Dù khu vực châu Á - Thái Bình Dương đang chiếm giữ tới 1/3 thương mại toàn cầu, nhưng sự thịnh vượng này dường như vẫn chưa chạm tới số đông doanh nghiệp quy mô nhỏ.
 |
| Dù hội nhập sâu rộng, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp rào cản lớn về chi phí và năng lực khi tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Báo cáo ADB nhấn mạnh cần chính sách hỗ trợ để nhóm này không bị bỏ lại phía sau (Ảnh minh họa). |
Theo Báo cáo Chính sách Phát triển châu Á 2026 của ADB, tỷ trọng của các nền kinh tế đang phát triển trong chuỗi giá trị toàn cầu đã tăng mạnh từ 9% lên 18% (giai đoạn 2000–2023). Tuy nhiên, sự tăng trưởng này không đồng đều. Trong khi Đông Á và Đông Nam Á trở thành trung tâm sản xuất thì nhiều quốc gia nhỏ hoặc vùng xa xôi vẫn bị "loại" khỏi mạng lưới.
| Chuyên gia Kinh tế trưởng của ADB, ông Albert Park, chia sẻ: “Tình trạng phân mảnh địa kinh tế gia tăng làm giảm cơ hội cho doanh nghiệp tận dụng các chuỗi giá trị toàn cầu, qua đó có nguy cơ kìm hãm quá trình công nghiệp hóa và tăng trưởng tại các nền kinh tế đang bị mắc kẹt ở các khâu giá trị thấp. Để thu hẹp khoảng cách, cần có sự hỗ trợ đối với các nền kinh tế kém phát triển hơn nhằm giúp họ tận dụng các công nghệ mới nổi, đồng thời tăng cường cơ sở hạ tầng, logistic và môi trường kinh doanh để nâng cao năng suất và khả năng cạnh tranh.” |
Rào cản khiến doanh nghiệp nhỏ "hụt hơi"
Dù việc chuyên môn hóa từng công đoạn giúp hội nhập nhanh, nhưng thực tế nghiệt ngã là lợi ích chủ yếu tập trung vào những doanh nghiệp lớn có năng suất cao. Ngược lại, các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) đang phải gánh chịu chi phí tuân thủ quá cao và năng lực nội tại còn hạn chế.
Trước áp lực từ căng thẳng địa chính trị và biến động công nghệ, ADB xác định 3 "trụ cột" sinh tồn mà doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý:
Năng lực chống chịu: Sự đáng tin cậy và khả năng thích nghi trở thành thước đo cạnh tranh. Doanh nghiệp cần cải thiện hạ tầng kết nối và đa dạng hóa thị trường, đối tác để giảm thiểu rủi ro.
Tiêu chuẩn xanh: Tính bền vững không còn là lựa chọn mà là điều kiện bắt buộc. Việc tuân thủ tiêu chuẩn môi trường, chứng nhận và truy xuất nguồn gốc giúp doanh nghiệp tiếp cận các quy trình sản xuất sạch hơn.
Hỗ trợ tài chính và số hóa: Để không ai bị bỏ lại phía sau, cần có sự phối hợp để giảm chi phí thương mại, hỗ trợ SMEs tiếp cận tài chính và các nền phát triển tảng số.
Hành trình tiến ra biển lớn của doanh nghiệp nhỏ sẽ còn rất gian nan nếu thiếu đi "bệ đỡ" từ các chính sách thương mại mở và chương trình đào tạo kỹ năng lao động thích ứng với thời đại mới.
