Đề xuất giữ thuế khoán cho hộ kinh doanh nhỏ để giảm áp lực chuyển đổi

Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP.HCM (IEEr) vừa có kiến nghị gửi Chính phủ và Bộ Tài chính liên quan đến chính sách thuế đối với hộ kinh doanh cá thể, đồng thời đề xuất thêm nhiều giải pháp kích cầu tiêu dùng và hỗ trợ phục hồi kinh tế trong nước.

Theo IEEr, dù tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng trong những tháng đầu năm 2026 tăng khoảng 10,1% so với cùng kỳ năm trước, song mức tăng này vẫn chưa tạo được nền tảng phục hồi bền vững cho thị trường nội địa.

Đơn vị này cho rằng áp lực chi phí sinh hoạt duy trì ở mức cao đang ảnh hưởng đáng kể đến khả năng chi tiêu của người dân, khiến sức mua phục hồi chậm hơn kỳ vọng. Trong bối cảnh đó, nhiều hộ kinh doanh cá thể và doanh nghiệp nhỏ buộc phải cắt giảm chi phí, thu hẹp biên lợi nhuận để giữ sức cạnh tranh và duy trì khách hàng.

Theo số liệu được IEEr dẫn lại, khoảng 91.000 hộ kinh doanh cá thể đã ngừng hoạt động trong những tháng đầu năm nay. Đồng thời, khảo sát của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cho thấy chỉ khoảng 2% doanh nghiệp và hộ kinh doanh tham gia khảo sát có kế hoạch mở rộng sản xuất, kinh doanh trong thời gian tới.

IEEr nhận định khu vực hộ kinh doanh hiện đang chịu sức ép từ cả chi phí đầu vào lẫn quá trình thay đổi phương thức quản lý thuế.

Trong đó, việc chuyển từ cơ chế thuế khoán sang kê khai doanh thu và áp dụng hóa đơn điện tử khiến nhiều hộ kinh doanh gặp khó khăn trong quá trình thích nghi. Không ít trường hợp còn tâm lý e ngại do chưa nắm rõ quy trình thực hiện cũng như các quy định liên quan đến xử phạt hành chính về thuế.

Bên cạnh đó, giá nhiên liệu, nguyên vật liệu và nhiều chi phí vận hành tiếp tục neo ở mức cao, khiến giá thành sản phẩm tăng lên trong khi người tiêu dùng vẫn duy trì xu hướng thắt chặt chi tiêu.

Từ thực tế này, IEEr kiến nghị tiếp tục duy trì cơ chế thuế khoán đối với hộ kinh doanh có doanh thu dưới 5 tỷ đồng/năm, đồng thời giữ nguyên hình thức thu thuế môn bài theo ba bậc như hiện hành.

Ngoài ra, đơn vị này đề xuất khuyến khích hộ kinh doanh thực hiện cơ chế tự kê khai, tự nộp thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu và chỉ áp dụng xuất hóa đơn điện tử khi phát sinh nhu cầu giao dịch thực tế.

Theo IEEr, khu vực hộ kinh doanh hiện tạo việc làm cho khoảng 30 triệu lao động, giữ vai trò quan trọng đối với sinh kế người dân và an sinh xã hội. Do đó, việc điều chỉnh chính sách thuế cần có lộ trình phù hợp nhằm đảm bảo mục tiêu quản lý Nhà nước nhưng vẫn tạo điều kiện để hộ kinh doanh thích nghi với các quy định mới.

Cùng với đề xuất về thuế khoán, IEEr cũng kiến nghị áp dụng mức thuế giá trị gia tăng (GTGT) 0% đối với nhóm hàng hóa thiết yếu từ ngày 1/6/2026 đến hết năm 2027 nhằm hỗ trợ tiêu dùng nội địa.

Đơn vị này đồng thời đề xuất tiếp tục duy trì mức thuế GTGT 0% đối với xăng dầu và xem xét tạm dừng một số loại phí, lệ phí trong bối cảnh nền kinh tế vẫn còn nhiều khó khăn.

Theo IEEr, nếu được xem xét triển khai, các giải pháp trên có thể góp phần giảm chi phí sản xuất, hỗ trợ hạ giá thành hàng hóa, kích thích sức mua và tạo thêm dư địa cho tăng trưởng kinh tế trong thời gian tới.