Dự thảo Luật Đầu tư (sửa đổi): Đề xuất cấm tuyệt đối thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và khí N2O

Sáng 27/11, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh, Quốc hội thảo luận về dự án Luật Đầu tư (sửa đổi). Tại phiên họp, đại biểu Phạm Trọng Nhân (Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh) nhấn mạnh cần đưa bóng cười, khí N2O dùng cho mục đích giải trí và các chất hướng thần mới vào danh mục ngành nghề cấm kinh doanh.

Theo đại biểu, Điều 6 của dự luật là “vòng gác đầu tiên” xác lập ranh giới pháp lý đối với những hoạt động có nguy cơ cao, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng. Trong khi đó, khí N2O – dù được cảnh báo bởi ngành y tế, bị lực lượng chức năng truy quét và báo chí phản ánh nhiều lần – vẫn chưa được đưa vào diện cấm đầu tư kinh doanh.

Đại biểu Phạm Trọng Nhân cảnh báo khí N2O đang đi theo “vết xe đổ” của thuốc lá điện tử, nhưng với tốc độ lan rộng nhanh hơn. Ông dẫn chứng tình trạng sử dụng bóng cười hiện nay diễn ra trong một “thị trường năm không”: không giấy phép, không tiêu chuẩn chất lượng, không kiểm định độc tính, không truy xuất nguồn gốc và không báo cáo y tế định kỳ. Việc bổ sung vào Điều 6 theo hướng cấm tuyệt đối được đánh giá là biện pháp cần thiết để chặn đứng rủi ro ngay từ đầu.

Đại biểu Phạm Trọng Nhân (Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh)

Đại biểu cũng viện dẫn số liệu từ các nghiên cứu tại Bệnh viện Bạch Mai, cho thấy tác hại thần kinh do ngộ độc N2O đặc biệt nghiêm trọng: tỷ lệ tổn thương tủy sống từ 60–100%, liệt chi lên tới 82,9%, nồng độ hormone Cystatin tăng gấp 5 lần mức bình thường – biểu hiện của tổn thương bao myelin cấp tính. Đáng chú ý, 100% bệnh nhân ghi nhận di chứng sau điều trị, không trường hợp nào hồi phục hoàn toàn.

Từ những dữ liệu này, đại biểu đề nghị Chính phủ xây dựng tiêu chí nhận diện các chất hướng thần mới và rà soát toàn bộ khí công nghiệp, khí thực phẩm nhằm ngăn chặn việc núp bóng kinh doanh hợp pháp để sử dụng sai mục đích.

Cùng quan điểm, nhiều đại biểu tán thành việc dự thảo bổ sung thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng vào danh mục ngành nghề cấm. Đại biểu Nguyễn Anh Trí (Đoàn Hà Nội) cho rằng quy định hiện tại trong dự thảo mới chỉ dừng ở “kinh doanh” là chưa đầy đủ, cần bổ sung rõ ràng các hành vi như sản xuất, nhập khẩu, vận chuyển, chứa chấp và sử dụng – phù hợp với tinh thần của Nghị quyết 173 năm 2025 về cấm toàn diện các sản phẩm gây nghiện này.

Đại biểu cũng lưu ý quy định chuyển tiếp đối với các dự án sản xuất thiết bị cho thuốc lá điện tử phục vụ xuất khẩu cần được ghi rõ thời điểm kết thúc, tối đa 6–12 tháng, tránh kéo dài. Đồng thời, ông cho rằng việc cho phép sản xuất để xuất khẩu là chưa phù hợp, bởi “tác hại với con người là như nhau, không thể cấm trong nước nhưng lại cho xuất khẩu ra nước khác”.

Các ý kiến tại nghị trường đều nhấn mạnh mục tiêu bảo vệ thế hệ trẻ. Thực tế cho thấy tỷ lệ học sinh 13–17 tuổi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tăng nhanh: từ 2,6% năm 2019 lên 8,4% năm 2023; riêng nhóm 13–15 tuổi tăng từ 3,5% (2022) lên 7,2% (2023).

Việc siết chặt, tiến tới cấm tuyệt đối các sản phẩm và khí gây nghiện được đánh giá là bước đi cần thiết, nhằm tạo “hàng rào pháp lý” sớm và mạnh mẽ, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ – nhóm dễ bị tác động nhất.