Nghị định 207/2026/NĐ-CP: Siết trách nhiệm, chuẩn hóa quản lý chất lượng và thi công xây dựng

Ngày 15/6/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 207/2026/NĐ-CP về quản lý chất lượng, thi công xây dựng và bảo trì công trình xây dựng. Đây là văn bản có tác động rộng đến các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng, bao gồm chủ đầu tư, nhà thầu, đơn vị tư vấn giám sát, tổ chức quản lý dự án, chủ sở hữu và đơn vị quản lý, khai thác công trình.

Trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng công trình, an toàn thi công và trách nhiệm pháp lý ngày càng được đặt ra nghiêm ngặt, Nghị định 207/2026/NĐ-CP được xem là bước hoàn thiện quan trọng đối với hệ thống quản lý xây dựng. Văn bản không chỉ điều chỉnh giai đoạn thi công mà còn bao quát cả quá trình bàn giao, bảo hành, bảo trì, xử lý sự cố và quản lý công trình trong suốt vòng đời sử dụng.

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định là việc phân định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong quá trình triển khai dự án. Chủ đầu tư có trách nhiệm tổ chức quản lý xây dựng công trình phù hợp với hình thức đầu tư, nguồn vốn và quy định pháp luật. Trách nhiệm này bao gồm quản lý thi công, giám sát, nghiệm thu, bàn giao và đưa công trình vào khai thác, sử dụng.

Đối với nhà thầu, Nghị định nhấn mạnh trách nhiệm trực tiếp và toàn diện đối với chất lượng, an toàn thi công trong phạm vi công việc do mình thực hiện. Việc chủ đầu tư nghiệm thu không làm thay đổi hoặc làm giảm trách nhiệm của nhà thầu đối với phần việc đã thi công. Trường hợp có nhà thầu phụ tham gia, nhà thầu chính vẫn phải chịu trách nhiệm trước chủ đầu tư về phần công việc do nhà thầu phụ thực hiện.

Quy định này được đánh giá là cần thiết nhằm hạn chế tình trạng đùn đẩy trách nhiệm khi phát sinh khiếm khuyết chất lượng, chậm tiến độ hoặc sự cố công trình. Khi trách nhiệm của từng bên được xác lập rõ, hoạt động quản lý dự án sẽ có cơ sở pháp lý minh bạch hơn, đồng thời tạo áp lực buộc các nhà thầu phải nâng cao năng lực thi công, kiểm soát chất lượng và tuân thủ biện pháp an toàn.

Nghị định cũng siết chặt việc quản lý vật liệu, cấu kiện, sản phẩm xây dựng và thiết bị đưa vào công trình. Theo đó, yêu cầu về chủng loại, nguồn gốc xuất xứ, thông số kỹ thuật, nhà sản xuất và nơi sản xuất phải được thể hiện rõ trong hợp đồng và hồ sơ liên quan. Đối với vật liệu, thiết bị nhập khẩu, chứng từ chứng minh xuất xứ và thông tin kỹ thuật là cơ sở quan trọng để kiểm soát chất lượng đầu vào.

Trước khi đưa vật liệu, cấu kiện, sản phẩm xây dựng và thiết bị vào thi công, người giám sát thi công của chủ đầu tư phải thực hiện kiểm tra, nghiệm thu theo quy định. Kết quả nghiệm thu phải được lập thành biên bản, thể hiện đầy đủ các thông tin cần thiết như khối lượng, chủng loại, thời gian, địa điểm và các thông số liên quan. Đây là bước kiểm soát quan trọng nhằm ngăn chặn nguy cơ sử dụng vật liệu không đúng tiêu chuẩn, không rõ nguồn gốc hoặc không phù hợp với thiết kế được duyệt.

Ở khâu nghiệm thu và bàn giao, Nghị định 207/2026/NĐ-CP tiếp tục đặt ra yêu cầu chặt chẽ nhằm bảo đảm công trình chỉ được đưa vào sử dụng khi đáp ứng điều kiện an toàn và chất lượng. Chủ đầu tư chỉ tổ chức nghiệm thu hoàn thành hạng mục, công trình khi các công việc thi công đã được thực hiện theo thiết kế, kết quả thí nghiệm, kiểm định, quan trắc đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và các quy định về phòng cháy, chữa cháy, bảo vệ môi trường được tuân thủ.

Đáng chú ý, Nghị định cho phép cơ chế nghiệm thu có điều kiện trong trường hợp công trình cơ bản hoàn thành nhưng vẫn còn một số tồn tại không ảnh hưởng đến khả năng chịu lực, tuổi thọ, công năng sử dụng và an toàn khai thác. Tuy nhiên, việc nghiệm thu có điều kiện không đồng nghĩa với nới lỏng tiêu chuẩn. Biên bản nghiệm thu phải nêu rõ các tồn tại cần khắc phục, thời hạn hoàn thành và phạm vi được phép sử dụng nếu có.

Đối với xử lý sự cố công trình, Nghị định quy định quy trình báo cáo nhanh và rõ trách nhiệm khắc phục. Khi xảy ra sự cố, chủ đầu tư phải thông báo sơ bộ bằng biện pháp nhanh nhất đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi xảy ra sự cố. Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi xảy ra sự cố, chủ đầu tư phải có báo cáo bằng văn bản gửi Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

Về trách nhiệm kinh tế, tổ chức, cá nhân gây ra sự cố phải bồi thường thiệt hại và chi trả chi phí khắc phục tùy theo tính chất, mức độ và phạm vi ảnh hưởng. Trường hợp sự cố xảy ra trong quá trình thi công, bên gây ra lỗi còn phải chịu chi phí giám định nguyên nhân sự cố. Quy định này giúp tăng tính răn đe và buộc các chủ thể tham gia xây dựng phải kiểm soát rủi ro ngay từ đầu.

Không chỉ tập trung vào giai đoạn xây dựng mới, Nghị định 207/2026/NĐ-CP còn mở rộng yêu cầu quản lý đối với công tác bảo hành, bảo trì và khai thác công trình. Chủ sở hữu hoặc người quản lý, sử dụng công trình có trách nhiệm xây dựng kế hoạch bảo trì, tổ chức thực hiện bảo trì theo quy trình được phê duyệt và bảo đảm nguồn kinh phí thực hiện.

Đối với công trình có ảnh hưởng lớn đến an toàn, lợi ích cộng đồng, tối thiểu 12 tháng trước khi công trình hết thời hạn sử dụng, chủ sở hữu hoặc người quản lý công trình phải báo cáo cơ quan nhà nước có thẩm quyền về phương án xử lý. Phương án có thể là tiếp tục sử dụng sau khi kiểm định, gia cố, sửa chữa hoặc phá dỡ theo quy định nếu công trình không còn bảo đảm an toàn.

Nghị định 207/2026/NĐ-CP được kỳ vọng góp phần nâng chuẩn quản trị dự án, hạn chế tình trạng công trình kém chất lượng, vật liệu không bảo đảm, nghiệm thu hình thức hoặc chậm xử lý khi phát sinh sự cố. Khi trách nhiệm pháp lý và trách nhiệm tài chính được gắn chặt vào từng mắt xích, các doanh nghiệp buộc phải chuyên nghiệp hóa quy trình nội bộ, lựa chọn nhà thầu có năng lực và tăng cường kiểm soát chất lượng thi công.