Thứ ba 24/03/2026 17:14
Hotline: 024.355.63.010
Kinh doanh

Lành mạnh hóa thị trường trái phiếu doanh nghiệp

12/08/2022 15:25
Thời gian vừa qua, thị trường vốn và thị trường tiền tệ có sự phát triển nhanh về quy mô và tính thanh khoản, huy động được nguồn lực tài chính lớn cho Chính phủ, doanh nghiệp và chính quyền địa phương…Tuy nhiên, thị trường cổ phiếu và trái phiếu doa
Ảnh minh họa
Ảnh minh họa.

Theo số liệu từ Trung tâm Lưu ký chứng khoán, tính chung 3 tháng đầu năm 2022 lượng tài khoản chứng khoán mở mới là 676,6 nghìn tài khoản, nâng tổng số tài khoản hiện tại của nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam lên gần 5 triệu tài khoản (trong đó, các nhà đầu tư cá nhân trong nước chiếm 98,92%), bằng 5% dân số Việt Nam hiện nay và đã vượt mục tiêu đề ra trước thời hạn 3 năm trong đề án cơ cấu lại thị trường chứng khoán và bảo hiểm do Thủ tướng Chính phủ ban hành.

Theo Hiệp hội thị trường trái phiếu Việt Nam (VBMA), tổng khối lượng phát hành trái phiếu doanh nghiệp trong nước 3 tháng đầu năm 2022 đạt xấp xỉ 40.000 tỷ đồng; năm 2021 đạt trên 658.000 tỷ đồng (gấp đôi huy động qua trái phiếu chính phủ), tăng 42% so với năm 2020 (có 243 doanh nghiệp lần đầu phát hành trái phiếu, chiếm 40% tổng khối lượng phát hành, chủ yếu từ nhóm bất động sản nhà ở). Tính chung 5 năm qua, thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam tăng trưởng bình quân 46%/năm. Đến cuối năm 2021, thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam đạt gần 1,2 triệu tỷ đồng, chiếm khoảng 12% tổng dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế và khoảng 15% GDP sau điều chỉnh. Từ năm 2019 đến nay lượng trái phiếu doanh nghiệp bắt đầu vượt lượng phát hành trái phiếu Chính phủ..

Theo Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), năm 2021, thị trường có 964 đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp trong nước với tổng giá trị đạt 594.520 tỷ đồng, tăng 35,83% so với cùng kỳ. Tính cả trái phiếu phát hành quốc tế, tổng giá trị trái phiếu DN tăng gần 50% so với năm 2020. Nếu chia theo phương thức phát hành, có 937 đợt phát hành riêng lẻ với tổng giá trị 568,66 nghìn tỷ đồng và tiếp tục là hình thức chủ đạo khi chiếm tới 98,5% tổng lượng phát hành thành công; có 23 đợt phát hành ra công chúng giá trị 26,34 nghìn tỷ đồng…Cần nhấn mạnh, 50% trái phiếu DN sẽ đáo hạn trong giai đoạn 2023 – 2024, riêng trái phiếu bất động sản chiếm đến 65%.

Sự bùng nổ trái phiếu doanh nghiệp nói riêng và lượng tài khoản mở mới, cũng như quy mô vốn hóa TTCK Việt Nam nói chung là tín hiệu, thước đo hội tụ và phản ánh những bước phát triển mới của TTCK và nền kinh tế Việt Nam. Sự phát triển thị trường trái phiếu DN cho thấy sự phát triển đồng bộ và cân đối hơn trên thị trường vốn nói chung và TTCK nói riêng, giúp các DN tiếp cận nguồn vốn rẻ và giảm sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng. Đặc biệt, kể từ năm 2018 đến nay, trái phiếu DN đã được coi là một kênh huy động vốn quan trọng của các doanh nghiệp bất động sản khi nguồn tín dụng cho bất động sản bắt đầu được siết chặt. Thuy nhiên, thực tế đang nổi lên những quan ngại về các sai phạm và rủi ro tiềm ẩn trong phát hành và quản lý vốn phát hành trái phiếu DN (điển hình là 9 đợt phát hành trái phiếu Tân Hoàng Minh tổng cộng 10300 tỷ đồng) và sự tập trung nghiêng lệch cơ cấu vốn huy động vào lĩnh vực bất động sản. Sự tập trung về cơ cấu và mức lãi cam kết cao của các TPDN vào lĩnh vực bất động sản sẽ gây nguy cơ mất khả năng thanh khoản và trả lãi theo cam kết. Nếu việc đầu tư và trả lãi không đúng theo cam kết sẽ làm giảm niềm tin và hạn chế khả năng huy động vốn qua trái phiếu doanh nghiệp bất động sản. Hơn nữa, rủi ro trên thị trường TPDN còn có thể làm ảnh hưởng đến sự ổn định và an toàn tài chính của các tổ chức tín dụng đã tham gia mua trái phiếu doanh nghiệp. Bởi vậy, cần triển khai nghiêm túc các chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ trong Công điện số 304/CĐ-TTg ngày 7/4/2022 về chấn chỉnh hoạt động thị trường trái phiếu doanh nghiệp và đấu giá quyền sử dụng đất, cũng như tinh thần Công điện số 8857/CĐ-VPCP ngày 03 tháng 12 năm 2021 của Văn phòng Chính phủ.

Thực tế cũng cho thấy, để bảo đảm thị trường trái phiếu doanh nghiệp hoạt động ổn định, lành mạnh, minh bạch, an toàn, phát triển bền vững, bảo vệ quyền lợi và củng cố niềm tin các nhà đầu tư, cần tiếp tục siết chặt hơn các quy định về phát hành trái phiếu doanh nghiệp, nhất là về phát hành trái phiếu riêng lẻ, cả về thực hiện công bố thông tin và sử dụng vốn đúng mục đích, hoàn trả gốc và lãi trái phiếu đúng hạn; đề cao hơn nữa trách nhiệm của tổ chức tư vấn phát hành và các tổ chức cung cấp dịch vụ liên quan; làm chặt chẽ hơn quy trình và nội dung công bố thông tin phát hành với sự xác nhận của các cơ quan quản lý nhà nước như UBCKNN.

Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra, giám sát chặt chẽ các tổ chức tín dụng đầu tư trái phiếu doanh nghiệp, tham gia vào các hoạt động cung cấp dịch vụ bảo lãnh phát hành, đầu tư, phân phối… trái phiếu doanh nghiệp; bổ sung các quy định về kiểm soát mức độ tham gia đầu tư vào thị trường trái phiếu DN của các tổ chức tín dụng và thanh tra, kiểm tra, giám sát việc tuân thủ pháp luật về phát hành, đầu tư, phân phối, giao dịch và sử dụng vốn thu được từ phát hành trái phiếu, nhất là phát hành trái phiếu riêng lẻ của các doanh nghiệp bất động sản, của tổ chức tín dụng có liên quan đến doanh nghiệp bất động sản, các doanh nghiệp có khối lượng phát hành lớn, lãi suất cao, các doanh nghiệp có kết quả kinh doanh thua lỗ, các doanh nghiệp phát hành không có tài sản bảo đảm hoặc tài sản bảo đảm không chất lượng..

Đồng thời, cần giám sát sự tuân thủ pháp luật và nâng cao vai trò của các tổ chức cung cấp dịch vụ trong việc cung cấp thông tin đầy đủ, minh bạch, chính xác cho nhà đầu tư. Việc tổ chức cung cấp dịch vụ (công ty chứng khoán, NHTM) chào mời, phân phối TPDN cho nhà đầu tư không phải là nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp hoặc dùng các hình thức lách quy định của pháp luật cũng phải bị xử phạt nghiêm minh.

Các cơ quan chức năng cũng cần chủ động rà soát khung khổ pháp luật, tăng cường phối hợp chặt chẽ và cung cấp thông tin, hồ sơ, tài liệu trong quá trình thanh tra, kiểm tra, điều tra các vụ việc, cảnh báo sớm và có phương án xử lý kịp thời các rủi ro có thể phát sinh, ổn định tâm lý nhà đầu tư và bảo đảm an toàn thị trường.

Trước mắt, cần thu hẹp quy định về mục đích phát hành trái phiếu nhằm hạn chế việc chuyển nhượng vốn lòng vòng, gây thiếu minh bạch và khó khăn cho nhà đầu tư khi đánh giá rủi ro của trái phiếu và doanh nghiệp phát hành; Hướng dẫn cụ thể về điều kiện phát hành và hồ sơ chào bán trong đó có yêu cầu về tỷ lệ an toàn tài chính khi phát hành trái phiếu, tổ chức đại diện người sở hữu trái phiếu; Quy định rõ loại trái phiếu nhà đầu tư cá nhân được mua và giao dịch nhằm định hướng nhà đầu tư các nhân mua các trái phiếu doanh nghiệp có tính an toàn và công khai, minh bạch hơn; Bổ sung các quy định để đẩy nhanh việc thiết lập thị trường giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ tại Sở giao dịch chứng khoán cho các nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp; Bổ sung quy định về trách nhiệm của các tổ chức cung cấp dịch vụ nhằm chấn chỉnh các tổ chức cung cấp dịch vụ và nâng cao chất lượng dịch vụ cung cấp.

Ngoài ra, cần sớm phát triển các thể chế xếp hạng tín nhiệm DN và trái phiếu DN ở Việt Nam để đa dạng hóa căn cứ khách quan và độ tin cậy cho việc ra quyết định của các nhà đầu tư và giú minh bạch hoá thị trường.

Là thể chế bậc cao và nhậy cảm bậc nhất của KTTT, TTCK đang và sẽ tiếp tục cần được gia cố, quản lý, giám sát và bảo vệ tốt, bảo đảm các hoạt động phát hành, đầu tư và sử dụng vốn trái phiếu doanh nghiệp nói riêng, các hoạt động phát hành, mua-bán, chuyển nhượng các chứng khoán nói chung đúng quy định pháp luật, đúng mục đích, hiệu quả, lành mạnh, minh bạch, ổn định, bảo đảm tuyệt đối an ninh, an toàn tài chính, tiền tệ; các chủ thể tham gia thị trường tuân thủ đầy đủ quy định của pháp luật, được Nhà nước bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp; không hình sự hóa các quan hệ dân sự, kinh tế, phấn đấu đến hết năm 2025 quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt 100% GDP, dư nợ thị trường trái phiếu đạt tối thiểu 47% GDP, trong đó dư nợ trái phiếu doanh nghiệp đạt tối thiểu 20% GDP theo tinh thần Nghị quyết 86/NQ-CP ngày 11/7/2022, của Chính phủ về phát triển thị trường vốn an toàn, minh bạch, hiệu quả, bền vững nhằm ổn định kinh tế vĩ mô, huy động nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội.

ThS. Nguyễn Trần Minh Trí

Bài liên quan
Tin bài khác
Phố Wall giằng co trước “ẩn số Trump”, chiến lược TACO không còn chắc thắng

Phố Wall giằng co trước “ẩn số Trump”, chiến lược TACO không còn chắc thắng

Phố Wall vừa trải qua thêm một phiên giao dịch đầy kịch tính khi Tổng thống Mỹ Donald Trump phát tín hiệu hạ nhiệt căng thẳng với Iran, kéo giá dầu lao dốc và chứng khoán Mỹ bật tăng mạnh. Tuy nhiên, đằng sau cú hồi phục đó, giới đầu tư vẫn chưa thể yên tâm: chiến lược “Trump Always Chickens Out” – hay TACO – từng là điểm tựa tâm lý của thị trường, nay đang dần mất hiệu lực trước một cuộc khủng hoảng địa chính trị khó đoán hơn nhiều.
Cảnh báo rủi ro từ giao dịch vay mượn và góp hụi: Tránh “bẫy” lãi cao, mất vốn

Cảnh báo rủi ro từ giao dịch vay mượn và góp hụi: Tránh “bẫy” lãi cao, mất vốn

Cơ quan công an vừa phát đi cảnh báo về các rủi ro gia tăng trong giao dịch vay mượn tiền và góp hụi trong dân cư, đặc biệt khi các giao dịch này chủ yếu dựa trên niềm tin cá nhân, thiếu kiểm chứng pháp lý và thông tin tài chính minh bạch.
Các nhà mua hàng Châu Âu đang trở lại tìm kiếm thủy sản Việt Nam

Các nhà mua hàng Châu Âu đang trở lại tìm kiếm thủy sản Việt Nam

Việc duy trì và mở rộng thị phần tại EU có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển dài hạn của ngành thủy sản Việt Nam.
Truy xuất đến từng tàu khai thác: “Chìa khóa” để doanh nghiệp thủy sản giảm rủi ro chuỗi cung ứng

Truy xuất đến từng tàu khai thác: “Chìa khóa” để doanh nghiệp thủy sản giảm rủi ro chuỗi cung ứng

Trong bối cảnh các tiêu chuẩn về minh bạch và trách nhiệm trong chuỗi cung ứng ngày càng siết chặt, doanh nghiệp thủy sản Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải nâng cấp hệ thống truy xuất nguồn gốc ở mức sâu hơn. Không chỉ dừng lại ở nhà cung cấp trực tiếp, việc truy xuất đến tận tàu khai thác đang trở thành giải pháp then chốt nhằm kiểm soát rủi ro, đáp ứng yêu cầu thị trường và củng cố năng lực cạnh tranh.
Doanh nghiệp xây dựng “tái cấu trúc cuộc chơi”: Đấu thầu không còn là may rủi

Doanh nghiệp xây dựng “tái cấu trúc cuộc chơi”: Đấu thầu không còn là may rủi

Ngành xây dựng Việt Nam đang tái cấu trúc mạnh mẽ, chuyển từ đấu thầu may rủi sang cạnh tranh năng lực và hợp tác chuỗi để thích ứng thị trường biến động.
Nuôi ong đất ở Lào Cai: Từ sinh kế “liều lĩnh” đến hướng giảm nghèo bền vững

Nuôi ong đất ở Lào Cai: Từ sinh kế “liều lĩnh” đến hướng giảm nghèo bền vững

Từ một mô hình tự phát, nuôi ong đất đang trở thành sinh kế mới tại vùng cao Lào Cai, giúp nhiều thanh niên thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, cần giải bài toán liên kết, kỹ thuật và thị trường.
Ngành dệt may Việt Nam chịu áp lực tiêu chuẩn xanh và yêu cầu chuyển đổi bền vững

Ngành dệt may Việt Nam chịu áp lực tiêu chuẩn xanh và yêu cầu chuyển đổi bền vững

Ngành dệt may Việt Nam đang phải đối mặt sức ép từ tiêu chuẩn môi trường quốc tế, yêu cầu truy xuất nguồn gốc, buộc doanh nghiệp chuyển đổi xanh nhằm duy trì xuất khẩu và nâng cao năng lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tính thuế TNDN: Loại trừ chi phí nếu chi tiền mặt từ 5 triệu đồng trở lên

Tính thuế TNDN: Loại trừ chi phí nếu chi tiền mặt từ 5 triệu đồng trở lên

Theo quy định mới, mọi khoản chi từ 5 triệu đồng trở lên bắt buộc phải thanh toán không dùng tiền mặt, đã “siết” cả các khoản chi nội bộ hoặc chi trả lương, thưởng… cho cá nhân, khi trước đây được doanh nghiệp xử lý linh hoạt.
Vinhomes hỗ trợ khách hàng giữa cơn bão lãi suất

Vinhomes hỗ trợ khách hàng giữa cơn bão lãi suất

Ngày 20/3, Vinhomes đã công bố chính sách siêu ưu đãi “5 năm không lo lãi suất”, đảm bảo khách hàng được vay với lãi suất 3,3%/năm cho năm đầu, tối đa 7,8%/năm trong 3 năm đầu và trả trần lãi suất tối đa chỉ 9%/năm cho 2 năm tiếp theo. Đây là giải pháp hỗ trợ tài chính chưa từng có trên thị trường, khẳng định nhất quán tư duy đồng hành dài hạn cùng khách hàng, cũng như tầm vóc và tiềm lực vượt trội của chủ đầu tư.
Khai mạc “Sức sống hàng Việt” lần 3: Kết nối doanh nghiệp và người tiêu dùng

Khai mạc “Sức sống hàng Việt” lần 3: Kết nối doanh nghiệp và người tiêu dùng

Sáng 20/3, chương trình “Sức sống hàng Việt” lần thứ 3 chính thức khai mạc tại 62 Tràng Tiền (Hà Nội), lan tỏa tinh thần “Thanh niên Việt Nam tự hào hàng Việt”, hướng tới kỷ niệm 95 năm thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (26/3/1931 - 26/3/2026).
Tiền mặt lên ngôi giữa sóng gió Trung Đông

Tiền mặt lên ngôi giữa sóng gió Trung Đông

Trong bối cảnh xung đột Trung Đông có nguy cơ kéo dài và giá dầu liên tục tạo áp lực lên triển vọng lạm phát, các nhà quản lý tài sản toàn cầu đang đẩy mạnh nắm giữ tiền mặt với tốc độ nhanh nhất kể từ thời điểm đại dịch Covid-19 bùng phát. Diễn biến này phản ánh sự dịch chuyển rõ nét trong khẩu vị rủi ro của giới đầu tư, từ kỳ vọng tăng trưởng sang phòng thủ trước những bất định địa chính trị và vĩ mô.
Nhà đầu tư cá nhân và ETF đòn bẩy gây cú sốc trong cú đảo chiều của vàng, bạc

Nhà đầu tư cá nhân và ETF đòn bẩy gây cú sốc trong cú đảo chiều của vàng, bạc

Làn sóng đầu cơ của nhà đầu tư cá nhân, đặc biệt qua các quỹ ETF đòn bẩy, được Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) xem là tác nhân quan trọng khiến giá vàng và bạc lao dốc mạnh cuối tháng 1/2026, qua đó phơi bày rủi ro ngày càng lớn của đòn bẩy tài chính trên thị trường kim loại quý.
Bài toán mới của doanh nhân Việt: Giữ sức khỏe để giữ đà tăng trưởng

Bài toán mới của doanh nhân Việt: Giữ sức khỏe để giữ đà tăng trưởng

Khảo sát mới nhất của Herbalife cho thấy 94% doanh nhân Việt Nam kỳ vọng kinh tế sẽ cải thiện trong năm 2026 – mức cao nhất khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Niềm tin này không chỉ phản ánh triển vọng tăng trưởng tích cực mà còn cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa năng lực tự chủ tài chính và sức khỏe cá nhân trong cộng đồng doanh nhân.
Brazil: “Cửa ngõ” mới cho hàng hóa xuất khẩu Việt Nam

Brazil: “Cửa ngõ” mới cho hàng hóa xuất khẩu Việt Nam

Brazil đang trở thành thị trường tiềm năng cho hàng Việt, đặc biệt thủy sản, trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động và chuỗi cung ứng bị gián đoạn.
Xung đột Trung Đông: “Cú sốc kép” bủa vây doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam

Xung đột Trung Đông: “Cú sốc kép” bủa vây doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam

Xung đột Trung Đông đang tạo ra làn sóng gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, đẩy chi phí logistics và nguyên liệu tăng mạnh. Doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, từ dệt may, da giày đến nhựa, đang đối mặt “cú sốc kép”: chi phí leo thang, nguồn cung bấp bênh, thậm chí “có tiền cũng không mua được nguyên liệu”.