Cuối tuần trước, Thanh tra Chính phủ đã công bố về báo cáo về việc chấp hành chính sách pháp luật về phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ và sử dụng nguồn tiền từ trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ.
Theo kết luận, Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) đã sử dụng tiền thu được từ phát hành trái phiếu mã TPACB2018/10Y (ngày phát hành 19/12/2018, giá trị phát hành 2.200 tỷ đồng) và mã trái phiếu ACB.2019.04 (ngày phát hành 06/12/2019, giá trị phát hành 1.500 tỷ đồng) để cho vay trung dài hạn và ngắn hạn trong khi tại phương án phát hành của HĐQT ACB thông qua, mục đích phát hành các trái phiếu là để “phục vụ nhu cầu cấp tín dụng trung dài hạn”.
Trong đó, lô trái phiếu TPACB2018/10Y đề cập ở trên với mục đích là cho vay trung và dài hạn, thì ngay sau khi hoàn tất phát hành vào 19/12/2018, ACB đã lập tức giải ngân cho vay trong 2 ngày sau đó là 20/12/2018 và 21/12/2018 với tổng số tiền cho vay là 2.664 tỷ đồng (cho vay trung dài hạn là 276 tỷ đồng; cho vay ngắn hạn là 2.388 tỷ đồng), thông tin từ báo cáo của Thanh tra Chính phủ.
Cùng với 4 ngân hàng khác cũng có sai phạm về sử dụng tiền trái phiếu doanh nghiệp sai mục đích, Thanh tra Chính phủ cho rằng, các sai phạm này cho thấy việc quản lý, sử dụng vốn huy động qua kênh trái phiếu doanh nghiệp của một số tổ chức tín dụng chưa tuân thủ nghiêm quy định pháp luật, tiềm ẩn rủi ro về minh bạch tài chính và an toàn hệ thống ngân hàng.
Ngay sau đó, ACB đã phản hồi về sự việc này, đồng thời nhấn mạnh đã hoàn tất toàn bộ nội dung khắc phục và gửi báo cáo khắc phục vào ngày 24/9/2025, tuân thủ đầy đủ yêu cầu của cơ quan chức năng.
Ngân hàng do ông Trần Hùng Huy làm Chủ tịch HĐQT khẳng định luôn tuân thủ các chuẩn mực quản trị, minh bạch tài chính và duy trì hoạt động ổn định, hướng tới phục vụ khách hàng, cổ đông và đối tác một cách bền vững.
Ngay sau thông tin về một loạt tập đoàn và ngân hàng dính lùm xùm về trái phiếu, thị trường chứng khoán chìm trong biển lửa, VN-Index phiên 20/10 đã “bay” mất gần 95 điểm, riêng cổ phiếu ACB giảm 3,69% về 24.800 đồng/cp.
Giai đoạn "nóng" của thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam diễn ra trong khoảng 2017-2021, với tốc độ tăng bình quân 45%/năm, trong đó đỉnh điểm phát hành vào năm 2020 và 2021. Giai đoạn này chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của vay vốn từ trái phiếu từ khắp các nhóm ngành nghề với khối lượng phát hành đạt đỉnh với hàng trăm nghìn tỷ đồng.
Thống kê cho thấy, nhóm ngân hàng luôn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu huy động trái phiếu, chiếm khoảng 50% đến 70%.
Các ngân hàng huy động trái phiếu nhằm đa dạng hóa nguồn vốn và tăng tính ổn định tài chính. Khác với tiền gửi ngắn hạn (1 – 12 tháng), nguồn vốn từ kênh trái phiếu (thường kỳ hạn kéo dài nhiều năm 2, 3 năm và thậm chí 10 năm) sẽ giúp ngân hàng có nguồn vốn trung và dài hạn để cho vay, đầu tư hoặc đáp ứng quy định an toàn vốn theo chuẩn Basel II, Basel III (ngân hàng phải duy trì tỷ lệ nguồn vốn dài hạn so với dư nợ trung – dài hạn ở mức an toàn).
Việc phát hành trái phiếu cũng giúp ngân hàng giảm phụ thuộc vào tiền gửi khách hàng, chủ động hơn về chi phí vốn và cơ cấu lại nợ đến hạn.
Ngoài ra, ngân hàng còn dùng trái phiếu để tài trợ cho các dự án phát triển, chuyển đổi số hoặc mở rộng hoạt động kinh doanh lâu dài.
Theo số liệu mới nhất từ Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam (VBMA), lũy kế 9 tháng đầu năm, tổng giá trị phát hành trái phiếu ra công chúng là 397.886 tỷ đồng, trong đó nhóm ngân hàng chiếm tỷ trọng lớn nhất với 73%.
 |
| Ngân hàng chiếm tỷ trọng lớn trong phát hành trái phiếu 9 tháng đầu năm 2025. Nguồn: VBMA. |
Trở lại với ACB, tổng dư nợ phát hành giấy tờ có giá của ngân hàng này liên tục tăng trưởng trong thời gian qua, khoản mục này bao gồm phát hành trái phiếu và chứng chỉ tiền gửi (một loại giấy tờ có giá do ngân hàng phát hành để huy động vốn từ khách hàng).
Biểu đồ dưới đây cho thấy, nếu tính riêng kênh trái phiếu, ACB đã gia tăng quy mô huy động trong năm 2021 khi đạt hơn 30.400 tỷ đồng, tăng hơn gấp rưỡi sau một năm (2020). Thuyết minh cho thấy trong năm 2021, trái phiếu kỳ hạn dài chiếm đa số, với thời hạn 3 năm có số dư lên tới gần 24.700 tỷ đồng. Kế tiếp là trái phiếu kỳ hạn 10 năm (2.407 tỷ) và kỳ hạn 5 năm (1.491 tỷ).
Quy mô vay nợ bằng trái phiếu tiếp tục gia tăng trong những năm sau đó, tuy nhiên tốc độ lại chậm đi so với lúc 2021. Thay vào đó, ngân hàng này gia tăng huy động vốn bằng các chứng chỉ tiền gửi.
 |
| Nguồn: Tổng hợp từ báo cáo tài chính kiểm toán ACB. |
Số liệu người viết thống kê cho thấy, chứng chỉ tiền gửi đã tăng vọt trong năm 2024, từ mức 14.000 tỷ đồng lên 56.000 tỷ tại cuối năm 2024, tức gấp 4 lần sau 1 năm. Con số này tiếp tục mở rộng trong nửa đầu năm 2025, lên mức 77.000 tỷ đồng.
Tại cuối tháng 6/2025, tổng giá trị phát hành giấy tờ có giá của ACB khoảng 139.500 tỷ đồng, trong đó chứng chỉ tiền gửi kỳ hạn dưới 1 năm chiếm 52% với khoàng 72.800 tỷ. Trong khi dư nợ trái phiếu khoảng 65.000 tỷ đồng. Số liệu này cho thấy ngân hàng đã giảm bớt sự phụ thuộc vào kênh trái phiếu để tập trung vào kênh chứng chỉ tiền gửi, trong bối cảnh vay vốn trái phiếu toàn thị trường trong những năm gần đây đã hạ nhiệt so với đỉnh điểm 2021.
 |
| Dư nợ phát hành giấy tờ có giá của ACB. Nguồn: Báo cáo soát xét 2025. |
Tại cuối quý II/2025, tổng dư nợ cho vay của ACB vào khoảng 633.700 tỷ đồng, trong đó khoảng 2/3 là cho vay ngắn hạn với 425.000 tỷ đồng. Ngành thương mại là ngành mà ACB tập trung cho vay nhiều nhất với khoảng 110.000 tỷ, chiếm 1/6 tổng dư nợ. Nợ xấu vào khoảng 7.800 tỷ đồng, tương đương tỷ lệ nợ xấu 1,2%.
Từ đầu năm đến nay, ACB liên tục dồn dập “mua cũ bán mới” hàng chục nghìn tỷ đồng trái phiếu.
Đầu tháng 6, tức là trước thời hạn chốt sổ vào ngày 30/6, ngân hàng này đã thực hiện hai đợt mua lại trái phiếu trước hạn 1 năm với số tiền bỏ ra là 10.000 tỷ đồng. Hai lô trái phiếu có mã ACBL2426001 và ACBL2426002 có kỳ hạn 2 năm và được đáo hạn vào tháng 6 năm sau.
Tuy nhiên chiều ngược lại, vào tháng 5/2025, ACB cũng công bố nghị quyết của HĐQT về việc chào bán tối đa 200.000 trái phiếu qua đó huy động 20.000 tỷ đồng. Lãi suất tối đa 5 năm, thanh toán lãi định kỳ hàng năm, dự kiến phát hành thành 20 đợt.
Đây là trái phiếu “bốn không”: không chuyển đổi, không kèm chứng quyền, không có tài sản bảo đảm và không phải là nợ thứ cấp của tổ chức phát hành.
Như vậy việc “mua cũ bán mới” trái phiếu nhằm tối ưu danh mục và cân đối nguồn vốn. Ngân hàng mua lại các trái phiếu cũ có lợi suất hấp dẫn, đồng thời bán ra hoặc phát hành trái phiếu mới trong bối cảnh lãi suất biến động, nhằm tận dụng chênh lệch giá và kiểm soát chi phí vốn. Hoạt động này giúp ACB chủ động hơn trong quản trị thanh khoản, cơ cấu lại kỳ hạn nợ.
Mới đây, vào ngày 10/10/2025, ACB đã phát hành thành công 500 trái phiếu mã ACB12519. Lô trái phiếu này có mệnh giá 1 tỷ đồng/trái phiếu, tương ứng tổng giá trị phát hành là 500 tỷ đồng. Trái phiếu có kỳ hạn 3 năm, dự kiến đáo hạn ngày 10/10/2028 và áp dụng mức lãi suất kết hợp 6,3%/năm.
