Nhiều điểm mới trong quy định IPO và chào bán trái phiếu doanh nghiệp

Việc Quốc hội ban hành Luật số 56/2024/QH15 cùng Nghị định số 245/2025/NĐ-CP mới đây được xem là bước tiến lớn, vừa siết chặt quản trị tài chính, vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong quá trình huy động vốn.

Một trong những điểm thay đổi đáng chú ý của Luật 56/2024/QH15 là quy định doanh nghiệp muốn thực hiện IPO bắt buộc phải nộp Báo cáo về vốn điều lệ đã góp tại thời điểm đăng ký và được kiểm toán độc lập xác nhận. Báo cáo này phải thể hiện lịch sử góp vốn tối thiểu 10 năm hoặc từ thời điểm thành lập (nếu doanh nghiệp hoạt động dưới 10 năm), đồng thời phải có ý kiến kiểm toán chấp nhận toàn phần. Yêu cầu này nhằm đảm bảo minh bạch dòng vốn, kiểm soát quá trình tăng vốn và phản ánh trung thực chất lượng “hàng hóa” được niêm yết – tức cổ phiếu chào bán ra công chúng.

Nghị định 245/2025/NĐ-CP cũng sửa đổi đáng kể quy trình IPO theo hướng thực tiễn hơn. Theo đó, hồ sơ IPO nộp sau kỳ lập báo cáo tài chính bán niên phải bổ sung báo cáo tài chính soát xét, giúp nhà đầu tư có thông tin cập nhật, chính xác hơn về tình hình tài chính doanh nghiệp sau giai đoạn tái cơ cấu.

Nhiều điểm mới trong quy định IPO và chào bán trái phiếu doanh nghiệp.

Đặc biệt, một đột phá lớn được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao là việc cho phép thực hiện đồng thời thủ tục IPO và đăng ký niêm yết cổ phiếu. Trước đây, theo quy định cũ, doanh nghiệp phải hoàn tất IPO rồi mới có thể nộp hồ sơ niêm yết, khiến quá trình kéo dài và làm chậm thời điểm cổ phiếu được giao dịch trên sàn. Nay, với quy định mới tại Nghị định 245/2025/NĐ-CP và Quyết định 709/QĐ-UBCK của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) ban hành ngày 27/9/2025, quy trình này được rút gọn, tạo điều kiện để cổ phiếu được giao dịch chỉ sau 30 ngày kể từ khi chấp thuận niêm yết – thay vì 90 ngày như trước.

Song song với đó, quy định về chào bán thêm cổ phiếu ra công chúng cũng được điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn. Doanh nghiệp không còn phải đáp ứng tỷ lệ thành công tối thiểu 70% tổng lượng cổ phiếu chào bán, giúp giảm áp lực trong bối cảnh thị trường biến động và hỗ trợ doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch huy động vốn.

Không chỉ dừng lại ở IPO, Luật và Nghị định mới còn mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với trái phiếu doanh nghiệp phát hành ra công chúng, hướng tới tăng cường bảo vệ nhà đầu tư và giảm rủi ro hệ thống.

Theo đó, doanh nghiệp phát hành trái phiếu phải có đại diện người sở hữu trái phiếu – tổ chức hoặc cá nhân được ủy quyền giám sát việc thực hiện nghĩa vụ của doanh nghiệp phát hành. Đây được xem là cơ chế giám sát mới, giúp tăng tính trách nhiệm, đồng thời bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư cá nhân.

Đáng chú ý, hầu hết các doanh nghiệp phát hành trái phiếu ra công chúng phải có xếp hạng tín nhiệm, trừ một số trường hợp được bảo lãnh. Ba tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế gồm Moody’s, Standard & Poor’s và Fitch Ratings đã được bổ sung vào danh sách công nhận, mở rộng lựa chọn cho doanh nghiệp và giảm chi phí đánh giá tín nhiệm so với việc chỉ sử dụng tổ chức trong nước.

Bên cạnh đó, để đảm bảo an toàn tài chính, Nghị định 245 quy định hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu không vượt quá 5 lần, trừ các doanh nghiệp đặc thù. Chỉ số này giúp kiểm soát khả năng trả nợ, hạn chế tình trạng doanh nghiệp phát hành trái phiếu vượt năng lực tài chính, từ đó bảo vệ nhà đầu tư và ổn định thị trường vốn.

Với hàng loạt thay đổi mang tính cải cách, Luật 56/2024/QH15 và Nghị định 245/2025/NĐ-CP không chỉ nâng tầm quản trị tài chính doanh nghiệp, mà còn mở ra cơ hội huy động vốn minh bạch, hiệu quả hơn. Đây là nền tảng quan trọng giúp thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển bền vững, hướng tới chuẩn mực quốc tế và trở thành kênh huy động vốn dài hạn chủ lực của nền kinh tế.