Ngày 27/4 (giờ địa phương), Hội nghị Kiểm điểm lần thứ 11 Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) đã chính thức khai mạc tại trụ sở Liên Hợp Quốc ở New York (Hoa Kỳ), dưới sự chủ trì của Việt Nam. Sự kiện đánh dấu bước tiến quan trọng trong nỗ lực củng cố nền tảng pháp lý toàn cầu về không phổ biến và giải trừ vũ khí hạt nhân.
Hội nghị diễn ra từ ngày 27/4 đến 25/5, do Đại sứ Đỗ Hùng Việt – Trưởng Phái đoàn đại diện thường trực Việt Nam tại Liên Hợp Quốc – giữ cương vị Chủ tịch. Phiên khai mạc thu hút sự tham dự của đại diện cấp cao từ 191 quốc gia thành viên NPT, bao gồm các Bộ trưởng Ngoại giao, Đại sứ, lãnh đạo tổ chức quốc tế và quan sát viên.
 |
| Đại sứ Đỗ Hùng Việt, Chủ tịch được chỉ định của Hội nghị, điều hành Phiên khai mạc - Ảnh: TTXVN |
Phát biểu tại phiên khai mạc, Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres nhấn mạnh NPT tiếp tục là trụ cột không thể thay thế của cơ chế không phổ biến và giải trừ vũ khí hạt nhân toàn cầu. Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra hàng loạt thách thức nghiêm trọng như xu hướng hiện đại hóa kho vũ khí hạt nhân, căng thẳng địa chính trị leo thang và sự suy giảm niềm tin vào các cơ chế đa phương.
Người đứng đầu Liên Hợp Quốc kêu gọi các quốc gia tái cam kết thực hiện đầy đủ ba trụ cột của NPT gồm: không phổ biến vũ khí hạt nhân, giải trừ vũ khí hạt nhân và thúc đẩy sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình. Đồng thời, nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết trong việc củng cố lòng tin, thúc đẩy đối thoại chiến lược và ngăn chặn các hành động làm suy yếu Hiệp ước.
Đánh giá cao vai trò của Việt Nam, Tổng Thư ký António Guterres cho rằng việc Việt Nam đảm nhiệm vị trí Chủ tịch là cơ hội để các nước đang phát triển phát huy tiếng nói trong tiến trình giải trừ quân bị toàn cầu, đồng thời khẳng định sự ủng hộ của Liên Hợp Quốc đối với một kỳ hội nghị đạt được kết quả thực chất và đồng thuận.
Theo chương trình nghị sự, Hội nghị sẽ tiến hành rà soát toàn diện việc thực thi NPT kể từ kỳ kiểm điểm năm 2022, tập trung vào tiến độ triển khai từng trụ cột. Các phiên thảo luận chung sẽ được tiếp nối bằng các phiên chuyên đề về giải trừ quân bị, không phổ biến hạt nhân và hợp tác hạt nhân hòa bình.
Trong bối cảnh tình hình quốc tế diễn biến phức tạp, với các nguy cơ gia tăng từ phổ biến vũ khí hạt nhân và cạnh tranh chiến lược, Hội nghị lần này được kỳ vọng sẽ đề xuất các biện pháp cụ thể nhằm thúc đẩy thực thi hiệu quả Hiệp ước, qua đó góp phần xây dựng một trật tự thế giới an toàn, công bằng và không có vũ khí hủy diệt hàng loạt.
Trên cương vị Chủ tịch, Việt Nam thể hiện sự chuẩn bị chủ động, trách nhiệm và tinh thần xây dựng. Đại sứ Đỗ Hùng Việt khẳng định lập trường nhất quán của Việt Nam ủng hộ giải trừ vũ khí hạt nhân toàn diện, không phân biệt đối xử; đồng thời đề cao đối thoại, hợp tác đa phương và tăng cường đoàn kết giữa các quốc gia thành viên, đặc biệt là các nước đang phát triển.
Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân được ký năm 1968, có hiệu lực từ năm 1970 và hiện có 191 quốc gia thành viên. Đây là điều ước quốc tế toàn diện nhất trong lĩnh vực không phổ biến và giải trừ vũ khí hạt nhân, với ba trụ cột chính: ngăn chặn phổ biến vũ khí hạt nhân, thúc đẩy giải trừ vũ khí hạt nhân và bảo đảm quyền sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình.
Việt Nam gia nhập NPT năm 1982 và luôn duy trì lập trường nhất quán ủng hộ mục tiêu giải trừ hạt nhân toàn diện. Việc đảm nhận vai trò Chủ tịch Hội nghị Kiểm điểm lần thứ 11 không chỉ khẳng định uy tín, vị thế quốc tế của Việt Nam, mà còn thể hiện cam kết tích cực, có trách nhiệm trong việc đóng góp vào hòa bình và an ninh toàn cầu.
