Sau hơn 2 năm tranh luận, Thượng viện Pháp ngày 29/6 đã thông qua phiên bản sửa đổi của dự luật nhằm kiềm chế mô hình thời trang siêu nhanh trực tuyến, đặt các nền tảng như Shein, Temu và AliExpress trước áp lực pháp lý ngày càng lớn.
 |
| Những nền tảng như Shein và Temu vào vòng kiểm soát mới sau khi Pháp thông qua dự luật về thời trang siêu nhanh |
Theo văn bản dự luật vừa được Thượng viện Pháp thông qua hôm 29/6, các doanh nghiệp thời trang siêu nhanh có thể bị áp khoản phạt môi trường từ 0,25-6 euro cho mỗi sản phẩm ngay trong năm nay. Mức phạt này dự kiến tăng dần và có thể lên tới 10 euro/sản phẩm vào năm 2030.
Không chỉ đánh vào chi phí, dự luật còn nhắm thẳng đến động cơ tăng trưởng của mô hình này: quảng cáo và sức lan tỏa trên mạng xã hội. Các công ty thuộc diện thời trang siêu nhanh sẽ bị cấm quảng cáo; đồng thời, những người có ảnh hưởng cũng không được quảng bá sản phẩm của họ.
Đây là bước đi cho thấy Pháp đang chuyển từ khuyến khích tiêu dùng bền vững sang dùng công cụ pháp lý để định hình lại thị trường bán lẻ thời trang giá rẻ, nơi tốc độ ra mẫu, giá bán thấp và vòng đời sản phẩm ngắn đang trở thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi.
“Điều đang bị đặt lên bàn cân hôm nay không chỉ là quần áo, mà là mô hình xã hội mà chúng ta muốn bảo vệ”, Bộ trưởng Doanh nghiệp nhỏ Serge Papin phát biểu trước cuộc bỏ phiếu. Theo ông, ngành bị nhắm đến là ngành đang “làm ngập thị trường bằng thời trang dùng một lần”, với những món đồ chỉ được mặc trong vài tuần rồi bị thải bỏ.
Dù vậy, dự luật vẫn chưa có hiệu lực ngay. Văn bản cần được Tổng thống Pháp phê chuẩn trước khi trở thành luật chính thức.
Về phía doanh nghiệp, Shein cho rằng một số điều khoản trong dự luật “dường như vẫn còn mâu thuẫn với khuôn khổ pháp lý hiện hành của châu Âu về dịch vụ kỹ thuật số và thương mại điện tử”. Lập luận này cho thấy cuộc giằng co pháp lý có thể chưa dừng lại ở phạm vi nước Pháp, nhất là khi các nền tảng xuyên biên giới đang hoạt động trong một thị trường chung của Liên minh châu Âu.
Ủy ban châu Âu hiện chưa phản hồi yêu cầu bình luận. Người phát ngôn của Temu và AliExpress cũng chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức.
Tiến trình của dự luật phản ánh nỗ lực tìm điểm cân bằng giữa mục tiêu môi trường, bảo vệ ngành bán lẻ truyền thống và yêu cầu tuân thủ luật EU. Phiên bản đầu tiên đã được Hạ viện Pháp thông qua vào tháng 3.2024. Đến tháng 6.2025, Thượng viện thông qua một phiên bản tập trung hơn vào các nhà bán lẻ thời trang siêu nhanh chỉ bán hàng trực tuyến, qua đó loại trừ các thương hiệu thời trang nhanh châu Âu như Zara và H&M.
Sự phân định này có ý nghĩa đáng kể. Nếu các thương hiệu như Zara hay H&M vẫn dựa trên mạng lưới cửa hàng vật lý và chuỗi cung ứng truyền thống, thì Shein, Temu hay AliExpress vận hành theo mô hình thuần trực tuyến, tận dụng dữ liệu người dùng, tốc độ thiết kế nhanh và năng lực sản xuất linh hoạt để đưa sản phẩm ra thị trường với chi phí rất thấp.
Chính mô hình đó đã tạo ra sức ép mới lên ngành bán lẻ châu Âu: người tiêu dùng có thêm lựa chọn giá rẻ, nhưng thị trường cũng đối mặt với lượng hàng hóa khổng lồ, vòng đời sản phẩm ngắn và chi phí môi trường khó đo lường đầy đủ.
Với dự luật mới, Pháp đang gửi đi một thông điệp rõ ràng: thời trang giá rẻ sẽ không còn chỉ được định giá bằng chi phí sản xuất và logistics. Những hệ lụy môi trường, xã hội và tiêu dùng cũng sẽ dần được quy đổi thành nghĩa vụ tài chính và trách nhiệm truyền thông.
Nếu được ban hành, luật này có thể trở thành tiền lệ quan trọng cho các nền kinh tế khác trong việc kiểm soát thời trang siêu nhanh, một ngành đang tăng trưởng dựa trên tốc độ, dữ liệu và sức mua tức thời của người tiêu dùng trẻ.
