 |
| Lao động kỹ thuật “khát” người, nhân viên văn phòng đối mặt áp lực tìm việc |
AI tái định hình thị trường lao động văn phòng
Báo cáo tuyển dụng cuối năm 2025 của nền tảng TopCV cho thấy trí tuệ nhân tạo (AI) đã bắt đầu trở thành yếu tố cấu trúc lại thị trường lao động. Khoảng 50% doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết đã ứng dụng AI ở mức cơ bản và coi đây là công cụ làm việc thường nhật; 40% xác định AI là chiến lược trung và dài hạn.
Xu hướng này tập trung rõ nét ở các ngành Kinh doanh – Bán hàng; Marketing – Truyền thông – Quảng cáo; IT – Phần mềm. Theo các chuyên gia nhân sự, đây cũng là những lĩnh vực chịu áp lực chuyển dịch lớn nhất khi AI có thể thay thế nhiều công việc mang tính lặp lại.
Không chỉ dừng ở các ngành sáng tạo, nhóm Tài chính – Kế toán – Kiểm toán nội bộ và ngân hàng được đánh giá là nhóm dễ bị tinh giản quy mô. Báo cáo do Joboko công bố cuối tháng 12/2025 chỉ ra, trong quý I/2025, các ngân hàng và doanh nghiệp lớn trong nước đã cắt giảm khoảng 400–1.600 lao động, tương đương 10–15% nhân sự, thông qua tái cơ cấu và tự động hóa.
Nhiều vị trí hành chính – văn phòng, chăm sóc khách hàng, nhập liệu, marketing cơ bản đang được chuyển giao cho AI nhằm tối ưu chi phí và tăng hiệu suất.
Xu hướng toàn cầu lan tỏa vào Việt Nam
Những diễn biến tại Việt Nam phản ánh bức tranh chung của thế giới. Theo dự báo của Morgan Stanley, đến năm 2030, các ngân hàng châu Âu có thể cắt giảm hơn 200.000 việc làm, tương đương khoảng 10% lực lượng lao động tại 35 ngân hàng lớn, do đẩy mạnh AI và đóng cửa chi nhánh vật lý.
Các vị trí chịu tác động mạnh gồm hành chính, quản lý rủi ro và tuân thủ – những mảng có quy trình chuẩn hóa cao, dễ tự động hóa.
Tuy nhiên, theo TS. Phạm Ngọc Toàn, Viện phó Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động (Bộ Nội vụ), AI không tạo ra làn sóng mất việc hàng loạt mà làm thay đổi cấu trúc công việc.
“Những nhiệm vụ mang tính khuôn mẫu như nhập dữ liệu, đối chiếu chứng từ, phân loại hồ sơ hay chăm sóc khách hàng theo kịch bản có thể được AI thay thế hiệu quả. Nhưng các khâu ra quyết định, phối hợp liên phòng ban, xử lý tình huống phức tạp vẫn cần con người”, ông Toàn nhận định.
Theo ông, AI giúp giảm lao động thủ công, tăng năng suất và buộc người lao động phải học hỏi kỹ năng mới, thay vì bị loại bỏ hoàn toàn.
Lao động kỹ thuật trở thành “điểm nóng” tuyển dụng
Ở chiều ngược lại, nhóm lao động kỹ thuật, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất và xây dựng, đang được săn đón mạnh mẽ. Gần 70% doanh nghiệp được khảo sát cho biết sẽ tăng tuyển dụng trong năm 2026, trong đó khoảng một nửa xác định mức tăng “đáng kể”.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất lại nằm ở nguồn cung. Có tới 47% doanh nghiệp lo thiếu ứng viên có kinh nghiệm và 42% lo thiếu kỹ năng đáp ứng yêu cầu công việc.
Khảo sát của Joboko cho thấy nhu cầu nhân sự ngành xây dựng dự báo tăng tới 55% so với năm 2025, dẫn đầu thị trường lao động. Tiếp theo là Sản xuất (46%), Kiến trúc – Nội thất (trên 35%), cùng các ngành liên quan đến pháp lý và hạ tầng.
TS. Phạm Ngọc Toàn đánh giá các ngành chế biến thực phẩm, đồ uống, điện tử, may mặc tiếp tục tạo việc làm ổn định. Đặc biệt, làn sóng đầu tư vào hạ tầng, nhà ở, khu đô thị và cao tốc đang trở thành động lực kéo nhu cầu lao động xây dựng và các ngành phụ trợ như sắt thép, xi măng, vật liệu xây dựng tăng trưởng theo.
Tuyển chọn khắt khe, ưu tiên “làm được việc ngay”
Bước sang năm 2026, TopCV dự báo nhiều doanh nghiệp, nhất là trong thương mại điện tử và kinh doanh xuyên biên giới – nhóm chịu tác động từ chính sách thuế mới – sẽ chuyển sang chiến lược tuyển dụng chọn lọc thay vì mở rộng đại trà.
Khoảng 52% doanh nghiệp cho biết sẽ giữ nguyên quy mô và tối ưu hiệu suất; 47% tiếp tục tuyển nhân sự kinh doanh – bán hàng; 8% tuyển marketing – truyền thông; 6% bổ sung dịch vụ khách hàng; 4% tăng đội ngũ nghiên cứu – phát triển sản phẩm. Riêng ngành IT – Phần mềm, nhu cầu tập trung vào lập trình web, back-end và kỹ sư AI.
Đáng chú ý, trong mắt nhà tuyển dụng, kỹ năng chuyên môn và kinh nghiệm vẫn là yếu tố quyết định, với tỷ lệ lựa chọn lần lượt 65% và 63%. Ngược lại, kỹ năng sử dụng AI chưa phải tiêu chí bắt buộc: chỉ 8% doanh nghiệp coi đây là điều kiện quyết định tuyển dụng.
Điều này cho thấy AI chưa thay thế con người, nhưng đang trở thành “bộ lọc” âm thầm buộc người lao động phải nâng cấp năng lực nếu muốn đứng vững trong một thị trường ngày càng phân hóa.
