Cần giới hạn rõ quy mô khi miễn giấy phép xây dựng nhà ở riêng lẻ

Tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết Chính phủ đã tiếp thu phần lớn ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và cơ quan thẩm tra. Tuy vậy, Thường trực Ủy ban đề nghị những nội dung liên quan đến quyền, nghĩa vụ cơ bản hoặc các chính sách mới cần được thể hiện dưới dạng nguyên tắc ngay trong luật để bảo đảm tính ổn định và minh bạch.

Báo cáo thẩm tra lưu ý còn nhiều vấn đề đòi hỏi cân nhắc kỹ, từ rủi ro về chất lượng công trình do cơ chế hậu kiểm, yêu cầu nâng cao năng lực khi phân cấp – phân quyền, đến xử lý công trình vi phạm, sự cố kỹ thuật, quy định về quyền sở hữu tài sản trên đất theo Luật Đất đai. Áp lực ban hành hệ thống văn bản hướng dẫn cũng là một thách thức lớn trong giai đoạn chuyển tiếp.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định chỉ ra tình trạng xung đột pháp luật, đặc biệt khi áp dụng cho các chương trình, dự án ODA. Theo ông, cần xác định rõ nguyên tắc áp dụng pháp luật giữa Luật Xây dựng và các luật chuyên ngành để tránh vướng mắc. Ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của điều khoản chuyển tiếp, nhất là việc xác định các trường hợp được miễn trừ khi luật mới có hiệu lực.

Ghi nhận dự thảo đã tinh gọn còn 8 chương với 97 điều, giảm 71 điều so với luật hiện hành, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng việc rà soát, bảo đảm tính thống nhất với Luật Đầu tư và Luật Đầu tư công là yêu cầu bắt buộc.

Liên quan giấy phép xây dựng, Chủ tịch Quốc hội tán thành chủ trương bãi bỏ thủ tục ở nhiều trường hợp nhưng đề nghị bổ sung quy định về công bố công khai thiết kế trong một khoảng thời gian nhất định trên hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia để người dân có thể giám sát, phản biện.

Đáng chú ý, việc miễn giấy phép đối với nhà ở riêng lẻ cần được giới hạn rõ ràng về quy mô – chẳng hạn dưới 500m² sàn – và phải đáp ứng các điều kiện khác như không nằm trong hành lang giao thông hay khu vực di sản. Ông cảnh báo nếu không quy định chặt chẽ, tình trạng tranh chấp, khiếu kiện xây dựng có thể bùng phát trở lại như giai đoạn 2015–2020, khi 90% vụ khiếu kiện liên quan đến nhà liền kề.

Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý vấn đề sử dụng vật liệu xây dựng trong bối cảnh Việt Nam cam kết mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Việc áp dụng cát biển cho các công trình lớn hiện vẫn còn nhiều ý kiến trái chiều, do đó cần được quy định rõ trong luật, đồng thời siết chặt cơ chế hậu kiểm và chế tài để đảm bảo an toàn và bền vững.

Dự thảo Luật Xây dựng (sửa đổi) tiếp tục được hoàn thiện trước khi trình Quốc hội xem xét trong kỳ họp tới.