Bãi bỏ toàn bộ Nghị định 100 từ 15/5, xử phạt giao thông chuyển sang xử phạt theo từng lĩnh vực

Chính phủ bãi bỏ toàn bộ Nghị định 100 từ 15/5, xử phạt giao thông chuyển sang xử phạt theo từng lĩnh vực. Ảnh VOV

Chính phủ vừa chính thức bãi bỏ toàn bộ Nghị định 100/2019/NĐ-CP, văn bản từng là khung pháp lý trung tâm về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt. Mốc thay đổi này sẽ có hiệu lực từ ngày 15/5/2026, theo quy định tại Nghị định 81/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường sắt.

Điểm cần nhấn mạnh là việc bãi bỏ Nghị định 100 không đồng nghĩa dừng xử phạt vi phạm giao thông. Thay vào đó, hệ thống chế tài được tách bạch theo từng lĩnh vực quản lý chuyên ngành, phù hợp với cấu trúc pháp lý mới được Chính phủ hoàn thiện trong thời gian qua.

Nghị định 100/2019/NĐ-CP được ban hành cuối năm 2019, trước đây quy định chi tiết hành vi vi phạm, hình thức xử phạt, mức phạt, biện pháp khắc phục hậu quả cũng như thẩm quyền lập biên bản, xử phạt trong cả hai lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt. Sau nhiều lần sửa đổi, bổ sung, phạm vi điều chỉnh của nghị định này dần được tách sang các văn bản chuyên biệt hơn.

Theo hệ thống văn bản hiện hành, lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ hiện được điều chỉnh chủ yếu bởi Nghị định 168/2024/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 1/1/2025. Văn bản này quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, đồng thời bổ sung cơ chế trừ điểm và phục hồi điểm giấy phép lái xe.

Tiếp đó, Nghị định 336/2025/NĐ-CP được ban hành ngày 22/12/2025 và có hiệu lực từ ngày 1/3/2026, tiếp tục điều chỉnh hoạt động xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động đường bộ. Đây được xem là bước hoàn thiện thêm khung pháp lý riêng cho lĩnh vực đường bộ, thay vì duy trì cách gộp chung như trước đây dưới Nghị định 100.

Với lĩnh vực đường sắt, Nghị định 81/2026/NĐ-CP được ban hành ngày 19/3/2026 và có hiệu lực từ ngày 15/5/2026. Văn bản gồm 4 chương, 50 điều, quy định đầy đủ về hành vi vi phạm, hình thức xử phạt, mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, đối tượng bị xử phạt, thẩm quyền xử phạt và thẩm quyền lập biên bản trong lĩnh vực giao thông đường sắt. Cũng chính văn bản này xác lập việc bãi bỏ toàn bộ Nghị định 100.

Với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực vận tải, logistics, hạ tầng, khai thác bến bãi hay dịch vụ liên quan đến giao thông, thay đổi này có ý nghĩa pháp lý quan trọng. Từ sau ngày 15/5/2026, việc tra cứu căn cứ xử phạt sẽ không còn tập trung vào Nghị định 100, mà phải đối chiếu theo từng nhóm văn bản chuyên ngành tương ứng với hoạt động đường bộ hoặc đường sắt.

Điều này cũng đồng nghĩa bộ phận pháp chế, quản trị rủi ro và vận hành của doanh nghiệp cần cập nhật lại hệ thống tuân thủ nội bộ, nhất là với các doanh nghiệp có hoạt động liên quan đồng thời đến vận tải đường bộ, khai thác hạ tầng logistics và kết nối vận chuyển liên phương thức. Việc chậm cập nhật có thể khiến doanh nghiệp áp dụng sai căn cứ pháp lý, sai mức phạt hoặc bỏ sót các cơ chế mới như trừ điểm, phục hồi điểm giấy phép lái xe. Cách hiểu này là suy luận từ việc khung xử phạt đã được phân tách rõ thành các nghị định độc lập cho từng lĩnh vực.

Thực tế, thay đổi lần này mang tính kỹ thuật pháp lý nhiều hơn là nới lỏng quản lý. Khi các lĩnh vực được tách riêng, cơ quan quản lý có điều kiện xây dựng chế tài sát hơn với từng nhóm hành vi vi phạm. Với đường bộ, ngoài mức xử phạt hành chính, cơ chế quản lý điểm giấy phép lái xe đã tạo thêm công cụ giám sát hành vi tuân thủ. Với đường sắt, việc có nghị định riêng giúp chuẩn hóa hệ thống xử lý vi phạm theo đặc thù ngành.

Nói cách khác, kể từ 15/5/2026, “Nghị định 100” sẽ chính thức khép lại vai trò lịch sử của một văn bản bao trùm cả đường bộ lẫn đường sắt. Thay vào đó là mô hình quản lý phân ngành, rõ lĩnh vực, rõ căn cứ xử phạt và rõ cơ chế thực thi hơn. Đây là thay đổi mà cả người dân lẫn cộng đồng doanh nghiệp cần nhận diện đúng để tránh hiểu lầm rằng việc bãi bỏ đồng nghĩa với “hạ nhiệt” chế tài giao thông.