Hàng không giá rẻ Đông Nam Á chật vật vì chi phí cao

Các hãng hàng không giá rẻ Đông Nam Á kỳ vọng cú sốc giá nhiên liệu do căng thẳng Trung Đông đã qua giai đoạn tồi tệ nhất. Tuy nhiên, sự hạ nhiệt này chưa đủ xóa đi sức ép với ngành, khi biên lợi nhuận vẫn mỏng và ngân sách hộ gia đình eo hẹp có thể làm giảm nhu cầu đi lại trong nửa cuối năm.

Sức ép này đã thể hiện trong kết quả kinh doanh quý gần nhất của AirAsia, Scoot và Cebu Pacific. Việc tăng giá vé chưa đủ bù đắp chi phí nhiên liệu leo thang, khiến AirAsia và Cebu Pacific báo lỗ ròng, còn lỗ hoạt động của Scoot gần như tăng gấp đôi.

Các khoản lỗ này phản ánh điểm yếu cố hữu của mô hình hàng không giá rẻ. Nhiên liệu chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí, trong khi nhóm khách hàng nhạy cảm với giá khiến các hãng khó tăng giá vé mạnh mà không ảnh hưởng đến nhu cầu.

Bên cạnh nhiên liệu, tỷ giá cũng làm áp lực chi phí thêm nặng nề. Đồng ringgit Malaysia, baht Thái Lan, rupiah Indonesia và peso Philippines suy yếu so với đô la Mỹ, kéo theo chi phí nhiên liệu và thuê máy bay tăng, do nhiều khoản thanh toán trong ngành được định giá bằng đồng bạc xanh. Tổng giám đốc Cebu Pacific Mike Szucs cho biết quý II là giai đoạn hãng đối mặt môi trường hoạt động khó khăn nhất sau đại dịch.

Tại Cebu Pacific, tác động này thể hiện rõ qua chi phí nhiên liệu tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm trước, trong khi đồng peso Philippines mất giá 8%. Một lãnh đạo hãng cho biết Cebu Pacific đã phòng ngừa rủi ro cho khoảng 30% nhu cầu nhiên liệu quý III ở mức dưới 120 đô la Mỹ mỗi thùng để giảm biến động ngắn hạn.

Cebu Pacific, hãng hàng không giá rẻ của Philippines, đã có động thái phòng ngừa rủi ro cho khoảng 30% nhu cầu nhiên liệu quý III năm 2026

Trong bối cảnh đó, các hãng hàng không dịch vụ đầy đủ được đánh giá có vị thế tốt hơn nhờ nhu cầu mạnh từ nhóm khách hạng cao cấp sau đại dịch, theo Nathan Gee, Trưởng bộ phận nghiên cứu vận tải châu Á - Thái Bình Dương tại BofA Global Research. Ngược lại, hàng không giá rẻ hưởng lợi ít hơn do sản phẩm cơ bản và chương trình khách hàng thân thiết hạn chế hơn.

Áp lực này buộc một số hãng phải điều chỉnh kế hoạch khai thác. AirAsia đang chuẩn bị cho quý III kém tích cực, giai đoạn thường khó khăn nhất với du lịch khu vực. Hãng dự kiến cắt giảm 20-25% công suất ghế so với cùng kỳ, trả lại 25 máy bay cũ cho bên cho thuê trong năm 2026 và tạm dừng đường bay Sydney - Kuala Lumpur từ tháng 10 trong kế hoạch tái cơ cấu mạng bay.

AirAsia dự kiến tái cơ cấu mạng bay và cắt giảm một số công suất ghế đáng kể

Tổng giám đốc Bo Lingam cho biết hãng đang áp dụng cách tiếp cận có chủ đích và mang tính chiến thuật để bảo vệ lợi nhuận, sau khi giá nhiên liệu bay trung bình lên 183 USD mỗi thùng trong quý II. AirAsia cũng ghi nhận khoản lỗ ròng khoảng 82 triệu đô la Mỹ do chênh lệch tỷ giá. Ông Lingam cho hay, AirAsia dự kiến khôi phục công suất về mức trước xung đột trong quý IV, khi lượng đặt chỗ trước đang bám sát cùng kỳ năm ngoái.

Trái với AirAsia, Scoot vẫn tăng công suất nhờ nhu cầu đi lại ổn định. Dù vậy, chi phí trên mỗi hành khách của hãng tăng 21,7% trong ba tháng tính đến tháng 6, khiến lỗ hoạt động lên 32 triệu đô la Singapore, tương đương 25,2 triệu đô la Mỹ, từ mức 17 triệu đô la Singapore cùng kỳ năm trước. Kết quả này diễn ra dù giá vé đã cao hơn và hãng được bảo hiểm theo chương trình phòng ngừa rủi ro nhiên liệu của công ty mẹ Singapore Airlines.

Scoot, hãng hàng không giá rẻ thuộc Singapore Airlines, có kết quả kinh doanh khả quan trong thời gian qua

Chi phí tăng khiến tỷ lệ lấp đầy hòa vốn của Scoot lên 100%, tức hãng phải bán hết toàn bộ ghế mới đủ bù chi phí vận hành hành khách. Trong khi đó, tỷ lệ lấp đầy thực tế chỉ đạt 90,6%.

Giám đốc thương mại Scoot Calvin Chan nói với Reuters rằng việc điều chỉnh giá vé chưa thể bù hoàn toàn chi phí nhiên liệu tăng cao, trong khi xung đột tại Trung Đông tiếp tục phủ bóng lên triển vọng ngành.

Dù vậy, triển vọng không chỉ phụ thuộc vào giá nhiên liệu. Theo ông Gee, giá nhiên liệu hạ nhiệt có thể giảm bớt áp lực chi phí trước mắt, nhưng cũng có thể thúc đẩy các hãng khôi phục công suất và cạnh tranh mạnh hơn về giá vé. Rủi ro này đặc biệt đáng chú ý trên các đường bay nội Á, nơi nguồn cung máy bay thân hẹp đang phục hồi nhanh hơn máy bay thân rộng. Lượng công suất bổ sung có thể gặp nhu cầu yếu hơn trong thời gian tới.

Ở phía cầu, sức ép cũng chưa giảm. Nhà phân tích hàng không độc lập Brendan Sobie nhận định ngân sách hộ gia đình thắt chặt có thể hạn chế nhu cầu du lịch của tầng lớp trung lưu Đông Nam Á trong phần còn lại của năm, kể cả mùa cao điểm sắp tới. Vì vậy, ông Sobie cho rằng triển vọng ngắn hạn khá ảm đạm. Dù có hy vọng cải thiện trong quý IV, hiện vẫn còn quá sớm để đánh giá chính xác.