Từ tuần này, các tập đoàn thời trang lớn như LVMH, Prada, Chanel và Inditex sẽ không còn được phép tiêu hủy quần áo, phụ kiện và giày dép không bán được tại Liên minh châu Âu (EU), theo quy định mới trong khuôn khổ chính sách thiết kế sinh thái của khối. Không dừng ở một biện pháp môi trường, động thái này đang biến hàng tồn kho dư thừa và sản phẩm bị khách hàng trả lại thành phép thử mới đối với năng lực dự báo, quản trị vận hành và mức độ minh bạch của ngành thời trang.
 |
| Các thương hiệu thời trang xa xỉ sẽ phải điều chỉnh chiến lược kinh doanh trước lệnh cấm tiêu huỷ ồ ạt các sản phẩm thời trang "ế hàng" của Liên minh châu Âu (EU) |
Với các thương hiệu, đặc biệt là nhóm hàng xa xỉ, lệnh cấm này trực tiếp chạm tới mô hình vận hành vốn phụ thuộc vào dự báo nhu cầu, kiểm soát sản xuất, quản trị hàng tồn kho, chính sách giảm giá và cách bảo vệ giá trị biểu tượng trong mắt người tiêu dùng.
Vì vậy, tác động của quy định không chỉ nằm ở việc doanh nghiệp phải tìm cách xử lý lượng hàng không bán được, mà còn ở sức ép buộc họ vận hành tinh gọn hơn, minh bạch hơn và bền vững hơn. Đây cũng là lý do lệnh cấm đặc biệt nhạy cảm với nhóm hàng xa xỉ, nơi việc loại bỏ hàng tồn kho lâu nay được coi là một trong những công cụ ít được nhắc tới nhằm duy trì tính khan hiếm và bảo vệ sức hấp dẫn của thương hiệu.
Trong bối cảnh mới, các thương hiệu sẽ phải đánh đổi rõ rệt hơn giữa ba lựa chọn: chấp nhận chi phí lưu kho cao hơn, mở rộng các kênh bán giảm giá có kiểm soát, hoặc điều chỉnh kế hoạch sản xuất ngay từ đầu để hạn chế dư thừa. Dù lựa chọn hướng nào, biên lợi nhuận và khả năng kiểm soát hình ảnh thương hiệu đều sẽ chịu áp lực lớn hơn.
Một vụ kiện được đưa ra tòa trong tuần này cho thấy Chanel từng thường xuyên tiêu hủy hàng nghìn sản phẩm không bán được tại Hồng Kông (Trung Quốc) như một phần trong chiến lược quản lý hàng tồn kho.
Chanel cho biết với Financial Times rằng các con số được nêu trong vụ kiện không phản ánh hoạt động toàn cầu hiện tại của hãng. Theo Chanel, những sản phẩm không còn khả năng bán ra hiện được xử lý thông qua L’Atelier des Matières, doanh nghiệp tái chế do hãng thành lập năm 2019 nhằm thu hồi vật liệu và đưa trở lại chuỗi cung ứng tuần hoàn.
Theo Cơ quan Môi trường châu Âu, khoảng 4-9% sản phẩm dệt may được đưa ra thị trường tại châu Âu, tương đương 264.000-594.000 tấn mỗi năm, bị tiêu hủy trước khi được sử dụng. Quy mô này cho thấy tiêu hủy hàng tồn không còn là vấn đề vận hành riêng lẻ của từng doanh nghiệp, mà đã trở thành một nguồn lãng phí đáng kể trong toàn chuỗi giá trị dệt may. Tuy nhiên, hiện chưa có dữ liệu chính thức từ doanh nghiệp cũng như số liệu công khai cho thấy tỷ trọng chất thải đến từ các tập đoàn xa xỉ so với các thương hiệu thời trang đại chúng.
Lệnh cấm được EU thông qua năm 2024 như một phần trong nỗ lực hạn chế sản xuất dư thừa, giảm chất thải và kéo dài vòng đời của các nguyên liệu có giá trị trong nền kinh tế tuần hoàn. Từ ngày 19/7, các doanh nghiệp lớn tại EU bị cấm đốt bỏ hoặc đưa ra bãi chôn lấp quần áo, phụ kiện và giày dép không bán được, bao gồm cả hàng hóa do khách hàng hoàn trả.
Thay vào đó, quy định khuyến khích doanh nghiệp ưu tiên quyên góp, sửa chữa, tái sử dụng hoặc chuẩn bị hàng hóa cho các kênh sử dụng tiếp theo. Việc tiêu hủy chỉ được cho phép trong một số trường hợp giới hạn, chẳng hạn sản phẩm gây rủi ro về sức khỏe, an toàn, là hàng giả hoặc đã hư hỏng tới mức không thể sửa chữa.
Trong khi quyên góp và tái sử dụng có thể mở ra các kênh bán lại và tái chế mới cho thời trang đại chúng, giới chuyên gia cho rằng quy định này đặt ra thách thức lớn hơn đối với các thương hiệu xa xỉ, vốn phụ thuộc nhiều vào khả năng kiểm soát phân phối và duy trì sự khan hiếm để bảo vệ giá trị thương hiệu.
Theo các chuyên gia, việc đưa thêm hàng tồn kho vào cửa hàng, mạng lưới quyên góp hoặc thị trường thứ cấp có thể làm gia tăng áp lực giảm giá, thúc đẩy giao dịch trên thị trường xám, trong khi chi phí sửa chữa, lưu kho và thu hồi vật liệu cũng có xu hướng tăng.
Theo số liệu do Bain và Hiệp hội công nghiệp hàng xa xỉ Italy Altagamma công bố, tới 40% hàng hóa xa xỉ được bán giảm giá trong năm 2025, trong bối cảnh nhu cầu suy yếu và lượng hàng tồn kho dư thừa khiến các thương hiệu phụ thuộc nhiều hơn vào cửa hàng outlet và các chương trình khuyến mại.
Một vấn đề khác được giới trong ngành đặt ra là liệu các thương hiệu có thể né tránh quy định nếu lượng hàng tồn kho được bán cho nhà phân phối ở nước ngoài rồi bị tiêu hủy bên ngoài EU hay không. Nếu khoảng trống này không được giám sát chặt, hiệu quả môi trường của lệnh cấm có thể bị suy giảm, trong khi áp lực tuân thủ lại dồn nhiều hơn vào các doanh nghiệp hoạt động minh bạch trong nội khối.
Ông Luca Solca, chuyên gia tại Bernstein, nhận định các quy định mới sẽ buộc doanh nghiệp chú trọng hơn tới khâu lập kế hoạch và quản trị hàng tồn kho.
Tuy nhiên, theo ông Solca, không doanh nghiệp nào có thể loại bỏ hoàn toàn hàng tồn cuối mùa, đặc biệt trong lĩnh vực may mặc. Vì vậy, các công ty nhiều khả năng sẽ phải tăng cường quản lý hoạt động bán giảm giá theo hướng vẫn bảo toàn chất lượng và hình ảnh thương hiệu.
Ông Solca cho rằng bối cảnh này có thể tạo thêm cơ hội cho các doanh nghiệp như Value Retail, nhà vận hành hệ thống outlet hàng xa xỉ có trụ sở tại Anh và là đơn vị phát triển chuỗi khu mua sắm Bicester Collection tại châu Âu, Trung Quốc và New York.
Theo các nhà điều hành và chuyên gia phân tích, quy định mới cũng có thể thúc đẩy việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong theo dõi hàng tồn kho theo thời gian thực, dự báo nhu cầu và phối hợp quản lý hàng hóa giữa hệ thống cửa hàng và kho vận.
Bà Giulia Iuticone, đối tác tại công ty tuyển dụng lãnh đạo cấp cao Heidrick & Struggles ở Milan, cho rằng các quy định này sẽ định hình lại cách doanh nghiệp ra quyết định. Khi hàng tồn kho không còn có thể đóng vai trò như một “van an toàn”, chất lượng của công tác lập kế hoạch sẽ trở thành một lợi thế cạnh tranh quan trọng.
Nói cách khác, trong kỷ nguyên bị giám sát chặt hơn về môi trường, năng lực dự báo nhu cầu, kiểm soát dư thừa và xử lý vòng đời sản phẩm có thể quan trọng không kém năng lực sáng tạo bộ sưu tập mới. Với các thương hiệu thời trang, đặc biệt là hàng xa xỉ, bài toán sau lệnh cấm không chỉ là tuân thủ quy định, mà còn là chứng minh khả năng vận hành tinh gọn hơn, minh bạch hơn và bền vững hơn trước sức ép ngày càng lớn từ nhà quản lý, nhà đầu tư và người tiêu dùng.
