Đề xuất mở rộng “cửa” cho thợ giỏi, chuyên gia tham gia dạy nghề

Theo cơ quan soạn thảo, điểm mới đáng chú ý của dự thảo là chuyển cách tiếp cận từ “chuẩn hóa theo văn bằng, chứng chỉ” sang đánh giá dựa trên năng lực thực tế. Trong đó, năng lực thực hành nghề và năng lực sư phạm được đặt ở vị trí trung tâm, gắn trực tiếp với yêu cầu của từng vị trí giảng dạy và trình độ đào tạo.

Dự thảo thiết kế hệ thống tiêu chuẩn người dạy nghề theo ba nhóm cốt lõi. Thứ nhất là tiêu chuẩn về phẩm chất, đạo đức nghề nghiệp – yếu tố nền tảng bảo đảm tính gương mẫu và trách nhiệm trong môi trường đào tạo. Thứ hai là tiêu chuẩn về trình độ đào tạo và năng lực thực hành nghề: người giảng dạy lý thuyết phải đáp ứng chuẩn trình độ như giáo viên, giảng viên; trong khi người hướng dẫn thực hành có thể được công nhận thông qua kỹ năng nghề, chứng chỉ chuyên môn hoặc năng lực thực tiễn tương ứng với cấp độ đào tạo. Thứ ba là tiêu chuẩn về năng lực sư phạm, tập trung vào khả năng tổ chức hoạt động dạy học, hướng dẫn thực hành và đánh giá kết quả học tập trong môi trường giáo dục nghề nghiệp.

Một điểm mở đáng chú ý là cơ chế công nhận năng lực. Theo dự thảo, việc đánh giá năng lực thực hành nghề và năng lực sư phạm sẽ do Hội đồng đánh giá tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp thực hiện. Cách tiếp cận này được kỳ vọng tạo điều kiện để chuyên gia, kỹ sư, công nhân lành nghề – những người giàu kinh nghiệm thực tiễn nhưng không nhất thiết có đầy đủ văn bằng sư phạm truyền thống – có thể tham gia đào tạo, đặc biệt ở các khâu thực hành.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng đặt ra trách nhiệm rõ ràng cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp: tổ chức đánh giá và công nhận năng lực; chịu trách nhiệm về kết quả; xây dựng kế hoạch bồi dưỡng, nâng cao năng lực đội ngũ; công khai danh sách người dạy nghề đủ điều kiện; đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia giảng dạy.

Việc xây dựng khung tiêu chuẩn theo hướng “mở” và thực chất được đánh giá là phù hợp với xu hướng gắn kết đào tạo với nhu cầu thị trường lao động. Nếu được ban hành, quy định này không chỉ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nghề, mà còn tạo thêm kênh huy động nguồn nhân lực kỹ năng cao từ doanh nghiệp, qua đó thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn sản xuất.