Quy định mới về cạnh tranh: Chặn “lách luật” doanh thu

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 102/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 75/2019/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực cạnh tranh, với nhiều điểm mới đáng chú ý theo hướng siết chặt kỷ cương thị trường.

Nâng mức phạt, làm rõ cách tính doanh thu

Một trong những điểm mới quan trọng là việc điều chỉnh khung xử phạt đối với các trường hợp đặc thù, nhất là khi doanh thu của doanh nghiệp vi phạm trên thị trường liên quan được xác định bằng 0.

Theo đó, doanh nghiệp trong trường hợp này vẫn có thể bị xử phạt từ 100 triệu đến 200 triệu đồng, thay vì gặp khó khăn trong xác định mức phạt như trước đây.

Đáng chú ý, Nghị định làm rõ nguyên tắc xác định tổng doanh thu trên thị trường liên quan đối với doanh nghiệp hoạt động ở nhiều công đoạn trong chuỗi sản xuất, kinh doanh. Tổng doanh thu sẽ được tính trên toàn bộ các thị trường liên quan đến hành vi vi phạm, qua đó hạn chế tình trạng “lách luật” hoặc chia tách hoạt động để né tránh chế tài.

Cách xác định mức phạt cụ thể cũng được chuẩn hóa: mức trung bình của khung được lấy làm căn cứ, sau đó điều chỉnh tăng hoặc giảm dựa trên các tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ. Quy định này góp phần bảo đảm tính minh bạch, nhất quán trong quá trình xử lý vi phạm.

Siết chặt vi phạm về tập trung kinh tế

Nghị định dành dung lượng đáng kể để điều chỉnh các hành vi vi phạm trong lĩnh vực tập trung kinh tế – khu vực tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng lớn đến cạnh tranh thị trường.

Cụ thể, hành vi không thông báo tập trung kinh tế được phân loại xử phạt theo quy mô doanh nghiệp. Doanh nghiệp có tổng tài sản hoặc doanh thu dưới 3.000 tỷ đồng bị phạt từ 500 triệu đến 1 tỷ đồng; trong khi doanh nghiệp quy mô lớn (từ 3.000 tỷ đồng trở lên) có thể bị phạt từ 1 tỷ đến 2 tỷ đồng. Tuy nhiên, mức phạt tối đa vẫn không vượt quá 5% tổng doanh thu trên thị trường liên quan.

Ngoài ra, các hành vi như thực hiện giao dịch khi chưa có kết quả thẩm định hoặc chưa có quyết định chính thức của cơ quan cạnh tranh cũng bị áp dụng mức phạt tương tự.

Không chỉ dừng ở xử phạt hành chính, Nghị định còn bổ sung các biện pháp khắc phục hậu quả mang tính can thiệp trực tiếp, như buộc chia, tách doanh nghiệp sau sáp nhập; buộc bán lại phần vốn góp hoặc tài sản đã mua; hoặc đặt doanh nghiệp dưới sự kiểm soát của cơ quan nhà nước về giá và điều kiện giao dịch. Đây được xem là công cụ mạnh nhằm khôi phục môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Tăng trách nhiệm cung cấp thông tin

Nghị định cũng siết chặt trách nhiệm cung cấp thông tin trong quá trình điều tra, xử lý vụ việc cạnh tranh.

Theo đó, hành vi cung cấp thông tin không đầy đủ có thể bị phạt từ 20 đến 30 triệu đồng; các hành vi nghiêm trọng hơn như không cung cấp, cung cấp sai lệch, gian dối hoặc tiêu hủy tài liệu có thể bị phạt từ 20 đến 50 triệu đồng.

Trường hợp việc cung cấp thông tin sai lệch làm ảnh hưởng đến kết quả thẩm định hoặc quyết định về tập trung kinh tế, cơ quan chức năng có thể hủy bỏ các kết quả đã ban hành.

Bên cạnh việc tăng chế tài, Nghị định cũng bổ sung các hình thức nộp phạt theo hướng thuận tiện hơn. Tổ chức, cá nhân có thể nộp tiền mặt tại Kho bạc Nhà nước hoặc chuyển khoản thông qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia, hệ thống ngân hàng và các tổ chức trung gian thanh toán.

Nghị định số 102/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 20/5/2026. Với việc hoàn thiện khung pháp lý, nâng mức xử phạt và bổ sung các công cụ can thiệp, quy định mới được kỳ vọng sẽ nâng cao tính tuân thủ pháp luật cạnh tranh, đồng thời góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng hơn.