Giải mã "cú" tách mảng sản xuất của VinFast: Xóa nợ tỷ USD, chọn cách làm giàu của các ông lớn

VinFast vừa tạo ra một cú sốc tích cực khi công bố kế hoạch thoái vốn toàn bộ mảng sản xuất tại Việt Nam cho một nhóm nhà đầu tư với giá trị khoảng 530 triệu USD (tương đương 13.300 tỷ đồng). Động thái này chính thức đưa VinFast chuyển sang mô hình "Asset-light" (tối ưu hóa tài sản) - chiến lược mà những gã khổng lồ như Apple đã dùng để thống trị toàn cầu.

Tổ hợp sản xuất ô tô và xe máy điện VinFast tại Hải Phòng được khởi công vào tháng 9/2017 và khánh thành vào tháng 6/2019. Nhà máy tọa lạc trên khu đất rộng 335ha tại khu công nghiệp Đình Vũ, huyện Cát Hải, TP. Hải Phòng.

Hãy nhìn cách Apple vận hành: Họ không sở hữu nhà máy lắp ráp iPhone mà chỉ nắm giữ thiết kế, phần mềm và thương hiệu; việc sản xuất thuộc về đối tác như Foxconn.

VinFast hiện nay cũng vậy, hãng quyết định chia tách mảng nhà máy (VFTP) để đẩy đi "phần gốc" gồm máy móc và nợ vay, chỉ giữ lại "phần ngọn" tinh hoa nhất là R&D, trí tuệ nhân tạo và mạng lưới bán hàng toàn cầu.

Thực tế, việc tự xây dựng nhà máy sở hữu 100% vốn ở nước ngoài là một "canh bạc" tài chính vô cùng tốn kém. Theo tính toán của các chuyên gia ngành xe, chi phí xây một nhà máy rơi vào khoảng 22.800 tỷ đến 26.700 tỷ đồng. Với mức lợi nhuận ước tính khoảng 70 triệu đồng cho mỗi chiếc xe, một hãng ô tô phải bán tới 300.000 chiếc mới có thể hòa vốn. Chính vì gánh nặng này, các hãng xe lớn như Geely hay Toyota đã ưu tiên mô hình "tối giản tài sản" để tự bảo vệ mình trước rủi ro.

Dù không còn nắm giữ cổ phần mảng sản xuất, nhưng các nhà máy này vẫn tiếp tục sản xuất cho VinFast theo tiêu chuẩn khắt khe nhất. VinFast cam kết vẫn chịu trách nhiệm kiểm soát chặt chẽ chất lượng sản phẩm trước khi tới tay người dùng.

Điển hình như năm 1984, Toyota đã chọn liên doanh với General Motors tại Mỹ thay vì tự xây nhà máy riêng ngay từ đầu để tận dụng am hiểu thị trường và hệ thống pháp lý địa phương. Hay như Geely, từ năm 2022 đã dùng công nghệ để đổi lấy cổ phần trong các liên doanh với Renault (Hàn Quốc) hay Proton (Malaysia) nhằm tận dụng hạ tầng sẵn có thay vì đổ tiền xây mới.

Mô hình này cũng đang được các "tân binh" xe điện như Chery, Leapmotor hay XPeng ưa chuộng để mở rộng ra toàn cầu một cách nhanh chóng với chi phí thấp nhất. Leapmotor đã bắt tay với Stellantis (mẹ của Peugeot, Jeep) để phân phối xe quốc tế, trong khi XPeng chọn gia công tại Áo thông qua đối tác Magna Steyr. Điểm chung của các ông lớn này là dùng tiền để đầu tư vào trí tuệ và chiếm lĩnh thị trường thay vì chôn vốn vào những khối bê tông nhà máy.

Riêng với VinFast, cú chuyển nhượng này mang lại một lợi ích sát sườn: Hãng cho biết sau khi đẩy đi tài sản và các nghĩa vụ nợ tại hai nhà máy Hải Phòng, Hà Tĩnh, VinFast cơ bản sẽ hết nợ. Khoản tiền 13.300 tỷ đồng thu về sẽ là "luồng oxy" mạnh mẽ để hãng dồn lực đấu với các đối thủ. Phía hãng xe tự tin khẳng định sau thương vụ, VinFast không chỉ có lãi sớm hơn dự tính (dự kiến từ năm 2027) mà còn đảm bảo tương lai bền vững hơn.

Dù không còn nắm giữ cổ phần mảng sản xuất, nhưng các nhà máy này vẫn tiếp tục sản xuất cho VinFast theo tiêu chuẩn khắt khe nhất. VinFast cam kết vẫn chịu trách nhiệm kiểm soát chặt chẽ chất lượng sản phẩm trước khi tới tay người dùng. Đồng thời, toàn bộ hệ thống bán hàng, bảo hành, hậu mãi và tiêu chuẩn kỹ thuật của hãng vẫn vận hành bình thường, không có bất kỳ thay đổi nào gây ảnh hưởng đến quyền lợi khách hàng.