Ngành gỗ Việt Nam bước vào năm 2026 với "khoảng thở" chính sách

Nền tảng tăng trưởng vẫn được duy trì

Ngày 31/12/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump ký Tuyên bố điều chỉnh chính sách thuế nhập khẩu đối với gỗ, gỗ xẻ và các sản phẩm phái sinh từ gỗ theo Mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962. Theo đó, Mỹ quyết định lùi thời điểm tăng thuế đối với một số sản phẩm gỗ thành phẩm bao gồm ghế bọc nệm, tủ bếp và tủ nhà tắm từ ngày 1/1/2026 sang ngày 1/1/2027. Đây là nhóm sản phẩm có giá trị xuất khẩu cao, chiếm tỷ trọng lớn trong kim ngạch xuất khẩu đồ gỗ của Việt Nam sang thị trường Mỹ. Theo số liệu thống kê 9 tháng năm 2025 của Mỹ, kim ngạch xuất khẩu đồ gỗ nội thất của Việt Nam đạt khoảng 10 tỷ USD, tăng 10% so với cùng kỳ năm 2024 và chiếm khoảng 21% tổng kim ngạch nhập khẩu của Mỹ đối với nhóm hàng này.

Ngành gỗ Việt Nam bước vào năm 2026 với “khoảng thở” chính sách

Theo Tuyên bố số 10976 ban hành tháng 9/2025, các sản phẩm gỗ nhập khẩu vào Mỹ hiện đang chịu mức thuế 10% đối với gỗ nguyên liệu và 25% đối với các mặt hàng chế biến sâu. Các mức thuế này dự kiến tăng mạnh từ đầu năm 2026 lên lần lượt 30% và 50%. Việc lùi thời điểm áp dụng mức thuế cao hơn đồng nghĩa với việc các mức thuế hiện hành tiếp tục được duy trì thêm một năm.

Phía Mỹ cho biết quyết định này nhằm tạo dư địa cho các cuộc đàm phán thương mại đang được triển khai, đồng thời phục vụ mục tiêu bảo đảm an ninh kinh tế và ổn định chuỗi cung ứng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định. Về bản chất, cần khẳng định rõ đây không phải là việc hoãn áp thuế, mà là hoãn tăng thuế. Các sản phẩm gỗ nhập khẩu vào Mỹ vẫn tiếp tục chịu thuế theo Mục 232 ở mức 10% và 25% như hiện nay. Tuy nhiên, trong bối cảnh xuất khẩu đồ gỗ Việt Nam sang Mỹ vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực trong năm 2025, quyết định này mang ý nghĩa thực chất.

Việc tránh được “cú sốc thuế” ngay từ đầu năm 2026 giúp doanh nghiệp có thêm dư địa để duy trì đơn hàng, ổn định giá bán, bảo toàn dòng tiền và từng bước điều chỉnh chiến lược thị trường, thay vì buộc phải cắt giảm sản xuất hoặc chấp nhận biên lợi nhuận thấp trong ngắn hạn.

Cũng cần làm rõ rằng, quyết định hoãn tăng thuế theo Mục 232 hoàn toàn không liên quan đến các phán quyết cuối cùng của Tòa án Tối cao Mỹ về sắc lệnh thuế đối ứng. Thuế theo Mục 232 được ban hành trên cơ sở an ninh quốc gia và thuộc thẩm quyền hành pháp, tách biệt về pháp lý và cơ chế vận hành so với các biện pháp thuế đối ứng theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Do đó, dù có bất kỳ điều chỉnh tư pháp nào liên quan đến thuế đối ứng, các mức thuế gỗ theo Mục 232 vẫn tiếp tục có hiệu lực độc lập.

Đồng loạt “mở nút thắt” đầu vào trong nước

Song song với tín hiệu tích cực từ thị trường quốc tế, ngành gỗ Việt Nam bước vào năm 2026 với loạt điều chỉnh quan trọng về chính sách trong nước. Ngày 31/12/2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Thông tư số 84/2025/TT-BNNMT, quy định chi tiết một số nội dung của Luật Lâm nghiệp và sửa đổi, bổ sung các quy định trong lĩnh vực lâm nghiệp, kiểm lâm. Thông tư có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, trong đó đáng chú ý là việc cụ thể hóa khái niệm “gỗ sơ chế thông thường”. Theo quy định mới, gỗ sơ chế thông thường bao gồm gỗ xẻ thô, gỗ đẽo hộp có bề mặt còn thô nhám, chưa qua công đoạn bào trơn hoặc xử lý hoàn thiện; gỗ bóc, gỗ lạng chưa ép thành ván ép hoặc ván công nghiệp; dăm gỗ và các phụ phẩm phát sinh trong quá trình chế biến như mùn cưa, vỏ cây, đầu mẩu, bìa bắp, dăm bào.

Cùng ngày, Chính phủ ban hành Nghị định số 359/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 181/2025/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Thuế giá trị gia tăng. Theo đó, các sản phẩm cây trồng, rừng trồng chưa chế biến thành sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường khi bán giữa các doanh nghiệp, hợp tác xã ở khâu thương mại sẽ thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng. Căn cứ theo Nghị định 359 và Thông tư 84, từ ngày 1/1/2026, các mặt hàng như gỗ, củi, dăm gỗ, ván bóc, gỗ xẻ và các phế phụ phẩm như mùn cưa, vỏ cây… chính thức thuộc diện không chịu thuế giá trị gia tăng. Đây được xem là bước tháo gỡ quan trọng, giúp giảm chi phí đầu vào, cải thiện dòng tiền và nâng cao khả năng cạnh tranh cho doanh nghiệp chế biến gỗ, nhất là trong bối cảnh giá nguyên liệu trong nước đã tăng 10–15% do tác động của thiên tai, lũ bão và thiệt hại rừng trồng.

Năm 2025 khép lại với nhiều biến động lớn, dù vậy, ngành lâm nghiệp Việt Nam vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực. Giá trị xuất khẩu gỗ và lâm sản ước đạt khoảng 18,5 tỷ USD, tăng 6,6% so với năm 2024; xuất siêu đạt khoảng 14,87 tỷ USD. Ngành công nghiệp gỗ hiện sử dụng khoảng 75% nguyên liệu từ nguồn cung trong nước, chủ yếu là gỗ rừng trồng của hơn 1 triệu hộ nông dân, đồng thời tạo việc làm trực tiếp cho khoảng 519 nghìn lao động trong toàn chuỗi cung ứng. Điều này cho thấy ngành gỗ không chỉ là trụ cột xuất khẩu mà còn có vai trò quan trọng đối với sinh kế nông thôn và mục tiêu phát triển bền vững.

Bước sang năm 2026, ngành lâm nghiệp đặt mục tiêu duy trì tỷ lệ che phủ rừng khoảng 42%, tăng giá trị sản xuất lâm nghiệp 5-5,5% và kim ngạch xuất khẩu gỗ, lâm sản đạt khoảng 18,5 tỷ USD. Để hiện thực hóa các mục tiêu này, ngành cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển rừng bền vững, mở rộng thị trường và từng bước xây dựng thương hiệu “Gỗ Việt Nam”.

Theo các chuyên gia và doanh nghiệp, những tín hiệu chính sách tích cực đầu năm 2026 mang lại niềm tin thận trọng cho ngành gỗ. Tuy nhiên, đây mới chỉ là “khoảng thở” ngắn hạn. Trong trung và dài hạn, doanh nghiệp không thể chỉ trông chờ vào chính sách, mà cần chủ động nâng cao sức chống chịu, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và chuẩn bị sẵn sàng cho những kịch bản khó lường phía trước./.