Miễn giấy phép xây dựng: ĐBQH cảnh báo nguy cơ “vỡ trận” hậu kiểm

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, sáng 14/11, Quốc hội thảo luận về dự thảo Luật Xây dựng (sửa đổi). Một trong những điểm đáng chú ý là việc đề xuất miễn giấy phép xây dựng đối với một số loại công trình, hướng đến cắt giảm thủ tục, giảm thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp.

Phần lớn đại biểu tán thành chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, cho rằng đây là bước đi phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính. Tuy vậy, thực tiễn quản lý nhiều năm qua cho thấy tình trạng xây dựng không phép, sai phép, lấn chiếm vỉa hè, đất công, xây vượt tầng, tự ý thay đổi công năng… vẫn diễn ra phức tạp ở nhiều địa phương. Không ít công trình chỉ bị phát hiện khi đã hoàn thiện, gây khó khăn trong xử lý và phát sinh tranh chấp kéo dài.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) cảnh báo nguy cơ “vỡ trận” hậu kiểm

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) nhận định lực lượng cán bộ xây dựng ở cấp xã hiện còn rất mỏng, phần lớn kiêm nhiệm, thiếu chuyên môn sâu để thực hiện việc kiểm tra, giám sát thường xuyên. Điều này dẫn đến nhiều vi phạm không được phát hiện kịp thời. Theo bà, cùng với việc cắt giảm “tiền kiểm”, cần có cơ chế tăng cường “hậu kiểm”, quy định rõ trách nhiệm của UBND cấp xã và chế tài xử lý người đứng đầu nếu để xảy ra sai phạm.

Dẫn lại các vụ việc “xây nhầm” nhà trên đất người khác tại Hải Phòng hay vụ 50 căn nhà xây trên đất người khác ở TP.HCM, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) nhấn mạnh rủi ro của việc chỉ trông chờ vào hậu kiểm khi chính quyền cơ sở không đủ lực lượng theo dõi ngay từ đầu. Ông cho rằng phải hậu kiểm từng phần trong quá trình thi công, tránh tình trạng công trình được cấp phép 10 tầng nhưng đến khi xây xong 13 tầng mới phát hiện.

Đại biểu Nguyễn Tâm Hùng (TP.HCM) đề nghị làm rõ cơ chế ủy quyền cho UBND cấp xã trong việc kiểm tra hiện trường, lập biên bản và tạm dừng thi công các công trình nhà ở riêng lẻ; đồng thời tăng chế tài với người đứng đầu nếu buông lỏng quản lý trật tự xây dựng.

Ở góc độ khác, đại biểu Hà Sỹ Đồng (Quảng Trị) cho rằng nâng cao năng lực chủ đầu tư và Ban quản lý dự án là yêu cầu bắt buộc. Chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm toàn diện về quá trình xây dựng; hồ sơ khảo sát – thiết kế – thẩm định phải được lưu trữ đầy đủ để phục vụ truy cứu trách nhiệm nếu xảy ra sai phạm.

Các ý kiến thống nhất rằng cải cách thủ tục cấp phép xây dựng là cần thiết, song việc tăng cường hậu kiểm chỉ thực sự hiệu quả khi có đủ nguồn lực, đủ thẩm quyền và đủ chế tài, tránh tình trạng “nới lỏng đầu vào – quá tải khâu giám sát”, dẫn tới vi phạm trật tự xây dựng tiếp tục tái diễn.