Trước áp lực ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường ngày càng gia tăng, TP. Hồ Chí Minh đang tính đến một “liều thuốc mạnh” đối với hoạt động vận tải trong khu vực nội đô. Dự thảo mới đang được Sở Xây dựng lấy ý kiến quy định về thời gian và phạm vi hoạt động của một số loại phương tiện vận chuyển hàng hóa, hành khách trên địa bàn thành phố, nhằm siết chặt thời gian lưu thông của xe tải và xe khách cỡ lớn, với kỳ vọng kéo giảm ùn tắc tại các trục đường trung tâm vốn đã quá tải nhiều năm qua.
Tuy nhiên, bên cạnh kỳ vọng cải thiện giao thông đô thị, đề xuất này cũng khiến nhiều doanh nghiệp vận tải lo ngại về nguy cơ phát sinh chi phí, đảo lộn chuỗi cung ứng và tạo áp lực cho hoạt động logistics của thành phố lớn nhất cả nước.
Hạ ngưỡng cấm xe tải vào nội đô
Điểm đáng chú ý nhất trong dự thảo là việc TP. Hồ Chí Minh đề xuất hạ ngưỡng kiểm soát xe tải và xe chuyên dùng từ 2,5 tấn xuống còn 1 tấn. Theo đó, các xe tải trên 1 tấn sẽ bị cấm lưu thông vào khu vực nội đô từ 6h đến 22h mỗi ngày, chỉ được hoạt động trong khung giờ ban đêm từ 22h đến 6h sáng hôm sau.
 |
| Xe tải trọng lượng lớn đang lưu thông tại đường Nguyễn Văn Linh. |
Nếu quy định này được thông qua, phần lớn xe tải phục vụ vận chuyển hàng hóa vào khu vực trung tâm sẽ buộc phải thay đổi lịch trình hoạt động, chuyển sang vận chuyển ban đêm hoặc trung chuyển bằng phương tiện nhỏ hơn.
Đối với vận tải hành khách, dự thảo cũng đề xuất cấm toàn bộ xe khách trên 29 chỗ lưu thông trong nội đô từ 6h đến 22h. Đây được xem là bước mở rộng của chính sách hạn chế xe giường nằm đã được TP. Hồ Chí Minh áp dụng từ năm 2023 nhằm giảm áp lực giao thông tại khu vực trung tâm.
Trong khi đó, các phương tiện như xe tải dưới 1 tấn, xe đầu kéo, xe kéo rơ-moóc và xe chuyên dùng sẽ chỉ bị hạn chế lưu thông vào hai khung giờ cao điểm gồm 6h - 9h và 16h - 20h.
Phạm vi áp dụng rộng khắp khu vực trung tâm
Theo dự thảo, từ ngày 01/1/2028, khu vực nội đô bị hạn chế phương tiện được xác định trong phạm vi các tuyến vành đai gồm: Đỗ Mười - Lê Đức Anh - Lê Khả Phiêu - Nguyễn Văn Linh - đường dẫn cầu Phú Mỹ - cầu Phú Mỹ - Võ Chí Công - Đồng Văn Cống - Võ Nguyên Giáp - Xa lộ Hà Nội cùng nhiều tuyến kết nối cửa ngõ phía Đông, Nam và Tây TP. Hồ Chí Minh.
Dù vậy, các phương tiện thuộc diện hạn chế vẫn được phép lưu thông trên chính các tuyến vành đai này nhằm đảm bảo khả năng kết nối giao thông liên vùng, chỉ bị hạn chế khi đi vào khu vực bên trong theo khung giờ quy định.
TP. Hồ Chí Minh cũng đưa ra một số ngoại lệ nhằm tránh ảnh hưởng đến nhu cầu dân sinh và hoạt động thiết yếu. Cụ thể, xe cứu thương, xe chữa cháy, xe công vụ, xe tang lễ, xe phục vụ ngành điện, nước, y tế, bưu chính và sửa chữa hạ tầng sẽ không bị áp dụng quy định hạn chế.
Đáng chú ý, xe khách trên 29 chỗ và xe giường nằm vẫn được phép lưu thông trên các tuyến kết nối trực tiếp đến bến xe liên tỉnh như tuyến Kinh Dương Vương vào Bến xe Miền Tây hay quốc lộ 13 dẫn vào Bến xe Miền Đông.
 |
| Cấm toàn bộ xe khách trên 29 chỗ lưu thông trong nội đô từ 6h đến 22h. |
Ngoài ra, dự thảo cũng đề xuất tiếp tục hạn chế xe ba bánh và xe thô sơ vào nội đô, ngoại trừ các trường hợp đặc biệt theo quy định hiện hành.
Kỳ vọng giảm ùn tắc, nhưng doanh nghiệp lo tăng chi phí
Theo đánh giá của nhiều chuyên gia giao thông, việc hạn chế phương tiện tải trọng lớn vào nội đô có thể góp phần giảm áp lực giao thông trong giờ cao điểm, đặc biệt tại các cửa ngõ và khu vực trung tâm vốn thường xuyên ùn ứ.
Không chỉ giúp giảm kẹt xe, chính sách này còn được kỳ vọng cải thiện chất lượng không khí khi lượng lớn phương tiện diesel cỡ lớn bị hạn chế hoạt động vào ban ngày.
Tuy nhiên, phía doanh nghiệp vận tải lại bày tỏ nhiều lo ngại. Nhiều đơn vị cho rằng việc chỉ cho xe tải hoạt động vào ban đêm sẽ kéo theo chi phí nhân công, kho bãi và logistics tăng cao. Một số doanh nghiệp bán lẻ, siêu thị và nhà phân phối cũng lo ngại chuỗi cung ứng hàng hóa sẽ bị ảnh hưởng do thay đổi thời gian giao nhận.
Các chuyên gia nhận định, nếu muốn chính sách phát huy hiệu quả lâu dài, TP. Hồ Chí Minh cần đồng thời đầu tư mạnh vào hệ thống logistics đô thị, trung tâm trung chuyển hàng hóa và giao thông công cộng. Việc ứng dụng công nghệ điều phối giao thông, quản lý luồng xe theo thời gian thực cũng được xem là giải pháp quan trọng nhằm tránh nguy cơ “cấm chỗ này, ùn chỗ khác”.
Hiện dự thảo vẫn đang trong quá trình lấy ý kiến các sở ngành, hiệp hội vận tải và người dân trước khi trình UBND TP. Hồ Chí Minh xem xét quyết định.
