Miễn thuế đất: Cú hích mới cho tái cơ cấu nông nghiệp Việt Nam

Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, tốc độ tăng trưởng GDP ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản 6 tháng đầu năm 2025 đạt mức ấn tượng 3,5%, đóng góp tích cực vào tăng trưởng chung của nền kinh tế. Kim ngạch xuất khẩu nông sản 6 tháng đầu năm cũng đạt gần 28 tỷ USD, tăng 15% so với cùng kỳ năm trước, trong đó nhiều mặt hàng chủ lực như gạo, cà phê, thủy sản, rau quả tiếp tục lập kỷ lục mới. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng và vươn tầm cao hơn, ngành nông nghiệp cần những cú hích mạnh mẽ về chính sách, đặc biệt là liên quan đến nguồn lực đất đai.

Đề xuất miễn thuế đất cho sản xuất nông nghiệp được kỳ vọng sẽ giảm bớt gánh nặng chi phí đầu vào cho nông dân và doanh nghiệp, từ đó khuyến khích đầu tư vào công nghệ cao, nâng cao chất lượng sản phẩm và phát triển nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn.

Tái cơ cấu ngành nông nghiệp, miễn thuế đất để tạo đột phá

Hiện tại, theo các quy định hiện hành, đất nông nghiệp vẫn phải nộp thuế sử dụng đất nông nghiệp. Mặc dù mức thuế không quá cao, nhưng trong bối cảnh các chi phí đầu vào khác như phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, và nhân công ngày càng tăng, việc loại bỏ khoản thuế này sẽ trực tiếp cải thiện thu nhập cho người nông dân.

Ngoài việc giảm gánh nặng tài chính, chính sách miễn thuế đất còn hướng tới mục tiêu lớn hơn là khuyến khích tích tụ đất đai, hình thành các vùng sản xuất lớn, ứng dụng công nghệ cao. Theo Báo cáo Nông nghiệp Việt Nam 2024, chỉ khoảng 5% diện tích đất nông nghiệp đang được canh tác theo mô hình quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao. Việc miễn thuế sẽ tạo động lực cho các doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp quy mô lớn, giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất, áp dụng cơ giới hóa và công nghệ số. Đây là tiền đề để xây dựng các chuỗi giá trị từ sản xuất đến chế biến và tiêu thụ, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường xuất khẩu.

Tuy nhiên, việc triển khai chính sách này cũng đặt ra những vấn đề cần được xem xét kỹ lưỡng. Thứ nhất, cần có cơ chế giám sát chặt chẽ để đảm bảo đất được sử dụng đúng mục đích sản xuất nông nghiệp, tránh tình trạng chuyển đổi mục đích sử dụng đất trái phép hoặc bỏ hoang.

Thứ hai, cần phân định rõ ràng đối tượng được miễn thuế, ưu tiên những diện tích đất trực tiếp phục vụ sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ hoặc các dự án nông nghiệp có quy mô lớn, tạo ra giá trị gia tăng cao.

Thứ ba, việc miễn thuế đất có thể ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách địa phương, do đó cần có các giải pháp bù đắp hoặc hỗ trợ phù hợp cho các địa phương.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, một trong những giải pháp tái cơ cấu trọng tâm của ngành trong giai đoạn tới là chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng phát huy lợi thế vùng miền, thích ứng với biến đổi khí hậu. Cụ thể, trong năm 2025, đã có hơn 200.000 ha đất lúa kém hiệu quả được chuyển đổi sang trồng cây ăn quả, rau màu hoặc nuôi trồng thủy sản, mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn 1,5-2 lần so với trồng lúa truyền thống. Việc miễn thuế đất sẽ là một yếu tố thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi này.

Bên cạnh đó, đẩy mạnh chế biến sâu, nâng cao chất lượng và thương hiệu nông sản là yếu tố then chốt để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị nông sản toàn cầu. Hiện tại, tỷ lệ nông sản được chế biến sâu vẫn còn thấp, chỉ khoảng 25-30% tổng sản lượng. Chính sách miễn thuế đất, nếu áp dụng cho cả các cơ sở chế biến nông sản gắn với vùng nguyên liệu, sẽ là động lực lớn để các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ chế biến, tạo ra các sản phẩm có giá trị cao hơn, đáp ứng nhu cầu thị trường khó tính như EU, Nhật Bản, Mỹ.