Lý do gì khiến Toyota 'bốc hơi' 18 tỷ USD giá trị vốn hóa thị trường?

Theo Nikkei Asia đưa tin mới đây, giá trị vốn hóa thị trường của Toyota Motor đã giảm khoảng 2,9 nghìn tỷ yên (18,5 tỷ USD) sau thông tin công bố vụ gian lận thử nghiệm về vấn đề an toàn vào ngày 3/6.

Tại sàn chứng khoán Nhật Bản, giá cổ phiếu của hãng xe đã giảm trong 3 ngày liên tiếp, mất 5% giá trị. Cổ phiếu hồi phục nhẹ vào hôm 6/6, sau đó tiếp tục giảm vào ngà 8/6. Điều này khiến Toyota bị Tesla bỏ xa. Nhà sản xuất xe điện của Mỹ đã vượt qua Toyota trở thành nhà sản xuất ô tô hàng đầu thế giới về vốn hóa thị trường vào tháng 7/2020.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng, vụ việc sẽ không gây đáng kể đến lợi nhuận của Toyota. Hiện nay, hãng xe đã tạm dừng sản xuất Yaris Cross và hai mẫu xe khác liên quan đến vụ bê bối, nhưng tổng sản lượng của cả 3 mẫu chỉ vào khoảng 130.000 xe mỗi năm, tương đương khoảng 1% trong số hơn 10 triệu xe Toyota xuất xưởng trên toàn cầu.

Công ty đã tạm dừng sản xuất Yaris Cross và hai mẫu xe khác liên quan đến vụ bê bối, nhưng tổng sản lượng của chúng chỉ vào khoảng 130.000 xe mỗi năm, tương đương khoảng 1% trong số hơn 10 triệu xe Toyota sản xuất trên toàn cầu hằng năm.

Theo báo cáo của Kohei Takahashi, nhà phân tích tại UBS, việc ngừng bán các mẫu xe này trong một tháng sẽ giảm lợi nhuận hoạt động từ 10 tỷ yên đến 15 tỷ yên.

Trong khi đó, Yoshitaka Ishiyama, nhà phân tích tại Mizuho Securities, ước tính tác động của việc ngừng sản xuất đến lợi nhuận của Toyota là 9 tỷ yên mỗi tháng. Ngoài ra, các khoản bồi thường cho các nhà cung cấp có thể lên tới 22 tỷ yên mỗi tháng.

Toyota dự báo lợi nhuận hoạt động là 4.300 tỷ yên trong năm tài chính 2024, có nghĩa là tổng thiệt hại đối với lợi nhuận sẽ dưới 1%. Tuy nhiên, vụ bê bối kiểm tra vẫn gây áp lực lớn lên cổ phiếu của Toyota, cho thấy thị trường lo ngại về vấn đề khác.

"Vấn đề quản trị là mối lo lớn hơn tác động đến lợi nhuận," nhà phân tích Koji Endo của SBI Securities nhận định.

Các công ty thuộc Tập đoàn Toyota như Hino Motors, Daihatsu Motor và nhà sản xuất xe nâng Toyota Industries đều là đối tượng của các vụ bê bối gian lận trước đây. Giờ đây, những bất thường tương tự cũng xuất hiện ở công ty mẹ - vốn đã cam kết dẫn đầu các cải cách trong quản trị của tập đoàn.

Theo Tomoichiro Kubota tại Matsui Securities, với sự thất bại của Toyota trong việc phát hiện ra các vấn đề trong quá trình thử nghiệm an toàn xe, cổ phiếu của hãng này “trở nên kém hấp dẫn hơn do lo ngại liệu một (vụ bê bối) khác có xuất hiện hay không”.

Cải thiện năng lực quản trị liên quan đến kiểm soát chất lượng có thể là tâm điểm của cuộc họp cổ đông thường niên sắp tới của Toyota, dự kiến diễn ra vào ngày 18/6 sắp tới.

Hồi cuối tháng trước, các công ty đại diện cổ đông Mỹ là Institutional Shareholder Services (ISS) và Glass Lewis đã khuyên nhà đầu tư bỏ phiếu chống lại việc tái bổ nhiệm Chủ tịch Toyota Akio Toyoda.

Họ lập luận rằng, trách nhiệm cho loạt bất thường trong chứng nhận của Toyota nên thuộc về người đứng đầu công ty trong nhiều năm. Nhận xét này được đưa ra trước khi các vấn đề ở Toyota được công khai.

Vụ bê bối gian lận của loạt hãng xe Nhật Bản có thể ảnh hưởng đến nhiều mẫu xe hơn. Điều này tùy thuộc vào những gì được phát hiện trong cuộc điều tra nội bộ của Toyota. Hiện tại, nhà sản xuất ô tô vẫn duy trì đà tăng trưởng, chủ yếu nhờ vào tập trung vào chiến lược xe hybrid.

Minh Anh (T/h)