Ông Phan Đức Hiếu: Sửa luật hỗ trợ doanh nghiệp, siết giám sát văn bản pháp luật hiệu quả

Ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, đề xuất sớm sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa và tăng cường giám sát chất lượng văn bản dưới luật nhằm bảo đảm tinh thần cải cách đi vào thực chất.

Theo ông Hiếu, Chính phủ đang thể hiện quyết tâm cao trong việc trình dự thảo sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, với khả năng sớm đưa ra Quốc hội xem xét ngay từ đầu năm 2026. Đây được coi là “thời điểm vàng” để các hiệp hội doanh nghiệp, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp trực tiếp tham gia đóng góp ý kiến, phản ánh những vướng mắc đang tồn tại trong quá trình thực thi chính sách. Việc chủ động tham gia ngay từ giai đoạn khởi động xây dựng luật sẽ giúp các quy định mới bám sát thực tiễn sản xuất – kinh doanh, tránh tình trạng luật ban hành nhưng khó triển khai hoặc thiếu tính khả thi.

Ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội (Ảnh: Phan Chính)

Ông Phan Đức Hiếu nhấn mạnh, hỗ trợ doanh nghiệp không chỉ dừng ở việc ban hành thêm ưu đãi, mà quan trọng hơn là thiết kế một khung thể chế hợp lý, giúp doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ và nâng cao khả năng tiếp cận nguồn lực. Trong đó, việc phân loại doanh nghiệp theo quy mô cần được tiếp cận linh hoạt hơn. Một doanh nghiệp có doanh thu hàng tỷ USD không thể áp dụng cùng hệ thống thủ tục hành chính với doanh nghiệp chỉ đạt doanh thu vài tỷ đồng mỗi năm. Sự khác biệt về quy mô, năng lực quản trị và nguồn lực tài chính đòi hỏi chính sách phải được “may đo” phù hợp, thay vì áp dụng một khuôn mẫu cứng nhắc.

Từ thực tế đó, ông đề xuất cần rà soát toàn bộ hệ thống quy định liên quan đến thuế, kế toán, chế độ báo cáo tài chính và nghĩa vụ tuân thủ, theo hướng đơn giản hóa cho nhóm doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ. Quan điểm xuyên suốt là xây dựng một môi trường kinh doanh công bằng, không phân biệt đối xử, nhưng đồng thời tạo điều kiện để các chủ thể yếu thế hơn có thể tuân thủ pháp luật một cách thuận lợi, giảm áp lực chi phí và rủi ro pháp lý.

Một nội dung được ông Phan Đức Hiếu đặc biệt nhấn mạnh là vấn đề chất lượng văn bản dưới luật. Trong thực tiễn, không ít trường hợp luật được thông qua với tinh thần cải cách, song khi triển khai bằng nghị định, thông tư lại phát sinh thêm các điều kiện, thủ tục, thậm chí tạo ra những rào cản mới cho doanh nghiệp. Tình trạng “luật mở, nghị định đóng” không chỉ làm suy giảm hiệu quả chính sách mà còn ảnh hưởng đến niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp đối với môi trường đầu tư.

Để khắc phục bất cập này, Ủy ban Kinh tế sẽ tăng cường công tác giám sát từ khâu ban hành đến khâu thực thi các văn bản quy phạm pháp luật. Việc giám sát không chỉ nhằm bảo đảm tiến độ ban hành văn bản hướng dẫn, mà còn tập trung đánh giá mức độ phù hợp với tinh thần của luật, mức độ tác động đến chi phí tuân thủ và môi trường kinh doanh. Theo ông Hiếu, nếu văn bản dưới luật vô tình hoặc hữu ý làm méo mó chủ trương cải cách, cần kịp thời phát hiện và kiến nghị điều chỉnh.

Không chỉ riêng Ủy ban Kinh tế, lãnh đạo Quốc hội cũng yêu cầu các Ủy ban chuyên môn khác cùng tham gia mạnh mẽ hơn vào quá trình giám sát thực thi pháp luật, trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ của mình. Cách tiếp cận đa chiều này được kỳ vọng sẽ tạo nên “hàng rào kiểm soát” hiệu quả, hạn chế tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn, hoặc áp dụng hồi tố gây thiệt hại cho doanh nghiệp.

Theo đánh giá của giới chuyên gia, nếu việc sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa được triển khai bài bản, kết hợp với cơ chế giám sát chặt chẽ chất lượng văn bản dưới luật, môi trường kinh doanh tại Việt Nam có thể bước sang một giai đoạn cải thiện rõ rệt về tính minh bạch, ổn định và khả năng dự báo. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn, mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Những kiến nghị của ông Phan Đức Hiếu cho thấy tư duy quản trị hiện đại, lấy chất lượng thể chế và hiệu quả thực thi làm trọng tâm. Khi luật pháp được xây dựng sát thực tiễn và được “bảo vệ” bởi cơ chế giám sát nghiêm túc, doanh nghiệp nhỏ và vừa – lực lượng chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế – sẽ có thêm động lực để mở rộng sản xuất, đổi mới sáng tạo và đóng góp bền vững cho tăng trưởng.