Kết nối mạng lưới đổi mới sáng tạo: Thúc đẩy hệ sinh thái mở, bền vững và hướng tới quốc tế

Ông Lê Toàn Thắng, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Khởi nghiệp Sáng tạo Quốc gia (NSSC)

Tại Hội thảo “Phát triển mạng lưới kết nối các trung tâm đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp sáng tạo - tập trung vào các công nghệ chiến lược và chuyển đổi số”, chiều 31/10, ông Lê Toàn Thắng, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Khởi nghiệp Sáng tạo Quốc gia (NSSC) nhấn mạnh vai trò thiết yếu của đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Ông cho rằng, việc hình thành mạng lưới các trung tâm đổi mới sáng tạo không chỉ là xu thế, mà là điều kiện tiên quyết để kết nối các chủ thể trong hệ sinh thái – từ doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học đến các tổ chức xã hội và nhà đầu tư – hướng đến một hệ sinh thái thống nhất, hợp tác mở và phát triển bền vững.

Ông Thắng cam kết NSSC sẽ tiếp tục giữ vai trò đầu mối kết nối, huy động và điều phối nguồn lực, đồng thời thúc đẩy các cơ chế hợp tác liên ngành, liên vùng, nhằm củng cố hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia theo hướng đồng bộ và hội nhập quốc tế.

Tiến sĩ Khổng Quốc Minh (Cục Đổi mới sáng tạo, Bộ KH&CN) đã phân tích những thay đổi mang tính nền tảng từ Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2025 (Luật số 93/2025/QH15) và Nghị quyết 193/2025/QH15 của Quốc hội. Đây là lần đầu tiên "đổi mới sáng tạo" được đưa vào khung pháp lý như một nội dung độc lập, tạo hành lang pháp lý rõ ràng để thúc đẩy thị trường khoa học – công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và thành lập các trung tâm đổi mới sáng tạo, quỹ đầu tư mạo hiểm trên toàn quốc.

Ông Minh cho rằng, doanh nghiệp cần trở thành hạt nhân của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, phát triển dựa trên năm trụ cột chính: đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, sáng tạo công nghệ mới, khởi nghiệp sáng tạo và xây dựng văn hóa đổi mới trong tổ chức.

Để triển khai hiệu quả, ông đề xuất mô hình mạng lưới ba tầng: cấp quốc gia và vùng (NIC, NSSC...), trung tâm ngành nghề công nghệ trọng điểm (AI, an ninh mạng, năng lượng, sinh học, vật liệu mới), và tầng địa phương – viện – trường. Cùng với đó là sáu giải pháp trụ cột: chuẩn hóa, hạ tầng số, cải cách thể chế, thu hút đầu tư, phát triển nguồn nhân lực và vai trò dẫn dắt từ trung tâm quốc gia.

Bà Nguyễn Phương Linh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển bền vững (MSD – United Way Vietnam), chia sẻ những kinh nghiệm từ quốc tế, tiêu biểu là mô hình Dutch Diamond của Hà Lan – nơi chính phủ, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và xã hội dân sự cùng hợp tác theo nguyên tắc đồng sáng tạo (Public-Private Co-creation), cùng đầu tư, cùng thiết kế giải pháp và cùng đo lường tác động. Chính nhờ mô hình này, Hà Lan đã tạo ra các "cực tăng trưởng đổi mới" như Brainport Eindhoven hay FoodValley Wageningen, góp phần đưa quốc gia này vào top 5 toàn cầu về đổi mới sáng tạo.

Bà Linh cũng giới thiệu mô hình Shinhan Square Bridge (Hàn Quốc) – một trung tâm đổi mới tư nhân do Tập đoàn tài chính Shinhan xây dựng, kết hợp ươm tạo, tăng tốc và tác động xã hội. Mô hình này đã được triển khai tại nhiều địa phương ở Hàn Quốc và Việt Nam, với sự điều phối của MSD.

Tại Việt Nam, MSD cùng các đối tác đang xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ cho hơn 65 startup tại Việt Nam và Hàn Quốc trong các lĩnh vực như công nghệ giáo dục, môi trường và sức khỏe. Bà Linh khẳng định: đổi mới sáng tạo không chỉ là vấn đề công nghệ mà là hạ tầng của niềm tin, tri thức và dữ liệu chung. Sự thành công không đến từ một trung tâm đơn lẻ, mà từ khả năng liên kết và đồng hành giữa các trung tâm và mạng lưới, cùng hướng đến mục tiêu phát triển bền vững.