Lao động chọn “đi gần”: Tín hiệu lành mạnh của thị trường việc làm

Trong báo cáo “Di cư nội địa Việt Nam” do Cục Thống kê công bố cuối tháng 1/2026, giai đoạn 2019–2024 ghi nhận một xu hướng đáng chú ý: tình trạng rời quê đi rất xa tìm việc làm đã giảm rõ rệt. Các luồng di cư có xu hướng chững lại, trong đó di cư liên vùng giảm dần, nhường chỗ cho di cư nội vùng tăng lên và chiếm tỷ trọng lớn nhất ở cả 7 vùng kinh tế. Người lao động ngày càng thu hẹp phạm vi dịch chuyển, tìm kiếm việc làm trong các địa bàn quen thuộc, thuận lợi đi lại, đặc biệt tại Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Hồng.

Thực tế này gắn liền với việc nhiều tỉnh, thành vươn lên trở thành những “thủ phủ công nghiệp” mới, thu hút mạnh dòng vốn FDI và hình thành các cụm sản xuất quy mô lớn, tạo việc làm cho hàng trăm nghìn lao động. Những địa phương như Thái Nguyên, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc (trước sáp nhập) đã và đang giữ vai trò trung tâm tiếp nhận lao động, giúp người dân có thêm lựa chọn ở lại quê nhà hoặc làm việc tại các tỉnh lân cận thay vì đổ dồn về các đô thị đặc biệt. Quyết định “đi gần” không chỉ giúp tiết kiệm chi phí sinh hoạt mà còn cải thiện điều kiện sống và khả năng ổn định lâu dài.

Lao động chọn “đi gần”: Tín hiệu lành mạnh của thị trường việc làm.

Ở chiều ngược lại, di cư liên vùng giảm còn xuất phát từ thực tế một số vùng kinh tế trọng điểm đang thu hút các dự án công nghệ cao, ít thâm dụng lao động. Quy mô di cư lao động giảm ở hầu hết các loại hình và khoảng cách cho thấy dấu hiệu bão hòa dân cư tại các đô thị lớn, đồng thời phản ánh mong muốn ổn định cư trú ngày càng rõ của người lao động.

Những kết quả này tương đồng với báo cáo “Thị trường việc làm Việt Nam trong bối cảnh mới” vừa được công bố, dựa trên khảo sát hơn 1.000 người lao động và nhà tuyển dụng trên toàn quốc. Theo đó, quan niệm về công việc đang thay đổi mạnh mẽ: tránh xa xôi, tránh môi trường độc hại, ưu tiên sức khỏe tinh thần và sự cân bằng. Có tới 77% người được hỏi cho biết sẵn sàng đánh đổi một phần thu nhập để được làm việc trong môi trường lành mạnh, được tôn trọng. Khái niệm “công việc ổn định” vì thế cũng được nhìn nhận lại: không còn gắn chặt với biên chế dài hạn hay mức lương cao, mà gắn với khả năng cân bằng giữa công việc và đời sống riêng, mục tiêu nghề nghiệp rõ ràng và sự an toàn tâm lý. Đáng chú ý, 47% người tham gia khảo sát lựa chọn gắn bó với công việc hiện tại chính vì yếu tố ổn định theo nghĩa mới này.

Từ góc độ chính sách, các thống kê trên mang ý nghĩa quan trọng. Xu hướng giảm di cư lao động xa nhà cho thấy những nỗ lực tạo việc làm tại chỗ, đầu tư hạ tầng và thu hút vốn đầu tư của các địa phương đang phát huy hiệu quả. Đây là hướng đi đúng và cần tiếp tục được duy trì, củng cố. Đồng thời, việc người lao động ngày càng không chấp nhận môi trường làm việc “độc hại tinh thần” đặt ra yêu cầu rõ ràng cho doanh nghiệp trong việc rà soát, điều chỉnh văn hóa và quản trị nhân sự.

Khi Nhà nước, doanh nghiệp và người lao động cùng dịch chuyển theo những quan niệm hài hòa hơn về việc làm và phát triển, thị trường lao động không chỉ hướng tới hiệu quả kinh tế, mà còn tiệm cận mục tiêu phát triển bền vững – nơi “mỗi ngày đi làm là một ngày vui”.