Theo số liệu từ Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), hiện các nhà đầu tư Nhật Bản đang triển khai 5.738 dự án tại Việt Nam, với tổng vốn đăng ký đạt khoảng 78,977 tỷ USD. Với quy mô này, Nhật Bản hiện là nhà đầu tư FDI lớn thứ ba tại Việt Nam, sau Hàn Quốc và Singapore, trong tổng số 153 quốc gia và vùng lãnh thổ có dự án đầu tư tại Việt Nam.
Riêng hai tháng đầu năm 2026, các doanh nghiệp Nhật Bản đã đăng ký 35 dự án mới, 19 lượt điều chỉnh vốn và 44 lượt góp vốn, mua cổ phần, với tổng vốn đầu tư đạt hơn 732 triệu USD, xếp thứ tư trong số 60 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam trong cùng kỳ.
Nhiều tập đoàn lớn của Nhật Bản đã đầu tư và xây dựng chuỗi sản xuất quy mô tại Việt Nam như Canon, Honda, Toyota… Các sản phẩm của các doanh nghiệp này có hàm lượng kỹ thuật cao, có khả năng cạnh tranh quốc tế, đồng thời góp phần thay thế hàng nhập khẩu và thúc đẩy xuất khẩu.
Nhật Bản cũng là một trong những quốc gia tiên phong đầu tư vào ngành sản xuất và lắp ráp ô tô, xe máy tại Việt Nam, đồng thời tham gia sâu vào lĩnh vực vật liệu xây dựng, điện tử và công nghiệp chế tạo.
 |
| Nhật Bản đầu tư gần 79 tỷ USD vào Việt Nam, tiếp tục mở rộng hiện diện trong các ngành công nghệ và công nghiệp hỗ trợ |
Giới chuyên gia đánh giá, dòng vốn FDI từ Nhật Bản có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chiến lược công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Các doanh nghiệp Nhật Bản đóng vai trò đáng kể trong việc thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao năng lực sản xuất và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Trong khuôn khổ hợp tác song phương, Việt Nam đã triển khai Chiến lược công nghiệp hóa Việt Nam – Nhật Bản, ưu tiên phát triển 6 ngành công nghiệp gồm: điện tử; máy nông nghiệp; chế biến nông, thủy sản; đóng tàu; môi trường và tiết kiệm năng lượng; sản xuất ô tô và phụ tùng ô tô.
Các lĩnh vực này được định hướng trở thành những ngành công nghiệp chủ lực, có giá trị gia tăng cao và năng lực cạnh tranh quốc tế, đồng thời đóng vai trò dẫn dắt thu hút đầu tư của doanh nghiệp trong và ngoài nước, đặc biệt là doanh nghiệp Nhật Bản.
Theo ông Yutaka Yasunaga, Giám đốc bộ phận Innovation của Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản tại Việt Nam (JETRO), khảo sát năm 2024 cho thấy 56% doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam có kế hoạch mở rộng sản xuất, mức cao nhất trong khu vực Đông Nam Á và đứng thứ tư trên toàn cầu.
Bên cạnh mở rộng sản xuất, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản cũng đẩy mạnh đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ cao. Điển hình, Panasonic đã thành lập Trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) tại Hà Nội, tập trung vào công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong sản xuất, an ninh mạng và các giải pháp công nghệ giá trị gia tăng.
Khảo sát của JETRO cũng cho thấy 62% doanh nghiệp Nhật Bản đánh giá cao quy mô thị trường và tiềm năng tăng trưởng của Việt Nam, cao hơn đáng kể so với mức trung bình của ASEAN là 49%. Môi trường chính trị - xã hội ổn định được xem là yếu tố quan trọng củng cố niềm tin của nhà đầu tư trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động.
Ông Wakabayashi Koichi, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam, cho biết cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản đánh giá cao định hướng phát triển của Việt Nam, đặc biệt là các chủ trương lớn được thể hiện trong nhiều nghị quyết quan trọng về khoa học – công nghệ, hội nhập quốc tế, phát triển kinh tế tư nhân và hoàn thiện thể chế pháp luật.
Theo ông, xu hướng đầu tư của doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam đang chuyển từ mô hình thâm dụng lao động sang nâng cao giá trị công nghiệp, tập trung vào nghiên cứu – phát triển (R&D), đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và chuyển đổi năng lượng, qua đó hướng tới mục tiêu xây dựng một nền kinh tế xanh và bền vững.
Dù đánh giá cao triển vọng đầu tư tại Việt Nam, đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản cũng cho rằng một số quy định pháp luật liên quan đến đầu tư vẫn còn thiếu rõ ràng, khiến quá trình xử lý vướng mắc và triển khai dự án đôi khi chậm tiến độ.
Trong bối cảnh đó, cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản kiến nghị Chính phủ và các cơ quan chức năng tiếp tục cải thiện môi trường pháp lý, tăng tính minh bạch và thuận lợi hóa thủ tục, nhằm tạo điều kiện để các dự án đầu tư được triển khai nhanh chóng và hiệu quả hơn.
Theo Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam, cùng với dòng vốn đầu tư, các doanh nghiệp Nhật Bản cũng đang tích cực xây dựng hệ thống đào tạo nguồn nhân lực tay nghề cao, hỗ trợ phát triển công nghiệp phụ trợ, góp phần giúp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu trong giai đoạn phát triển mới.
