Ông Farook Mahmood: Việt Nam củng cố lợi thế đầu tư giữa biến động lớn

Động lực vĩ mô tạo nền tảng hấp dẫn dòng vốn quốc tế

Trong hơn một thập kỷ qua, Việt Nam nổi lên như một trong những điểm đến đầu tư năng động nhất Đông Nam Á, nhờ sự kết hợp giữa ổn định kinh tế vĩ mô, tốc độ tăng trưởng bền bỉ và vị trí địa chiến lược tại trung tâm khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Theo ông Farook Mahmood, nguyên Chủ tịch Liên đoàn Bất động sản Thế giới (FIABCI), đây là những yếu tố then chốt giúp Việt Nam thu hút làn sóng vốn đầu tư nước ngoài vào các lĩnh vực sản xuất, điện tử, năng lượng tái tạo và logistics.

Một trong những lợi thế lớn nhất của Việt Nam nằm ở sự ổn định chính sách và định hướng cải cách nhất quán. Việc liên tục đơn giản hóa thủ tục kinh doanh, cải thiện quyền tiếp cận đất đai, nâng cao tính minh bạch pháp lý đã giúp giảm chi phí gia nhập thị trường cho nhà đầu tư. Các đạo luật mới về doanh nghiệp và đầu tư đã mở rộng không gian cạnh tranh, tăng tính dự đoán cho môi trường kinh doanh, từ đó củng cố niềm tin dài hạn của cộng đồng doanh nghiệp quốc tế.

Ông Farook Mahmood, nguyên Chủ tịch Liên đoàn Bất động sản Thế giới (FIABCI) (Ảnh: Phan Chính)

Bên cạnh thể chế, lực lượng lao động trẻ và có trình độ là lợi thế mang tính cấu trúc. Độ tuổi trung bình thấp, tỷ lệ lao động qua đào tạo cao cùng chi phí nhân công cạnh tranh giúp Việt Nam duy trì sức hút so với nhiều nền kinh tế trong khu vực. Việc chú trọng đào tạo nghề và kỹ thuật đang tạo nguồn cung kỹ sư, công nhân lành nghề cho các ngành công nghệ, sản xuất chính xác và công nghiệp phụ trợ, hỗ trợ quá trình nâng cấp chuỗi giá trị.

Hạ tầng cũng là một điểm sáng quan trọng. Các dự án cảng biển, sân bay, cao tốc, khu công nghiệp được đầu tư đồng bộ đã rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics và tăng khả năng kết nối vùng. Điều này giúp doanh nghiệp quốc tế tối ưu chuỗi cung ứng, đặc biệt trong bối cảnh xu hướng đa dạng hóa điểm sản xuất và giảm phụ thuộc vào một thị trường đơn lẻ.

Không thể không nhắc tới mạng lưới hiệp định thương mại tự do thế hệ mới mà Việt Nam đang tham gia. Việc tiếp cận thị trường hơn hai tỷ người tiêu dùng với mức thuế ưu đãi tạo lợi thế cạnh tranh lớn cho các nhà đầu tư đặt cơ sở sản xuất tại Việt Nam, đồng thời giúp doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo ông Farook Mahmood, khi các yếu tố vĩ mô hội tụ, Việt Nam không chỉ hấp dẫn ở chi phí, mà còn ở triển vọng dài hạn, nơi nhà đầu tư có thể xây dựng chiến lược phát triển bền vững, thay vì chỉ tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn.

Thách thức cấu trúc và khuyến nghị duy trì lợi thế cạnh tranh

Dù ghi nhận những bước tiến rõ rệt, ông Farook Mahmood cũng thẳng thắn chỉ ra các thách thức mà Việt Nam cần giải quyết để duy trì đà thu hút đầu tư chất lượng cao. Trước hết là tính dự đoán và tính nhất quán trong thực thi chính sách. Sự khác biệt giữa các địa phương về thủ tục cấp phép, giải thích pháp lý và thời gian xử lý hồ sơ vẫn tạo ra chi phí không chính thức, làm giảm hiệu quả triển khai dự án và gia tăng rủi ro cho nhà đầu tư.

Hạ tầng năng lượng và kết nối chặng cuối cũng là điểm nghẽn. Tình trạng thiếu điện cục bộ, đặc biệt tại các trung tâm công nghiệp phía Nam, có thể ảnh hưởng tới quyết định mở rộng sản xuất của doanh nghiệp. Việc hiện đại hóa lưới điện, tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo và đầu tư hạ tầng số là điều kiện cần để bảo đảm an ninh năng lượng và nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn.

Một thách thức khác là bài toán nhân lực chất lượng cao. Khi các tập đoàn đa quốc gia gia tăng hiện diện, nhu cầu kỹ sư, chuyên gia công nghệ, quản lý cấp cao tăng nhanh, kéo theo cạnh tranh lao động gay gắt. Nếu thiếu hệ sinh thái nghiên cứu – đổi mới và lộ trình nghề nghiệp đủ hấp dẫn, nguy cơ “chảy máu chất xám” có thể xuất hiện, làm suy giảm lợi thế nhân lực.

Phát triển bền vững và tiêu chuẩn ESG rất quan trọng trong nền kinh tế (Ảnh: Minh hoạ).

Ngoài ra, áp lực về phát triển bền vững và tiêu chuẩn ESG ngày càng lớn. Cam kết giảm phát thải và yêu cầu minh bạch môi trường không chỉ là trách nhiệm xã hội, mà đã trở thành điều kiện tiếp cận dòng vốn quốc tế. Bất kỳ sự lỏng lẻo nào trong quản lý môi trường cũng có thể làm giảm sức hấp dẫn của môi trường đầu tư.

Từ những phân tích đó, ông Farook Mahmood đưa ra một số khuyến nghị chiến lược. Thứ nhất, cần mở rộng mô hình “một cửa” trong xúc tiến và hỗ trợ đầu tư, tích hợp quy trình cấp phép, giải phóng mặt bằng, kết nối hạ tầng và cung cấp thông tin trực tuyến, nhằm giảm chi phí thời gian cho doanh nghiệp. Thứ hai, đẩy nhanh chuyển đổi số, hoàn thiện chính phủ điện tử, triển khai hạ tầng viễn thông thế hệ mới để tạo nền tảng cho kinh tế số và các ngành công nghệ cao.

Thứ ba, nâng cấp hệ sinh thái nhân lực bằng cách tăng đầu tư cho giáo dục STEM, mở rộng hợp tác giữa doanh nghiệp và cơ sở đào tạo, đồng thời thu hút chuyên gia quốc tế tham gia giảng dạy, nghiên cứu. Thứ tư, phát triển tài chính xanh và thị trường vốn bền vững, chuẩn hóa báo cáo ESG, tạo cơ chế khuyến khích cho các dự án năng lượng tái tạo và kinh tế tuần hoàn. Cuối cùng, duy trì chính sách thương mại mở, tiếp tục tham gia các hiệp định tiêu chuẩn cao để củng cố vai trò của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo ông, môi trường đầu tư của Việt Nam hiện là sự kết hợp giữa cơ hội lớn và rủi ro có thể kiểm soát. Nếu tận dụng tốt các lợi thế sẵn có, đồng thời chủ động xử lý các điểm nghẽn cấu trúc, Việt Nam có thể chuyển từ lợi thế chi phí sang lợi thế chất lượng, thu hút dòng vốn dài hạn, công nghệ cao và thân thiện môi trường.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất định, khả năng giữ vững ổn định vĩ mô, nâng cao năng lực thể chế và kiên định với chiến lược phát triển bền vững sẽ quyết định vị thế của Việt Nam trên bản đồ đầu tư quốc tế. Như nhận định của ông Farook Mahmood, nếu đi đúng hướng, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành cửa ngõ ưu tiên của dòng vốn toàn cầu tại Đông Nam Á trong giai đoạn tái cấu trúc chuỗi cung ứng hiện nay.