Giá lương thực thế giới bất ngờ vọt lên đỉnh gần 4 năm

Một tín hiệu đáng lo vừa xuất hiện trên thị trường lương thực toàn cầu: giá thực phẩm trong tháng 8 đã leo lên mức cao nhất kể từ cuối năm 2022. Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), đà tăng này diễn ra trong bối cảnh thời tiết bất lợi và gián đoạn do chiến sự tại Biển Đen tiếp tục làm dấy lên lo ngại về nguồn cung các mặt hàng thiết yếu.

Giá ngũ cốc thế giới lên đỉnh trong 3 năm qua

Không chỉ là một biến động ngắn hạn, loạt yếu tố rủi ro đang cùng lúc tạo sức ép lên thị trường. FAO cho biết nắng nóng cực đoan và hạn hán tại châu Âu, nguy cơ El Nino diễn biến mạnh, cùng những biến động thương mại liên quan đến chiến sự ở Ukraine và căng thẳng tại Iran đã khiến thị trường nông nghiệp thêm bất ổn. Hệ quả là giá ngũ cốc tăng lên mức cao nhất trong 3 năm, còn giá đường chạm mức cao nhất trong 1 năm.

Chỉ số giá lương thực của FAO – thước đo biến động hằng tháng của rổ hàng hóa thực phẩm giao dịch quốc tế – đạt trung bình 133,3 điểm trong tháng 8. Con số này cao hơn mức 130,8 điểm đã điều chỉnh của tháng 7, cho thấy áp lực tăng giá đang lan rộng trở lại.

Mức tăng trên đưa giá lương thực thế giới lên vùng cao nhất kể từ tháng 11/2022. Dù vẫn thấp hơn gần 17% so với đỉnh kỷ lục hồi tháng 3/2022 – thời điểm sau khi Nga mở chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine – diễn biến mới vẫn được xem là lời cảnh báo. Nhà kinh tế trưởng FAO Maximo Torero nhận định rằng đợt tăng giá trong tháng 8 cho thấy rủi ro đang quay trở lại thị trường lương thực, khi các cú sốc khí hậu, căng thẳng địa chính trị và gián đoạn chuỗi cung ứng thương mại cùng lúc siết chặt kỳ vọng về nguồn cung.

Đáng chú ý, đà tăng không chỉ tập trung ở một nhóm hàng. Trong tháng 8, các chỉ số giá chuẩn của FAO đối với ngũ cốc, dầu thực vật, đường, thịt và sữa đều đồng loạt đi lên.

Tại châu Âu, thời tiết khắc nghiệt đang phủ bóng lên triển vọng thu hoạch ngô, củ cải đường cũng như sản lượng chăn nuôi. Ở châu Á, nguy cơ El Nino lại khiến thị trường lo ngại hơn về sản lượng dầu cọ và đường, theo FAO.

Một điểm nóng khác nằm ở Biển Đen. Các cuộc tấn công leo thang đã làm suy giảm hoạt động vận chuyển ngũ cốc từ Nga và Ukraine trong cuộc xung đột kéo dài 4 năm rưỡi. Cùng thời điểm, căng thẳng Mỹ - Iran tiếp tục gây sức ép lên dòng chảy phân bón phục vụ cây trồng. Trong nhóm thực phẩm, chỉ số giá ngũ cốc của FAO tăng 2,2% so với tháng trước, lên mức cao nhất kể từ tháng 5/2024, trong khi chỉ số dầu thực vật nhích 0,6%, đạt mức cao nhất kể từ tháng 6/2022.

Mặt hàng gây chú ý nhất là đường. Chỉ số giá đường tăng mạnh 11,9%, lên mức cao nhất kể từ tháng 6/2025. FAO cho rằng nguyên nhân đến từ sản lượng sụt giảm tại khu vực trung nam Brazil – vùng sản xuất trọng yếu – cộng với những lo ngại về thời tiết tại châu Âu và châu Á.

Theo đà của ngũ cốc, giá đường thế giới tăng mạnh

Áp lực nguồn cung còn thể hiện trong báo cáo riêng của FAO. Tổ chức này đã hạ dự báo sản lượng ngũ cốc toàn cầu năm 2026 thêm 3,4 triệu tấn so với ước tính hồi tháng 7, xuống còn 2,980 tỷ tấn. Nếu kịch bản này xảy ra, sản lượng sẽ thấp hơn 2,0% so với năm 2025, đánh dấu mức giảm theo năm lớn nhất kể từ năm 2018.

Tuy nhiên, bức tranh không hoàn toàn u ám. FAO cho biết sản lượng dự kiến vẫn ở mức cao thứ hai trong lịch sử. Dự báo dự trữ ngũ cốc toàn cầu vào cuối niên vụ 2026/2027 được điều chỉnh giảm 1,1%, còn 947,2 triệu tấn, chỉ nhỉnh hơn một chút so với niên vụ trước.

Theo FAO, việc hạ ước tính dự trữ ngũ cốc thô đã lấn át phần điều chỉnh tăng đối với lúa mì. Trong đó, dự trữ tại Nga và Ukraine được dự báo tăng, chủ yếu do hoạt động vận chuyển bị gián đoạn.