Quốc hội chính thức thông qua cơ chế đặc thù phát triển đường sắt đô thị

Sáng ngày 19/2/2025, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết thí điểm một số cơ chế đặc thù nhằm phát triển hệ thống đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP.HCM. Với 459/459 đại biểu tán thành, tỷ lệ 96,03%, sự kiện này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong chiến lược phát triển giao thông công cộng và cơ sở hạ tầng của các thành phố lớn.

Là một trong những điểm sáng trong kỳ họp bất thường lần thứ 9 của Quốc hội, Nghị quyết này không chỉ mang đến cơ chế pháp lý cần thiết để tháo gỡ vướng mắc trong các dự án đường sắt đô thị, mà còn đặt ra những kỳ vọng về một hạ tầng giao thông hiện đại, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của đô thị.

Sáng ngày 19/2/2025, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết thí điểm một số cơ chế đặc thù nhằm phát triển hệ thống đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP.HCM.

Theo ông Lê Quang Tùng, Tổng Thư ký Quốc hội, trong báo cáo giải trình về dự thảo Nghị quyết, việc ban hành Nghị quyết là một giải pháp quan trọng để giải quyết điểm nghẽn thể chế, giúp đẩy nhanh tiến độ các dự án đường sắt đô thị. Hiện nay, các thành phố lớn đang đối mặt với nhu cầu vận tải công cộng ngày càng gia tăng, trong khi đó, tốc độ hoàn thiện hệ thống giao thông đô thị lại chưa đáp ứng kịp.

Một trong những lý do khiến các dự án gặp khó khăn là thủ tục phê duyệt chủ trương đầu tư mất nhiều thời gian. Cụ thể, theo tính toán của Chính phủ, nếu thực hiện theo trình tự thông thường, công tác phê duyệt chủ trương đầu tư sẽ kéo dài từ 3 đến 5 năm, thậm chí còn lâu hơn, điều này sẽ không thể đáp ứng yêu cầu tiến độ xây dựng các tuyến đường sắt đô thị của Hà Nội và TP.HCM, nhất là khi mục tiêu hoàn thành mạng lưới vào năm 2035 theo Nghị quyết số 49-KL/TW của Bộ Chính trị.

Với việc thông qua Nghị quyết thí điểm, Quốc hội đã tạo ra cơ sở pháp lý vững chắc để các dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP.HCM có thể triển khai một cách nhanh chóng và hiệu quả. Các cơ chế này sẽ giúp các thành phố lớn rút ngắn thời gian thực hiện các thủ tục hành chính, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để các nhà đầu tư triển khai các dự án hạ tầng giao thông quan trọng.

Bên cạnh đó, Nghị quyết cũng quy định về việc không bắt buộc phải thực hiện thủ tục quyết định chủ trương đầu tư đối với một số dự án đường sắt đô thị, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình triển khai. Các dự án sẽ vẫn phải được lập, thẩm định và phê duyệt đầu tư đúng quy định, bảo đảm tính hợp lý và hiệu quả.

Đối với các công trình quan trọng như các nhà ga, cầu, nút giao trên tuyến đường sắt đô thị, Nghị quyết đã trao quyền cho UBND thành phố quyết định việc có thực hiện thi tuyển phương án kiến trúc hay không. Điều này sẽ giúp các thành phố chủ động trong việc đảm bảo tiến độ dự án, đồng thời nâng cao chất lượng công trình, đặc biệt là các yếu tố về cảnh quan và giá trị văn hóa.

Quốc hội chính thức thông qua cơ chế đặc thù phát triển đường sắt đô thị

Bên cạnh đó, Quốc hội cũng đã thảo luận về vấn đề phát triển công nghiệp, chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực. Chính phủ đang nghiên cứu các cơ chế, chính sách để tháo gỡ các rào cản, giải phóng nguồn lực, khuyến khích sáng tạo và đổi mới công nghệ trong lĩnh vực này. Những yếu tố này đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển ngành công nghiệp đường sắt đô thị, đồng thời tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao để đáp ứng yêu cầu của hệ thống giao thông hiện đại.

Việc xây dựng và phát triển mạng lưới đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP.HCM không chỉ là một yêu cầu cấp bách để đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân, mà còn là một phần trong chiến lược phát triển đô thị thông minh, bền vững của Việt Nam. Theo các chuyên gia, một hệ thống giao thông công cộng hiện đại, với các tuyến đường sắt đô thị, sẽ giúp giảm ùn tắc giao thông, bảo vệ môi trường, đồng thời tăng cường kết nối giữa các khu vực trong thành phố.

Ngoài ra, việc phát triển các tuyến đường sắt đô thị còn góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế-xã hội, thu hút đầu tư và phát triển các ngành công nghiệp liên quan đến xây dựng và công nghệ.

Việc Quốc hội chính thức thông qua cơ chế đặc thù phát triển đường sắt đô thị, là bước quan trọng trong việc tạo cơ sở pháp lý cho sự phát triển của các tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP.HCM. Sự kiện này không chỉ giúp tháo gỡ khó khăn về thủ tục, mà còn mở ra một cơ hội lớn để các thành phố này xây dựng một hệ thống giao thông công cộng hiện đại, bền vững và hiệu quả. Với quyết tâm và những cơ chế đặc thù được thông qua, tương lai của giao thông đô thị Việt Nam đang trở nên rõ ràng và đầy hứa hẹn hơn bao giờ hết.