 |
| Kỷ nguyên “đốt tiền” khép lại, siêu ứng dụng bước vào cuộc đua lợi nhuận |
Từ “cơn mưa” vốn đến áp lực sinh lời
Giai đoạn 2015-2022, thị trường công nghệ Đông Nam Á chứng kiến làn sóng đầu tư mạnh mẽ với tổng vốn rót vào các startup ước tính khoảng 17 tỷ USD. Khi đó, tầm nhìn về “siêu ứng dụng” (super app) – nền tảng tích hợp gọi xe, giao đồ ăn, thanh toán và nhiều dịch vụ khác – trở thành chiến lược trung tâm của nhiều doanh nghiệp.
Tuy nhiên, bước sang năm 2025 và đầu năm 2026, bức tranh đã thay đổi rõ rệt. Dòng vốn giá rẻ suy giảm khiến các doanh nghiệp buộc phải chuyển từ chiến lược tăng trưởng bằng trợ giá sang tối ưu hiệu quả tài chính.
Trong gần một thập kỷ, khuyến mãi từng là công cụ chính để giữ chân người dùng. Nhưng khi thị trường trưởng thành và nhà đầu tư yêu cầu lợi nhuận, các nền tảng công nghệ buộc phải tái cấu trúc.
Năm 2025 được xem là cột mốc quan trọng khi nhiều doanh nghiệp bắt đầu công bố kết quả tài chính tích cực. Be Group – đơn vị phát triển ứng dụng gọi xe Be – cho biết đã đạt EBITDA dương trên toàn hệ thống sau 7 năm hoạt động. Doanh nghiệp này ghi nhận mảng vận tải cốt lõi có lãi gộp từ tháng 8/2022, trong khi doanh thu tăng gấp 8 lần giai đoạn 2021-2024.
Tương tự, ví điện tử MoMo cũng báo lãi trong năm 2024 sau nhiều năm đầu tư mạnh cho khuyến mãi và mở rộng người dùng. Trước đó, năm 2023, doanh thu của M-Service – đơn vị vận hành MoMo – đạt hơn 9.400 tỷ đồng, đồng thời mức lỗ giảm đáng kể so với các năm trước.
Tuy vậy, không phải doanh nghiệp nào cũng sớm cán mốc lợi nhuận. VNG – kỳ lân công nghệ đầu tiên của Việt Nam – tiếp tục ghi nhận lỗ sau thuế 231 tỷ đồng trong năm 2025, kéo dài chuỗi thua lỗ 5 năm liên tiếp. Dù vậy, mức lỗ đã giảm mạnh so với năm trước và mảng fintech (ZaloPay) vẫn tăng trưởng doanh thu 47%.
Những con số này cho thấy áp lực từ nhà đầu tư đang buộc các siêu ứng dụng phải chuyển sang mô hình kinh doanh bền vững hơn.
Trật tự mới: hạ tầng và tài sản thực lên ngôi
Khi các chiến dịch marketing rầm rộ và trợ giá dần bị thu hẹp, lợi thế cạnh tranh của thị trường bắt đầu dịch chuyển sang những doanh nghiệp sở hữu hạ tầng và tài sản thực.
Thị trường gọi xe là ví dụ rõ nét. Theo báo cáo quý IV/2025 của Mordor Intelligence, Xanh SM – tân binh gia nhập thị trường chưa đầy 3 năm – đã vươn lên chiếm 51,5% thị phần theo giá trị giao dịch (GMV), vượt Grab với 42,64%.
Sự bứt phá này không chỉ đến từ nguồn vốn lớn mà còn từ chiến lược kiểm soát đội xe điện và mô hình vận tải xanh. Dữ liệu cho thấy xe điện và hybrid hiện chiếm hơn 52% tổng số chuyến đi tại Việt Nam, tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn cho các doanh nghiệp sở hữu đội xe và hạ tầng vận hành riêng.
Trong khi đó, các nền tảng kết nối thuần túy như Grab hay Be đang phải thích ứng với bối cảnh mới, nơi chi phí vận hành và hiệu quả khai thác phương tiện trở thành yếu tố then chốt.
Sự phân hóa cũng diễn ra mạnh trong thương mại điện tử. Năm 2025, thị trường Việt Nam gần như trở thành sân chơi của hai nền tảng Shopee và TikTok Shop, chiếm khoảng 97% tổng GMV. Các nền tảng khác như Lazada và Tiki chỉ còn nắm giữ khoảng 3% thị phần, cho thấy mức độ tập trung ngày càng cao.
Chiến lược giữ chân người dùng thay đổi
Khi không còn ngân sách lớn cho trợ giá đại trà, các nền tảng bắt đầu chuyển sang chiến lược tối ưu giá trị vòng đời khách hàng.
Một trong những xu hướng nổi bật là mô hình đăng ký hội viên (subscription). Đến quý III/2025, khoảng 20% người dùng Grab có giao dịch đã đăng ký gói GrabUnlimited. Be Group cũng triển khai các gói hội viên và chương trình tích điểm nhằm giữ chân khách hàng thường xuyên.
Thay vì giảm giá cho tất cả người dùng, doanh nghiệp tập trung ưu đãi cho nhóm khách hàng trung thành và có tần suất sử dụng cao. Đây được xem là bước chuyển từ tư duy “săn bắt” người dùng sang “nuôi dưỡng” giá trị lâu dài.
Song song, nhiều nền tảng đẩy mạnh các dịch vụ có tần suất sử dụng cao như giao hàng nhanh, đi chợ hộ, thanh toán hóa đơn… nhằm duy trì tương tác thường xuyên với khách hàng.
Hướng đi B2B và vai trò hạ tầng số
Khi thị trường người dùng cá nhân trở nên cạnh tranh và tốn kém, nhiều doanh nghiệp công nghệ bắt đầu chuyển hướng sang cung cấp hạ tầng cho nền kinh tế số.
VNLife – đơn vị sở hữu VNPay – là ví dụ tiêu biểu. Thay vì cạnh tranh trực diện với các ví điện tử để giành người dùng cá nhân, doanh nghiệp này lựa chọn phát triển nền tảng thanh toán cho ngân hàng và doanh nghiệp. Hiện VNLife cung cấp công nghệ cho 22 ngân hàng và xây dựng mạng lưới thanh toán QR tại hơn 400.000 điểm chấp nhận.
Với định giá ước tính trên 1 tỷ USD, chiến lược “đứng sau” nhưng kiểm soát hạ tầng thanh toán giúp doanh nghiệp tăng trưởng mà không cần chi mạnh cho quảng cáo.
MoMo cũng đang chuyển mình từ ví điện tử sang nền tảng tài chính số tích hợp AI, cung cấp các dịch vụ đầu tư, tín dụng và bảo hiểm – những lĩnh vực có biên lợi nhuận cao hơn so với thanh toán trung gian.
Sau một thập kỷ tăng trưởng nóng, thị trường siêu ứng dụng và nền tảng số tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn trưởng thành. Các doanh nghiệp không còn theo đuổi giấc mơ mở rộng bằng mọi giá mà tập trung vào hiệu quả tài chính, kiểm soát hạ tầng và trải nghiệm người dùng.
Cuộc chơi vì thế trở nên bớt ồn ào nhưng khốc liệt hơn. Trong bối cảnh dòng vốn thắt chặt, lợi nhuận và năng lực vận hành thực chất đang trở thành thước đo quan trọng nhất để xác định vị thế của các nền tảng công nghệ trong giai đoạn tới.
