóm cận biên sang mới nổi.
Trường hợp Trung Quốc là ví dụ đáng chú ý. Khi nhóm cổ phiếu A-shares chính thức được đưa vào rổ MSCI Emerging Markets Index năm 2018, quốc gia này lại đúng vào giai đoạn tăng trưởng chậm nhất gần 10 năm do tác động của cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung. Khi đó, dòng vốn ngoại rút ròng hơn 11 tỷ USD. Tuy nhiên, chỉ một năm sau, dòng tiền đã đảo chiều mạnh, với mức vào ròng vượt 132 tỷ USD.
Dữ liệu này cho thấy nâng hạng có thể tạo ra cú hích rất lớn về mặt dòng vốn, nhưng mức độ bền vững của xu hướng tăng vẫn phụ thuộc đáng kể vào môi trường kinh tế vĩ mô, triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp và tâm lý toàn cầu.
Dù triển vọng thu hút vốn ngoại là rất rõ, VPBankS cho rằng việc nâng hạng không nên được nhìn nhận như yếu tố đảm bảo cho một chu kỳ tăng giá bền vững. Trong dài hạn, thị trường chứng khoán vẫn vận động chủ yếu theo nền tảng vĩ mô, lãi suất, tỷ giá, tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp và mức định giá.
Nói cách khác, nâng hạng là một cú hích quan trọng, giúp gia tăng mức độ hiện diện của Việt Nam trên bản đồ đầu tư toàn cầu và cải thiện khả năng thu hút dòng vốn quốc tế. Nhưng để dòng tiền ở lại lâu dài, thị trường vẫn cần một câu chuyện đủ mạnh về chất lượng tăng trưởng, minh bạch, thanh khoản và hiệu quả vận hành.
Với hiệu lực nâng hạng từ ngày 21/9/2026, giai đoạn từ nay đến thời điểm chính thức chuyển đổi được dự báo sẽ là khoảng thời gian thị trường đón nhận sự quan tâm lớn hơn từ giới đầu tư quốc tế. Các cổ phiếu vốn hóa lớn, thanh khoản cao, còn nhiều dư địa sở hữu nước ngoài có thể trở thành tâm điểm trong làn sóng tái cơ cấu danh mục sắp tới.
