Ngành dệt may Việt Nam trước “bản lề” 2025: Vượt sóng lớn, chinh phục mốc 48 tỷ USD

Tín hiệu khởi sắc từ nửa đầu năm

Bất chấp bối cảnh thương mại toàn cầu còn nhiều bất định, ngành dệt may Việt Nam đã ghi nhận bước phục hồi rõ nét. Trong 5 tháng đầu năm 2025, kim ngạch xuất khẩu đạt 17,58 tỷ USD, tăng gần 9% so với cùng kỳ năm trước. Riêng tháng 5, xuất khẩu đạt 3,71 tỷ USD, tăng 12,6%. Trong đó, hàng may mặc tiếp tục dẫn đầu với 13,82 tỷ USD, sợi đạt 1,737 tỷ USD, còn vải đạt 1,131 tỷ USD.

Thị trường Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc vẫn là ba “trụ cột” chính, đóng góp phần lớn kim ngạch và giúp ngành đạt mức thặng dư thương mại gần 7 tỷ USD chỉ sau 5 tháng, một kết quả tích cực trong bối cảnh áp lực chi phí và các rào cản kỹ thuật ngày càng lớn.

Theo Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), năm 2025 là giai đoạn bản lề khi doanh nghiệp trong ngành dệt may bắt đầu khai thác sâu hơn các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (FTA). Đến nay, Việt Nam đã ký và thực thi 17 FTA, con số này dự kiến tăng lên 22 vào năm 2026. Các FTA có thuế suất ưu đãi, thậm chí về 0%, tạo ra lợi thế cạnh tranh lớn về giá thành, thị trường và chuỗi giá trị.

Ngành dệt may Việt Nam trước “bản lề” 2025: Vượt sóng lớn, chinh phục mốc 48 tỷ USD

Tuy nhiên, Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS) cảnh báo: Nếu doanh nghiệp không làm chủ được quy tắc xuất xứ, đặc biệt là về nguồn nguyên liệu, thì không chỉ không tận dụng được ưu đãi thuế, mà còn có nguy cơ bị điều tra phòng vệ thương mại, hoặc bị áp thuế bổ sung.

Giữa bức tranh đan xen cơ hội thách thức, Tập đoàn Dệt May Việt Nam (Vinatex) nổi lên là hình mẫu điển hình trong thích ứng và tái cấu trúc. Năm 2024, Vinatex đạt doanh thu hợp nhất hơn 18.368 tỷ đồng, vượt kế hoạch; lợi nhuận trước thuế đạt 835 tỷ đồng, tăng 55%. Công ty mẹ Vinatex cũng ghi nhận mức tăng trưởng mạnh với doanh thu tăng 11,6%, lợi nhuận tăng 16,8%.

Điều làm nên sự khác biệt của Vinatex chính là chiến lược đầu tư bài bản vào chuỗi cung ứng đầu vào, đặc biệt là kéo sợi, dệt nhuộm và hoàn tất vải. Đây là những “nút thắt” từng khiến ngành phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu và không đáp ứng được yêu cầu xuất xứ theo FTA. Hiện nay, Vinatex đang vận hành nhiều nhà máy dệt nhuộm quy mô lớn, giúp tăng đáng kể tỷ lệ nội địa hóa – yếu tố then chốt để mở rộng thị trường EU, Nhật Bản, Canada…

Ngoài ra, Tập đoàn cũng đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, áp dụng hệ thống quản trị ERP, ESG, truy xuất nguồn gốc sản phẩm… để đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật ngày càng khắt khe từ các thị trường cao cấp.

Chất lượng hơn số lượng

Bước sang năm 2025, Vinatex không đặt mục tiêu tăng trưởng doanh thu bằng mọi giá mà hướng đến chất lượng tăng trưởng bền vững. Lợi nhuận trước thuế dự kiến đạt 910 tỷ đồng, tăng 9%, dù doanh thu giữ nguyên. Với công ty mẹ, lợi nhuận mục tiêu còn tăng tới 22%, nhờ tập trung vào sản phẩm có giá trị gia tăng cao, định hướng thị trường rõ ràng và kiểm soát vận hành hiệu quả hơn thông qua dữ liệu và số hóa.

Theo ông Lê Tiến Trường – Chủ tịch HĐQT Vinatex: “Chúng tôi không cần là người có nhiều đơn hàng nhất, mà là người vững bền nhất. Trong bối cảnh cầu tiêu dùng chưa phục hồi mạnh ở Mỹ và EU, tập trung vào hiệu quả, phân khúc cao và kiểm soát rủi ro là chiến lược đúng đắn.”

Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp dệt may vẫn chưa sẵn sàng trước các yêu cầu ngày một cao của FTA. Nếu không chủ động thích ứng từ truy xuất nguồn gốc, thiết kế xanh hóa, minh bạch chuỗi cung ứng, đến tuân thủ lao động và môi trường nguy cơ bị loại khỏi chuỗi giá trị toàn cầu là rất rõ ràng.

Với gần 37% mục tiêu 48 tỷ USD đã hoàn thành sau 5 tháng, ngành dệt may đang có cơ sở vững chắc để tin vào một năm thành công. Tuy nhiên, để cán đích, toàn ngành cần phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp và nhà nước: thúc đẩy công nghiệp phụ trợ, nâng tỷ lệ nội địa hóa nguyên liệu, tăng cường đào tạo nhân lực kỹ thuật cao và hỗ trợ tín dụng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ.