Ông Phan Đức Hiếu: Cải cách thực chất phải đi từ tư duy đến hành động

Tại Diễn đàn “Vai trò của Hiệp hội, Doanh nghiệp và Cơ quan báo chí trong xây dựng và phản biện chính sách” diễn ra chiều ngày 16/7/2025, Đại biểu Quốc hội Phan Đức Hiếu, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế Tài chính của Quốc hội, đã trình bày tham luận quan trọng về "Nghị quyết 68 và 198 về phát triển kinh tế tư nhân: Tinh thần, lưu ý cho doanh nghiệp và cơ quan báo chí". Với tư cách là một chuyên gia am hiểu sâu sắc về chính sách kinh tế, ông Hiếu đã mổ xẻ những điểm cốt lõi của Nghị quyết 68, đồng thời đưa ra những lời khuyên sắc bén về vai trò của báo chí trong việc đưa nghị quyết này vào thực tiễn cuộc sống.

Ông Phan Đức Hiếu khẳng định, để khẳng định mình, các cơ quan báo chí, nhà báo, phóng viên không có cách nào khác ngoài việc phải hiểu rõ, trăn trở với vấn đề muốn truyền tải, mà cụ thể ở đây là hiểu sâu về Nghị quyết 68. Nghị quyết này mang ba tinh thần cốt lõi: tăng sự bảo vệ, cắt giảm phiền hà và khơi thông nguồn lực cho doanh nghiệp tư nhân.

Đại biểu Quốc hội Phan Đức Hiếu, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế Tài chính của Quốc hội.

Giảm phiền hà và chi phí tuân thủ - Bước đột phá trong cải cách hành chính

Theo ông Hiếu, hiện nay doanh nghiệp đang phải chịu gánh nặng từ nhiều loại chi phí, bao gồm chi phí thủ tục hành chính, thuế, phí, lệ phí, chi phí đầu tư, chi phí cơ hội và đặc biệt là những chi phí không chính thức. Điều này cho thấy, luật pháp không chỉ tạo ra thủ tục hành chính mà còn tạo ra thêm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.

Do đó, tinh thần đầu tiên của Nghị quyết 68 là giảm phiền hà và chi phí tuân thủ, chứ không chỉ đơn thuần là cắt giảm thủ tục hành chính. Nghị quyết lần này đặt ra mục tiêu rất cụ thể: cắt giảm ít nhất 30% thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh trong từng lĩnh vực. Đáng chú ý, Nghị quyết 68 còn nhấn mạnh "cắt giảm thủ tục tuân thủ". Ông Hiếu cảnh báo rằng nếu chỉ nói chung chung như giảm từ 10 xuống 7 thủ tục mà không nhìn vào chất lượng và hiệu quả cải cách, thì rất dễ bị qua mặt. Đây chính là điểm mà báo chí cần phải hiểu và phân tích thấu đáo, đi sâu vào bản chất của vấn đề để đảm bảo cải cách thực chất, không chỉ là những con số bề nổi.

Tăng sự bảo vệ và minh bạch hóa pháp luật

Tinh thần thứ hai của Nghị quyết 68 là tăng sự bảo vệ cho doanh nghiệp, có nghĩa là bảo đảm các nguyên tắc khi xử lý sai phạm, vụ việc về dân sự kinh tế. Ông Hiếu chỉ rõ, một trong những rủi ro lớn nhất mà doanh nghiệp lo sợ là tính không rõ ràng trong áp dụng pháp luật. Khi một hành vi vi phạm không được phân định rõ giữa xử lý hành chính, dân sự hay hình sự, doanh nghiệp có thể rơi vào tình trạng bất an, thậm chí đóng băng mọi hoạt động. Do đó, Nghị quyết 68 khẳng định, trong trường hợp chưa rõ ràng, ưu tiên áp dụng biện pháp xử lý hành chính, dân sự, thay vì xử lý hình sự. Đây là một điểm cực kỳ quan trọng, mang lại sự yên tâm và giảm thiểu rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp.

Đặc biệt, Nghị quyết 68 cũng yêu cầu phân biệt rõ giữa tài sản, quyền, nghĩa vụ của doanh nghiệp và của cá nhân những người quản lý trong doanh nghiệp. Ông Hiếu nhấn mạnh đây là điểm rất đáng lưu ý đối với báo chí. Khi phản ánh một vụ việc, nếu không tách bạch rõ ràng giữa lỗi của cá nhân quản lý và hoạt động của doanh nghiệp thì rất dễ gây tổn hại cho cả doanh nghiệp và người lao động của họ. Nghị quyết yêu cầu xử lý rành mạch: vi phạm của cá nhân là cá nhân chịu trách nhiệm; còn tài sản và hoạt động của doanh nghiệp phải được bảo vệ để duy trì ổn định và lòng tin thị trường. Đây là nguyên tắc vàng để bảo vệ môi trường kinh doanh lành mạnh, tránh những hệ lụy không đáng có từ các vụ việc cá nhân.

Khơi thông nguồn lực và nâng cao hiệu quả thực thi

Tinh thần thứ ba là khơi thông các nguồn lực cho doanh nghiệp, bao gồm tiếp cận vốn, đất đai và tháo gỡ vướng mắc trong các dự án đầu tư. Nhưng không dừng ở đó, Nghị quyết 68 còn yêu cầu nâng cao hiệu quả thực thi, minh bạch hóa quy trình xử lý, có cơ chế hậu kiểm hiệu quả thay cho tiền kiểm rườm rà, tạo không gian chủ động cho doanh nghiệp. Việc chuyển đổi từ tiền kiểm sang hậu kiểm là một sự thay đổi tư duy quản lý, đặt niềm tin vào doanh nghiệp và giúp họ chủ động hơn trong hoạt động kinh doanh, giảm bớt các thủ tục giấy tờ không cần thiết.

Từ ba tinh thần cốt lõi đó, ông Phan Đức Hiếu khẳng định rằng các cơ quan báo chí có định hướng chuyên sâu cần đảm nhận vai trò phản biện xã hội. Để nghị quyết đi vào thực tế, phải có chính sách phù hợp và những tiếng nói phản biện mạnh mẽ. Ông Hiếu đặt ra câu hỏi trực tiếp cho báo chí: "Sau khi ban hành từ tháng 5 đến nay, Nghị quyết 68 đã đi vào cuộc sống đến đâu, chính sách gì đã đi vào cuộc sống người dân?".

Đây không chỉ là một lời nhắc nhở mà còn là một định hướng quan trọng cho báo chí trong kỷ nguyên mới. Báo chí không chỉ là kênh thông tin mà còn là công cụ giám sát, phản biện, giúp chính sách của Đảng và Nhà nước thực sự đi vào cuộc sống, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và cộng đồng doanh nghiệp.