Lào Cai kiến tạo "phễu" logistics xuyên Á bằng hệ sinh thái cửa khẩu thông minh

Trong cấu trúc thương mại kết nối Việt Nam và ASEAN với thị trường Tây Nam (Trung Quốc), Lào Cai luôn giữ vị trí cửa ngõ chiến lược. Tuy nhiên, để chuyển hóa lợi thế địa lý thành năng lực cạnh tranh kinh tế thực chất, địa phương này buộc phải giải bài toán về năng lực hạ tầng bến bãi, tốc độ thông quan và khả năng tích dịch vụ chuỗi giá trị. 3 dự án hạ tầng đặt nền móng cho không gian mới.

Trọng tâm trong Kế hoạch số 427/KH-UBND của UBND tỉnh Lào Cai tập trung vào bộ ba dự án hạ tầng hạ tầng dịch vụ quy mô: Trung tâm logistics Kim Thành (quy mô 75 ha), Trung tâm logistics Bản Vược (quy mô 30 ha) và Cảng cạn Bản Vược (quy mô 30 ha). Lộ trình triển khai được phân kỳ rất cụ thể.

Giai đoạn 2026-2027, Lào Cai tiến hành rà soát nhu cầu, lập danh mục và hoàn thiện hồ sơ pháp lý. Giai đoạn 2027-2030 sẽ tập trung toàn lực cho hoạt động xúc tiến, lựa chọn nhà đầu tư và thi công hạ tầng theo tiến độ phê duyệt. Điểm đáng chú ý là các dự án logistics này không đứng độc lập mà nằm trong một hệ sinh thái hạ tầng dịch vụ mở rộng.

Cụ thể bao gồm: hệ thống kho lạnh, kho ngoại quan, cơ sở sơ chế, đóng gói, bảo quản nông, lâm sản, trung tâm kiểm định, phân phối, vận tải đa phương thức và các dịch vụ hỗ trợ xuất nhập khẩu khép kín. Để bảo đảm tính hiệu quả, tỉnh đặt ra yêu cầu khắt khe về việc đánh giá chính xác nhu cầu thị trường, vị trí và các khoảng trống dịch vụ trước khi công bố danh mục kêu gọi đầu tư. Tháo gỡ hạ tầng giao thông và số hóa cửa khẩu biên giới

Lào Cai kiến tạo "phễu" logistics xuyên Á bằng hệ sinh thái cửa khẩu thông minh (Ảnh minh họa do AI tạo)

Nhận diện giao thông là mạch máu kết nối trực tiếp với các trung tâm logistics, tỉnh Lào Cai sẽ rà soát toàn bộ tiến độ các công trình đường bộ, đường sắt, cầu biên giới, ga hàng hóa, cảng cạn và tuyến đường trục kết nối từ cửa khẩu đến khu công nghiệp, trung tâm logistics và cảng biển. Cách tiếp cận của địa phương là chỉ rõ từng điểm nghẽn, sắp xếp thứ tự ưu tiên và chủ động đề xuất cơ chế xử lý về mặt bằng, nguồn vốn, thủ tục theo thẩm quyền.

Song song với hạ tầng cứng, "hạt nhân" tạo nên sự khác biệt của hành lang kinh tế này chính là hạ tầng mềm - nền tảng Cửa khẩu thông minh tại lối thông quan cầu đường bộ Kim Thành và lối thông quan Bản Vược. Hệ thống được trang bị đồng bộ các thiết bị kiểm tra, soi chiếu, cân tự động, nhận diện phương tiện và trung tâm điều hành tập trung.

Đáng chú ý, hệ thống này được thiết kế để kết nối trao đổi dữ liệu trực tiếp với phía Hà Khẩu (Trung Quốc), giúp chuẩn hóa dữ liệu, điều tiết phương tiện từ xa và tối ưu hóa thời gian thông quan cho doanh nghiệp. Thúc đẩy doanh nghiệp tiến lên mô hình logistics 3PL, 4PL.

Một mảnh ghép quan trọng khác được Lào Cai chú trọng là nâng cấp năng lực cho chính các doanh nghiệp vận tải, kho bãi nội địa. Tỉnh dự kiến triển khai các chương trình tập huấn, tư vấn kết nối, hỗ trợ ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển giao năng lực quản trị cho doanh nghiệp. Mục tiêu dài hạn là thúc đẩy các đơn vị cung ứng dịch vụ đơn lẻ tự thay đổi để chuyển mình sang mô hình tích hợp chuỗi 3PL (logistics bên thứ ba) và 4PL (logistics bên thứ tư) - quản lý toàn bộ chuỗi cung ứng từ khâu khai báo, vận tải, kho bãi đến phân phối tận tay khách hàng.

Về nguồn lực triển khai, tỉnh Lào Cai xác định vốn doanh nghiệp và xã hội hóa là trụ cột chính; ngân sách đầu tư công tập trung cho hạ tầng kết nối chung và áp dụng mô hình hợp tác công tư (PPP) với các hạng mục phù hợp. Trong đó, Ban Quản lý Khu kinh tế đóng vai trò đầu mối tổng hợp, còn Sở Công Thương chủ trì các nhiệm vụ phát triển dịch vụ logistics và điều phối hoạt động xúc tiến đầu tư.

Sự chủ động tích hợp giữa hạ tầng bến bãi quy mô lớn, giao thông kết nối và công nghệ số tại cửa khẩu cho thấy quyết tâm của Lào Cai trong việc xây dựng một hành lang kinh tế vận hành hiệu quả. Đây chính là trợ lực quan trọng giúp cộng đồng doanh nghiệp cắt giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh khi vươn ra thị trường quốc tế.