Người lao động “vững hôm nay, lo ngày mai” trước làn sóng AI

Người lao động “vững hôm nay, lo ngày mai” trước làn sóng AI

AI lan nhanh, niềm tin nghề nghiệp đi xuống

Báo cáo Mức độ hài lòng của người lao động 2026 của ManpowerGroup – công ty cung ứng giải pháp nhân sự toàn cầu – được xây dựng trên dữ liệu khảo sát hơn 13.900 người lao động tại 19 quốc gia, phản ánh bức tranh nhiều gam màu đối lập của thị trường việc làm trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.

Kết quả cho thấy, việc ứng dụng AI trong công việc tăng nhanh chưa từng có. Có tới 45% người lao động cho biết họ thường xuyên sử dụng AI, tăng 13% so với năm 2025. Tuy nhiên, trái với kỳ vọng, mức độ tự tin về công nghệ lại giảm 18%. Đây là lần đầu tiên sau ba năm liên tiếp, chỉ số tự tin nghề nghiệp toàn cầu đi xuống, kéo mức độ hài lòng chung của người lao động chỉ còn 67%.

Sự sụt giảm này phản ánh một thực tế đáng chú ý: AI đang trở thành công cụ làm việc phổ biến, nhưng không đồng nghĩa người lao động cảm thấy làm chủ công nghệ.

Khảo sát cho thấy người lao động vẫn khá tự tin với vai trò hiện tại. Có tới 89% tin rằng họ đủ kỹ năng để đảm nhiệm tốt công việc đang làm. Tuy nhiên, cảm giác an toàn đó không kéo dài sang tương lai.

Khoảng 43% người lao động lo sợ công việc của mình có thể bị thay thế bởi tự động hóa trong vòng hai năm tới, tăng 5% so với năm trước. Nỗi lo này khiến xu hướng “bám trụ” tại công việc hiện tại trở nên phổ biến hơn bao giờ hết. Có 64% người lao động cho biết họ dự định tiếp tục ở lại nơi làm việc hiện tại, ưu tiên sự ổn định trong bối cảnh công nghệ thay đổi với tốc độ ngày càng nhanh.

Theo ManpowerGroup, đây không hẳn là dấu hiệu của sự hài lòng hay trung thành, mà phản ánh tâm lý phòng thủ của người lao động trước những bất định của tương lai nghề nghiệp.

Một trong những nguyên nhân cốt lõi làm suy giảm niềm tin của người lao động nằm ở khoảng trống đào tạo. Hơn một nửa lực lượng lao động toàn cầu (56%) cho biết họ không được tham gia bất kỳ khóa đào tạo nào gần đây. Đồng thời, 57% không có cơ hội được hướng dẫn hay dẫn dắt bởi người có kinh nghiệm.

Trong bối cảnh AI được triển khai nhanh chóng, sự thiếu hụt này khiến người lao động khó trang bị kịp thời những kỹ năng mới, từ đó gia tăng cảm giác bị bỏ lại phía sau. Nghịch lý “công nghệ đi trước – con người theo sau” đang trở thành thách thức lớn với cả doanh nghiệp lẫn thị trường lao động.

Bà Becky Frankiewicz, Chủ tịch kiêm Giám đốc Chiến lược ManpowerGroup, nhận định các nhà lãnh đạo đang đứng trước “nhiệm vụ kép”: vừa đảm bảo hiệu quả vận hành hiện tại, vừa chuẩn bị năng lực cho tương lai. Theo bà, người lao động cần một “cầu nối” giữa những kỹ năng đang làm tốt hôm nay và yêu cầu của thế giới việc làm mới, đồng thời không thể bỏ qua yếu tố sức khỏe thể chất và tinh thần trong quá trình chuyển đổi.

Khảo sát cũng chỉ ra sự phân hóa rõ rệt về mức độ tự tin khi sử dụng AI giữa các nhóm tuổi. Sự sụt giảm mạnh nhất diễn ra ở lao động lớn tuổi, với mức giảm 35% ở thế hệ Baby Boomers (61-79 tuổi) và 25% ở thế hệ X (45-60 tuổi).

Khoảng cách này không chỉ phản ánh khác biệt về khả năng tiếp cận công nghệ, mà còn cho thấy nguy cơ gia tăng bất bình đẳng kỹ năng trong lực lượng lao động. Đây cũng là yếu tố kéo giảm mức độ hài lòng chung so với năm trước.

Kiệt sức, áp lực tài chính gia tăng

Bên cạnh nỗi lo công nghệ, hạnh phúc toàn diện của người lao động tiếp tục đối mặt nhiều áp lực. Gần 2/3 người lao động (63%) cho biết họ thường xuyên bị kiệt sức, chủ yếu do căng thẳng kéo dài (28%) và khối lượng công việc quá lớn (24%).

Dù chỉ số hạnh phúc toàn diện duy trì ở mức 67% trong năm 2026, các con số chi tiết cho thấy sức ép ngày càng lớn trong môi trường làm việc nhiều biến động.

Áp lực tài chính cũng là yếu tố đáng chú ý, đặc biệt với thế hệ Z. Một nửa lực lượng lao động toàn cầu cho biết họ đang tìm cách gia tăng thu nhập, trong đó tỷ lệ này ở thế hệ Z lên tới 68%. Điều này lý giải vì sao xu hướng gắn bó với công việc hiện tại không chỉ xuất phát từ nhu cầu ổn định nghề nghiệp, mà còn gắn chặt với bài toán mưu sinh.

Báo cáo của ManpowerGroup cũng ghi nhận sự khác biệt đáng kể giữa các quốc gia. Ấn Độ dẫn đầu về mức độ hài lòng của người lao động (77%) và tỷ lệ sử dụng AI trong công việc (77%), trong khi Nhật Bản ghi nhận chỉ số thấp nhất, chỉ 48%.

Theo ManpowerGroup, khi AI đã trở thành một phần tất yếu của công việc hàng ngày, lợi thế cạnh tranh sẽ thuộc về những doanh nghiệp đầu tư bài bản vào con người. Từ truyền thông rõ ràng về thay đổi công nghệ, đào tạo đúng trọng tâm, hướng dẫn sát sao, đến chăm lo toàn diện phúc lợi và sức khỏe tinh thần, đây sẽ là chìa khóa giúp doanh nghiệp vừa nâng cao năng suất, vừa giữ chân nhân tài trong kỷ nguyên AI.