Không phải mọi trường hợp bán căn nhà hoặc thửa đất duy nhất đều đương nhiên được miễn thuế thu nhập cá nhân. Theo hướng dẫn mới của Cục Thuế và Nghị định 253/2026/NĐ-CP, miễn thuế chuyển nhượng bất động sản chỉ được áp dụng khi giao dịch thuộc đúng nhóm đối tượng hoặc người chuyển nhượng đáp ứng đầy đủ các điều kiện về số lượng nhà, đất đang sở hữu, thời gian sở hữu và phạm vi tài sản được chuyển nhượng.
Ngày 6/11/2026, Cục Thuế ban hành Công văn số 8472/CT-QLNT nhằm hướng dẫn thống nhất chính sách thuế thu nhập cá nhân và lệ phí trước bạ đối với hoạt động chuyển nhượng bất động sản. Văn bản dẫn chiếu Luật Thuế thu nhập cá nhân, Nghị định 253/2026/NĐ-CP và Thông tư 87/2026/TT-BTC đang có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.
![]() |
| Cục Thuế đã thông tin chi tiết về các trường hợp được miễn thuế thu nhập cá nhân từ chuyển nhượng bất động sản theo quy định tại Điều 18, Điều 19 Nghị định 253/2026 - Ảnh minh họa. |
Chuyển nhượng giữa một số người thân được miễn thuế
Theo Điều 18 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, thu nhập từ chuyển nhượng, nhận thừa kế hoặc nhận quà tặng là bất động sản được miễn thuế thu nhập cá nhân khi phát sinh giữa vợ với chồng; cha đẻ, mẹ đẻ với con đẻ; cha nuôi, mẹ nuôi với con nuôi; cha chồng, mẹ chồng với con dâu, kể cả khi người chồng đã chết; cha vợ, mẹ vợ với con rể, kể cả khi người vợ đã chết; ông bà nội với cháu nội; ông bà ngoại với cháu ngoại và anh, chị, em ruột với nhau. Quy định này cũng áp dụng đối với nhà ở, công trình xây dựng hình thành trong tương lai theo pháp luật về kinh doanh bất động sản.
Trường hợp vợ chồng ly hôn, bất động sản được phân chia theo thỏa thuận của hai bên hoặc theo phán quyết của Tòa án cũng thuộc diện được miễn thuế đối với thu nhập phát sinh từ việc phân chia tài sản. Hồ sơ và thủ tục miễn thuế được thực hiện theo pháp luật về quản lý thuế.
Quy định vì vậy không chỉ áp dụng với hoạt động mua bán theo nghĩa thông thường mà còn bao phủ một số trường hợp chuyển dịch tài sản trong phạm vi quan hệ gia đình được pháp luật xác định rõ. Do đó, để được miễn thuế, quan hệ giữa các bên phải thuộc đúng những trường hợp được quy định, thay vì chỉ căn cứ vào việc các bên có quan hệ họ hàng nói chung.
Nhà, đất duy nhất phải đáp ứng đủ ba điều kiện
Một trường hợp khác được nhiều người quan tâm là cá nhân chuyển nhượng nhà ở hoặc quyền sử dụng đất ở duy nhất tại Việt Nam.
Điều 19 Nghị định 253/2026/NĐ-CP quy định cá nhân được miễn thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng nhà ở, quyền sử dụng đất ở và tài sản gắn liền với đất ở khi tại thời điểm chuyển nhượng người đó chỉ có duy nhất một nhà ở hoặc một quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam. Tuy nhiên, chính sách này không áp dụng đối với chuyển nhượng nhà ở hoặc công trình xây dựng hình thành trong tương lai.
Để được miễn thuế, người chuyển nhượng phải đồng thời đáp ứng ba điều kiện.
Trước hết, tại thời điểm chuyển nhượng, cá nhân chỉ có duy nhất quyền sở hữu một nhà ở hoặc quyền sử dụng một thửa đất ở, kể cả trường hợp trên thửa đất đó có nhà hoặc công trình xây dựng gắn liền. Nếu người chuyển nhượng đang có thêm nhà ở hoặc công trình xây dựng hình thành trong tương lai, giao dịch không được xác định là chuyển nhượng nhà ở, đất ở duy nhất để hưởng miễn thuế.
Với tài sản thuộc sở hữu chung, quy định được áp dụng theo từng cá nhân. Người có chung quyền sở hữu một căn nhà hoặc chung quyền sử dụng một thửa đất nhưng không có nhà, đất ở nào khác có thể được miễn thuế đối với phần thu nhập của mình; người đồng sở hữu nhưng đồng thời còn có nhà hoặc đất ở khác thì không thuộc diện miễn.
Điều kiện thứ hai là cá nhân phải có quyền sở hữu nhà ở hoặc quyền sử dụng đất ở tối thiểu 183 ngày tính đến thời điểm chuyển nhượng. Thời gian sở hữu được xác định từ ngày cấp Giấy chứng nhận. Nếu Giấy chứng nhận được cấp lại hoặc cấp đổi, thời gian sở hữu được tính từ thời điểm cấp Giấy chứng nhận trước đó theo quy định của pháp luật đất đai.
Điều kiện thứ ba là phải chuyển nhượng toàn bộ nhà ở hoặc quyền sử dụng đất ở duy nhất. Nếu cá nhân có một nhà hoặc một thửa đất ở duy nhất nhưng chỉ bán một phần thì phần chuyển nhượng đó không được miễn thuế.
Ba điều kiện này phải được đáp ứng đồng thời. Điều đó có nghĩa việc “chỉ có một căn nhà” mới là điều kiện cần, chưa đủ để phát sinh quyền miễn thuế.
Người bán tự kê khai và chịu trách nhiệm về nhà, đất duy nhất
Một điểm đáng chú ý khác là cơ chế xác định trường hợp nhà ở, đất ở duy nhất.
Theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP, việc xác định nhà ở, quyền sử dụng đất ở duy nhất được miễn thuế do cá nhân chuyển nhượng tự kê khai và tự chịu trách nhiệm. Nếu sau đó cơ quan chức năng phát hiện việc kê khai không đúng, người nộp thuế sẽ bị truy thu thuế và xử phạt theo pháp luật về quản lý thuế cùng các quy định liên quan.
Cơ chế này đặt trách nhiệm khá rõ lên người chuyển nhượng. Cá nhân cần kiểm tra tình trạng sở hữu nhà, đất của mình trước khi khai miễn thuế, đặc biệt trong các trường hợp đồng sở hữu, có tài sản hình thành trong tương lai hoặc vừa thực hiện những giao dịch làm thay đổi quyền sở hữu bất động sản.
Công văn 8472/CT-QLNT cũng hướng dẫn rõ trách nhiệm khai và nộp thuế trong giao dịch bất động sản. Nếu hợp đồng không thỏa thuận bên mua nộp thuế thay, bên bán là người có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ thuế. Trường hợp hợp đồng có thỏa thuận bên mua khai và nộp thuế thay, bên mua thực hiện nghĩa vụ đó thay cho bên bán.
Sự khác biệt này còn ảnh hưởng đến thời điểm xác định thu nhập tính thuế. Với hợp đồng không có thỏa thuận bên mua nộp thuế thay, thời điểm xác định thu nhập là khi hợp đồng chuyển nhượng có hiệu lực; nếu bên mua nộp thuế thay, thời điểm xác định thu nhập là khi làm thủ tục đăng ký quyền sử dụng, quyền sở hữu bất động sản.
Theo chính sách hiện hành được Cục Thuế hướng dẫn, thuế thu nhập cá nhân đối với chuyển nhượng bất động sản của cá nhân cư trú và không cư trú về nguyên tắc được xác định bằng giá chuyển nhượng nhân với thuế suất 2%, trừ những trường hợp thuộc diện được miễn.
Vì vậy, giá trị thực tế của chính sách miễn thuế chuyển nhượng bất động sản không chỉ nằm ở việc xác định ai được miễn, mà còn ở việc người dân hiểu đúng các điều kiện trước khi thực hiện giao dịch. Với trường hợp nhà, đất duy nhất, chỉ cần thiếu một trong các điều kiện về tình trạng sở hữu, thời gian 183 ngày hoặc việc chuyển nhượng toàn bộ tài sản, giao dịch có thể không còn thuộc diện miễn thuế.
