Nhiên liệu hàng không bền vững có thể khiến Việt Nam tăng 25 triệu USD chi phí đến năm 2030

Nhiên liệu hàng không bền vững có thể khiến Việt Nam tăng 25 triệu USD chi phí đến năm 2030. Ảnh minh họa

Việc áp dụng nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) trong giai đoạn 2025–2030 được dự báo sẽ khiến ngành hàng không Việt Nam phải gánh thêm 25 triệu USD chi phí, tương đương 4,5–5,5 triệu USD mỗi năm.

Con số này phản ánh thách thức tài chính đáng kể khi Việt Nam tiến hành chuyển đổi năng lượng sạch, phù hợp với các cam kết quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính.

Trước áp lực đó, ngày 20-5, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã chủ trì cuộc họp bàn về chính sách phát triển SAF và lộ trình tham gia Chương trình Bù đắp và Giảm phát thải Carbon hàng không quốc tế (CORSIA) do Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) khởi xướng.

Tại cuộc họp, Phó Thủ tướng nhấn mạnh sự cần thiết của việc xây dựng kế hoạch tổng thể phát triển SAF, trong đó chú trọng đến đảm bảo năng lực cạnh tranh và thực hiện các cam kết môi trường quốc tế.

Một trong những giải pháp trọng tâm là xây dựng Nghị định thí điểm về sử dụng SAF, áp dụng cho cả các chuyến bay nội địa. Song song đó, Chính phủ khuyến khích doanh nghiệp sản xuất SAF trong nước bằng cách tận dụng phụ phẩm nông nghiệp và rác thải đô thị.

Phó Thủ tướng cũng giao Cục Hàng không Việt Nam hoàn tất hồ sơ đăng ký tham gia chương trình CORSIA theo đúng lộ trình, với thời điểm chính thức dự kiến bắt đầu từ 1-1-2026.

Tổng công ty Cảng Hàng không Việt Nam (ACV) sẽ phối hợp với doanh nghiệp nâng cấp hạ tầng tiếp nhận và cung cấp SAF tại các sân bay lớn. Các doanh nghiệp xăng dầu được khuyến khích xây dựng đề án sản xuất SAF, đồng thời các bộ, ngành như Tài chính và Ngoại giao sẽ nghiên cứu cơ chế thu phí chuyến bay quốc tế, chính sách thuế và hỗ trợ tài chính.

Tại châu Âu, quy định RefuelEU bắt buộc các chuyến bay đến/đi từ EU sử dụng ít nhất 2% SAF từ năm 2025, tăng dần lên 6% vào 2030, 20% năm 2035 và 70% năm 2050. Những hãng hàng không không tuân thủ sẽ bị xử phạt nghiêm ngặt.

Cùng với đó, ICAO đặt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, thông qua việc khuyến khích sử dụng SAF, áp dụng công nghệ tiên tiến và tín chỉ carbon.

Sự tham gia của Việt Nam vào CORSIA không chỉ là bước đi tất yếu để hội nhập, mà còn là động lực để ngành hàng không chuyển mình mạnh mẽ theo hướng phát triển bền vững, xanh hóa vận tải và gia tăng lợi thế cạnh tranh trong khu vực.

Nhiên liệu hàng không bền vững (Sustainable Aviation Fuel – SAF) đang được xem là giải pháp chủ chốt để ngành hàng không toàn cầu thực hiện cam kết giảm phát thải khí nhà kính. Khác với nhiên liệu phản lực truyền thống có nguồn gốc từ dầu mỏ, SAF được sản xuất từ các nguyên liệu tái tạo như dầu ăn đã qua sử dụng, mỡ động vật, phụ phẩm nông nghiệp, rác thải hữu cơ đô thị, thậm chí cả khí CO₂ thu hồi từ công nghiệp. Đặc điểm nổi bật của SAF là khả năng cắt giảm đến 80% lượng phát thải CO₂ trên toàn vòng đời, tùy thuộc vào công nghệ sản xuất và nguồn nguyên liệu. Ngoài ra, SAF có thể sử dụng ngay với động cơ máy bay và hạ tầng hiện tại mà không cần cải tiến lớn, qua đó giảm bớt chi phí chuyển đổi công nghệ cho các hãng hàng không.

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay chính là chi phí. Giá thành của SAF hiện cao hơn từ 2 đến 5 lần so với nhiên liệu truyền thống, khiến việc thương mại hóa trên quy mô lớn còn nhiều thách thức. Bên cạnh đó, sản lượng SAF toàn cầu hiện mới chỉ chiếm dưới 0,1% tổng nhu cầu nhiên liệu hàng không, đòi hỏi các quốc gia phải nhanh chóng xây dựng chuỗi cung ứng trong nước. Chính vì vậy, việc Việt Nam lên kế hoạch tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có như rơm rạ, mía đường, rác thải hữu cơ để phát triển SAF trong nước là bước đi đúng hướng, không chỉ giúp giảm phát thải mà còn góp phần phát triển kinh tế tuần hoàn và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu.

Trên thế giới, nhiều quốc gia đã có bước tiến mạnh mẽ trong lĩnh vực này. Châu Âu đi đầu với quy định RefuelEU Aviation, buộc các chuyến bay đến và đi từ EU phải sử dụng tỷ lệ SAF tối thiểu 2% từ năm 2025, tăng lên 6% vào năm 2030 và đạt 70% vào năm 2050. Tại Hoa Kỳ, các khoản ưu đãi thuế và đầu tư từ Đạo luật Giảm Lạm Phát đang thúc đẩy sản xuất SAF ở quy mô lớn. Các nước châu Á như Singapore, Nhật Bản và Hàn Quốc cũng đang tích cực xây dựng cơ sở hạ tầng tiếp nhận SAF và đầu tư vào công nghệ sản xuất nhiên liệu xanh. Trong bối cảnh đó, Việt Nam không thể đứng ngoài cuộc nếu muốn đảm bảo năng lực cạnh tranh, giữ vững thị phần quốc tế và đồng thời thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0 đến năm 2050.