Thứ bảy 21/11/2026 09:28
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Kinh doanh

IBM sống sót nhờ bí mật: Dám từ bỏ chính mình

Lịch sử kinh doanh thế giới từng chứng kiến rất nhiều đế chế tưởng như bất khả chiến bại rồi biến mất chỉ trong vài năm. Kodak từng thống trị ngành nhiếp ảnh. Nokia từng là biểu tượng của điện thoại di động. BlackBerry từng được xem là chuẩn mực của giới doanh nhân toàn cầu. Nhưng rồi tất cả đều trở thành ký ức. Trong khi đó, có một doanh nghiệp ra đời từ năm 1911, trải qua hai cuộc chiến tranh thế giới, nhiều cuộc khủng hoảng kinh tế, sự xuất hiện của máy tính cá nhân, Internet, điện toán đám mây và giờ là trí tuệ nhân tạo nhưng vẫn tồn tại và tiếp tục tạo ra giá trị. Đó là IBM.

Điều đáng kinh ngạc không nằm ở tuổi đời hơn một thế kỷ, mà nằm ở việc suốt hơn 114 năm qua, IBM liên tục từ bỏ những gì từng làm nên thành công của mình để bước sang một tương lai mới. Đó cũng là bài học quản trị sâu sắc mà nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang phải đối mặt trong thời đại AI.

Nếu nhìn lại hành trình của IBM, người ta sẽ thấy đây không đơn thuần là câu chuyện của công nghệ. Đây là bản lĩnh, sự can đảm của một thương hiệu hơn 114 tuổi đời. Bởi trong kinh doanh, thay đổi khi đang khó khăn đã rất khó. Thay đổi khi đang thành công còn khó hơn gấp nhiều lần.

Khi IBM được thành lập năm 1911, thế giới còn chưa biết đến khái niệm máy tính. Công ty kiếm tiền từ những chiếc máy đếm, máy chấm công và các thiết bị văn phòng cơ khí. Đó là ngành kinh doanh mang lại doanh thu, lợi nhuận và vị thế dẫn đầu. Với nhiều doanh nghiệp, thành công ấy sẽ trở thành lý do để bảo vệ hiện trạng. Và điều làm nên tên tuổi của IBM lại là sản phẩm khác.

IBM sống sót nhờ bí mật: dám từ bỏ chính mình
Từ IBM 5150 năm 1981 đến ThinkPad của kỷ nguyên hiện đại, điều đáng nhớ nhất không phải là những chiếc máy tính mà IBM tạo ra. Điều đáng nhớ là IBM sẵn sàng rời bỏ cả ngành kinh doanh từng làm nên tên tuổi của mình để theo đuổi tương lai mới. Đồ họa: DN&HN

IBM đã chọn một con đường khác. Khi thời đại máy tính xuất hiện, công ty dần dịch chuyển nguồn lực sang lĩnh vực hoàn toàn mới, chấp nhận làm lu mờ những sản phẩm từng giúp mình lớn mạnh.

Đến thập niên 1960, IBM trở thành biểu tượng của kỷ nguyên máy tính lớn (mainframe). Trong nhiều năm, câu nói nổi tiếng "Không ai bị sa thải vì mua IBM" được xem như lời khẳng định cho uy tín tuyệt đối của thương hiệu này.

Khách hàng tin IBM đến mức lựa chọn sản phẩm của họ gần như là quyết định an toàn nhất trong kinh doanh. Nhưng lịch sử cho thấy chính những giai đoạn huy hoàng nhất thường là lúc doanh nghiệp dễ mắc sai lầm nhất.

Thành công khiến con người tin rằng tương lai sẽ tiếp tục giống như quá khứ. Khi máy tính cá nhân xuất hiện, thế giới công nghệ thay đổi. IBM tham gia cuộc chơi nhưng không còn giữ được vị thế thống trị như trước. Hàng loạt doanh nghiệp khác nổi lên. Microsoft kiểm soát hệ điều hành. Intel kiểm soát bộ vi xử lý.

Nhiều chuyên gia khi đó tin rằng kỷ nguyên của IBM đã kết thúc. Nhưng điều đặc biệt ở IBM là họ chưa bao giờ xem một sản phẩm hay một ngành nghề là định nghĩa của doanh nghiệp.

Điều IBM bảo vệ không phải là sản phẩm. Điều họ bảo vệ là khả năng thích nghi.

Đầu những năm 1990, IBM rơi vào cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất trong lịch sử. Công ty thua lỗ hàng tỷ USD. Giá cổ phiếu lao dốc. Nhiều nhà phân tích Phố Wall đề xuất chia tách doanh nghiệp thành nhiều mảnh để cứu vãn tình hình.

Trong bối cảnh ấy, Lou Gerstner được mời về làm CEO. Ông thay đổi hoàn toàn cách IBM nhìn nhận chính mình. Gerstner từng nói rằng điều quan trọng nhất không phải doanh nghiệp bán cái gì, mà là khách hàng đang cần giải quyết vấn đề gì.

Từ tư duy đó, IBM bắt đầu chuyển đổi từ một công ty phần cứng sang một doanh nghiệp cung cấp giải pháp và dịch vụ công nghệ. Đó là bước ngoặt giúp công ty hồi sinh.

IBM sống sót nhờ bí mật: dám từ bỏ chính mình
CEO IBM - Lou Gerstner: Điều cuối cùng IBM cần lúc đó không phải là một tầm nhìn mới, mà là thay đổi cách thực thi và văn hóa tổ chức.

Bài học của IBM có lẽ đặc biệt đáng suy ngẫm với nhiều doanh nghiệp Việt Nam hôm nay. Không ít doanh nghiệp vẫn đang nhìn chính mình qua lăng kính của sản phẩm đang bán ra thị trường: một nhà máy nghĩ mình sản xuất hàng hóa, một đơn vị thương mại nghĩ mình phân phối sản phẩm, một công ty dịch vụ tin rằng họ đang bán chuyên môn. Nhưng khách hàng chưa bao giờ thực sự mua một sản phẩm chỉ vì bản thân nó. Điều họ tìm kiếm là lời giải cho những vấn đề trong cuộc sống và công việc của mình.

Một chiếc máy không phải là thứ được mua, mà là năng suất mà nó tạo ra. Một phần mềm không phải là thứ được trả tiền, mà là sự thuận tiện và hiệu quả mà nó mang lại. Khi doanh nghiệp chỉ nhìn thấy sản phẩm, họ rất dễ bị mắc kẹt trong thành công hiện tại. Nhưng khi nhìn thấy vấn đề của khách hàng, họ sẽ luôn tìm được lý do để thay đổi và tiếp tục tồn tại. Có lẽ đó cũng chính là khác biệt lớn nhất giữa những doanh nghiệp sống sót qua nhiều thế hệ và những doanh nghiệp từng rất thành công nhưng rồi bị lịch sử bỏ lại phía sau.

IBM sống sót nhờ bí mật: dám từ bỏ chính mình
Thay vì cạnh tranh trực diện với OpenAI ở thị trường đại chúng, IBM đang đặt cược vào AI doanh nghiệp và điện toán lượng tử. Hệ thống IBM Quantum System Two được xem là nền tảng cho tham vọng dẫn đầu cuộc đua lượng tử trong thập niên tới.

Những tưởng sau khi vượt qua cuộc khủng hoảng đầu thập niên 1990, IBM đã tìm được công thức tăng trưởng bền vững cho nhiều thập niên tiếp theo. Nhưng lịch sử công nghệ chưa bao giờ cho phép bất kỳ doanh nghiệp nào được nghỉ ngơi quá lâu. Internet xuất hiện, rồi điện toán đám mây bùng nổ, kéo theo sự trỗi dậy mạnh mẽ của những cái tên như Amazon, Microsoft và Google. Một lần nữa, IBM đứng trước nguy cơ bị bỏ lại phía sau trong chính ngành công nghiệp mà họ từng góp phần định hình.

Điều đáng học nhất ở IBM không phải là khả năng dự báo tương lai chính xác hơn người khác, mà là sự sẵn sàng thừa nhận rằng thế giới đã thay đổi. Thay vì cố chứng minh mình vẫn đúng, họ chấp nhận tự làm mới mình. Năm 2019, IBM gây bất ngờ khi chi 34 tỷ USD để mua Red Hat trong thương vụ lớn nhất lịch sử công ty. Thời điểm đó, không ít nhà đầu tư hoài nghi về quyết định này, nhưng thực tế sau đó cho thấy Red Hat đã trở thành nền tảng quan trọng giúp IBM xây dựng chiến lược Hybrid Cloud và AI doanh nghiệp, hai lĩnh vực được xem là trọng tâm tăng trưởng của công ty trong kỷ nguyên mới.

Đây cũng là điểm khác biệt giữa IBM và nhiều doanh nghiệp khác. Trong khi không ít doanh nghiệp chỉ tập trung đầu tư vào những gì đang mang lại doanh thu ở hiện tại, IBM sẵn sàng đặt cược vào tương lai, kể cả khi tương lai ấy có thể làm giảm vai trò của những mảng kinh doanh từng tạo nên thành công của chính mình. Peter Drucker từng nhận định: “Nguy cơ lớn nhất trong thời kỳ biến động không phải là biến động, mà là tiếp tục hành động bằng tư duy của ngày hôm qua”. Có lẽ rất ít doanh nghiệp minh chứng cho triết lý đó rõ ràng như IBM.

IBM sống sót nhờ bí mật: dám từ bỏ chính mình
IBM ngày nay tập trung vào AI doanh nghiệp, dữ liệu, tư vấn chuyển đổi số và Hybrid Cloud. Công ty cho biết đã tạo ra hàng tỷ USD giá trị năng suất nhờ ứng dụng AI và tự động hóa trong chính hoạt động của mình

Ngày nay, khi trí tuệ nhân tạo trở thành tâm điểm của thế giới công nghệ, nhiều người cho rằng IBM đã chậm chân trước OpenAI, Google hay NVIDIA. Tuy nhiên, quan sát kỹ hơn sẽ thấy công ty đang theo đuổi một hướng đi rất khác. Thay vì lao vào cuộc đua chatbot dành cho đại chúng, IBM tập trung phát triển AI doanh nghiệp, dữ liệu doanh nghiệp và các giải pháp giúp tổ chức nâng cao năng suất vận hành. CEO Arvind Krishna nhiều lần nhấn mạnh rằng AI không phải để thay thế con người mà để giúp con người làm việc hiệu quả hơn. Đó cũng là thị trường mà IBM tin tưởng sẽ tạo ra giá trị bền vững trong dài hạn.

Năm 2026, IBM không còn là doanh nghiệp công nghệ có giá trị vốn hóa lớn nhất thế giới. Nhưng công ty vẫn tạo ra doanh thu hàng chục tỷ USD mỗi năm, phục vụ hàng nghìn tổ chức lớn trên toàn cầu và tiếp tục nằm trong nhóm doanh nghiệp sở hữu nhiều bằng sáng chế công nghệ nhất thế giới. Nhìn lại hành trình hơn một thế kỷ, IBM đã nhiều lần thay đổi ngành nghề cốt lõi của mình: từ các thiết bị cơ khí sang máy tính lớn, từ máy tính lớn sang dịch vụ công nghệ, từ dịch vụ sang điện toán đám mây và từ điện toán đám mây sang trí tuệ nhân tạo. Mỗi lần chuyển mình là một lần chấp nhận rời bỏ vùng an toàn, là một lần đặt cược vào tương lai trước khi tương lai trở thành hiện thực.

Lịch sử hình thành và phát triển của IBM với 114 năm trường tồn
Lịch sử hình thành và phát triển của IBM với 114 năm trường tồn. Đồ họa: DN&HN

Lịch sử kinh doanh thường ghi nhớ những công ty từng dẫn đầu thị trường, nhưng chỉ dành sự tôn trọng đặc biệt cho những doanh nghiệp có thể tồn tại qua nhiều thế hệ công nghệ khác nhau. IBM không sống sót hơn 114 năm vì luôn là người mạnh nhất. Họ tồn tại vì luôn sẵn sàng thay đổi trước khi bị buộc phải thay đổi. Trong thời đại AI, bài học lớn nhất mà IBM để lại có lẽ không nằm ở công nghệ, mà nằm ở tư duy quản trị. Doanh nghiệp muốn đi xa không thể chỉ bảo vệ những gì đang tạo ra doanh thu hôm nay, mà phải đủ can đảm để đầu tư cho những thứ có thể tạo ra doanh thu trong tương lai. Bởi đôi khi, đối thủ nguy hiểm nhất của một doanh nghiệp không phải là công ty bên ngoài, mà chính là phiên bản thành công của ngày hôm qua.

Tin bài khác
Thuế 16% làm thay đổi bài toán xuất khẩu thép Việt sang EU ra sao?

Thuế 16% làm thay đổi bài toán xuất khẩu thép Việt sang EU ra sao?

Mức thuế chống bán phá giá 16% không đóng cửa thị trường EU với thép cán nguội Việt Nam, nhưng làm thay đổi đáng kể bài toán xuất khẩu thép Việt sang EU khi lợi thế giá bị thu hẹp và chi phí tiếp cận thị trường ngày càng nhiều lớp.
Đề xuất làm rõ chứng từ thanh toán khi doanh nghiệp mua hàng từ hộ kinh doanh

Đề xuất làm rõ chứng từ thanh toán khi doanh nghiệp mua hàng từ hộ kinh doanh

Dự thảo sửa đổi quy định về thuế thu nhập doanh nghiệp đang được hoàn thiện theo hướng làm rõ điều kiện chứng từ đối với hàng hóa, dịch vụ mua từ hộ kinh doanh và cá nhân. Đáng chú ý là yêu cầu thanh toán không dùng tiền mặt đối với một số giao dịch từ 5 triệu đồng trở lên.
Minh bạch dòng tiền để mở cơ hội vay vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Minh bạch dòng tiền để mở cơ hội vay vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Dữ liệu tài chính minh bạch và hồ sơ tín nhiệm được chuẩn hóa đang được đặt vào trọng tâm kết nối vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đại diện NHNN và Công ty Cổ phần Xếp hạng tín nhiệm Thiên Minh cùng nhấn mạnh yêu cầu nâng chất lượng thông tin, giúp ngân hàng đánh giá khả năng trả nợ và doanh nghiệp giảm trở ngại khi tiếp cận tín dụng.
Giải pháp năng lượng xanh, tối ưu chi phí doanh nghiệp công nghiệp

Giải pháp năng lượng xanh, tối ưu chi phí doanh nghiệp công nghiệp

Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập phối hợp cùng Huawei Digital Power và Hoa Nam Energy đồng tổ chức hội thảo “Giải pháp năng lượng xanh và tối ưu chi phí doanh nghiệp công nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh”, nhằm kết nối doanh nghiệp với chuyên gia, giải pháp công nghệ và các đối tác trong hành trình chuyển đổi xanh.
Đưa văn hóa kinh doanh thành sức cạnh tranh của doanh nghiệp

Đưa văn hóa kinh doanh thành sức cạnh tranh của doanh nghiệp

Khung hành động phát triển Văn hóa kinh doanh Việt Nam giai đoạn 2026–2035 vừa được công bố, đặt trọng tâm vào công cụ thực thi và đo lường kết quả. Doanh nghiệp được kỳ vọng chuyển các chuẩn mực văn hóa thành chất lượng sản phẩm, uy tín thương hiệu và trách nhiệm với người lao động.
Vistage China 2026 CEO Summit: Tư duy mới trước những chuyển dịch toàn cầu

Vistage China 2026 CEO Summit: Tư duy mới trước những chuyển dịch toàn cầu

Với chủ đề “Flourish – New World, New Logic, New Choices” (Phát triển thịnh vượng – Thế giới mới, Tư duy mới, Lựa chọn mới), Hội nghị Vistage China 2026 CEO Summit diễn ra ngày 08/11 tại Thượng Hải, Trung Quốc, quy tụ hơn 200 giám đốc điều hành (CEO) trong và ngoài Trung Quốc để trao đổi về những biến động toàn cầu, lựa chọn lãnh đạo và cơ hội phát triển doanh nghiệp trong thập kỷ tới.
Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần làm gì để chuyển đổi số hiệu quả và phòng ngừa rủi ro pháp lý?

Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần làm gì để chuyển đổi số hiệu quả và phòng ngừa rủi ro pháp lý?

Tại Diễn đàn: “Doanh nghiệp chuyển đổi số để tăng trưởng- Pháp lý để an toàn” trong khuôn khổ lễ kỷ niệm một năm thành lập Hội Doanh nghiệp Nam TP. Hồ Chí Minh (SHBA), hai vấn đề được đặt ra đối với cộng đồng doanh nghiệp là nâng cao hiệu quả chuyển đổi số và chủ động phòng ngừa rủi ro pháp lý. Đây được xem là những nền tảng quan trọng để doanh nghiệp phát triển ổn định, bền vững.
TP. Hồ Chí Minh khai mạc Diễn đàn và Triển lãm An ninh Tài chính số Việt Nam 2026

TP. Hồ Chí Minh khai mạc Diễn đàn và Triển lãm An ninh Tài chính số Việt Nam 2026

Diễn đàn và Triển lãm An ninh Tài chính số Việt Nam 2026 khai mạc sáng 6/11 tại TP. Hồ Chí Minh, dự kiến thu hút 10.000-20.000 lượt khách tham quan mỗi ngày tại khu vực triển lãm.
Doanh nghiệp Việt trước sức ép xanh hóa chuỗi cung ứng vào EU

Doanh nghiệp Việt trước sức ép xanh hóa chuỗi cung ứng vào EU

Diễn đàn Hợp tác kinh tế và thương mại Việt Nam – EU 2026 khai mạc tại Hà Nội ngày 4/11, trong bối cảnh quan hệ hai bên bước vào giai đoạn phát triển mới. Bên cạnh dư địa từ EVFTA, yêu cầu giảm phát thải, minh bạch chuỗi cung ứng và chuyển giao công nghệ đang trở thành những điều kiện quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh tại thị trường châu Âu.
178 tỷ USD doanh thu và bài toán nâng tầm doanh nghiệp Việt

178 tỷ USD doanh thu và bài toán nâng tầm doanh nghiệp Việt

Tại Hội nghị Thượng đỉnh Fortune Southeast Asia 500 ngày 3/11, Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận gửi thông điệp tới các nhà đầu tư nước ngoài: Việt Nam không chỉ muốn trở thành địa điểm sản xuất hay thị trường tiêu thụ, mà cần những đối tác cùng nghiên cứu, phát triển công nghệ và sản phẩm hướng tới làm chủ chuỗi giá trị. Thông điệp này được đưa ra khi 72 doanh nghiệp Việt Nam góp mặt trong bảng xếp hạng 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á, với tốc độ tăng doanh thu cao gấp khoảng ba lần mức bình quân khu vực.
Uy tín doanh nghiệp được tạo dựng từ văn hóa kinh doanh

Uy tín doanh nghiệp được tạo dựng từ văn hóa kinh doanh

Uy tín không chỉ được đo bằng doanh thu, lợi nhuận hay quy mô thị trường, mà còn được hình thành từ cách doanh nghiệp giữ cam kết với khách hàng, đối xử với người lao động và thực hiện trách nhiệm với cộng đồng. Việc VCCI vinh danh 100 doanh nghiệp văn hóa, uy tín năm 2026 tiếp tục đặt ra yêu cầu đưa các chuẩn mực đạo đức vào hoạt động quản trị và kinh doanh hằng ngày.
Bài 22: Minh bạch tài chính là chìa khóa để doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận vốn

Bài 22: Minh bạch tài chính là chìa khóa để doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận vốn

Dư nợ tín dụng dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa đã vượt 4 triệu tỷ đồng, nhưng khả năng tiếp cận vốn vẫn là bài toán không dễ giải. Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn cho rằng, bên cạnh chính sách hỗ trợ từ ngân hàng, doanh nghiệp cần thay đổi cách quản trị tài chính, minh bạch sổ sách và chứng minh năng lực trả nợ.
Thợ khắc gỗ phố Hàng Quạt tìm cách giữ nghề giữa sức ép thị trường

Thợ khắc gỗ phố Hàng Quạt tìm cách giữ nghề giữa sức ép thị trường

Trước sự cạnh tranh của các sản phẩm công nghiệp, những người thợ khắc gỗ trên phố Hàng Quạt (Hà Nội) đang tìm hướng đi riêng bằng các sản phẩm thủ công mang dấu ấn cá nhân. Tuy nhiên, bên cạnh bài toán thích ứng với thị trường, việc tìm người kế nghiệp vẫn là nỗi trăn trở của những người gắn bó lâu năm với nghề.
Mốc 1.000 tỷ USD đặt lại bài toán vị thế doanh nghiệp Việt

Mốc 1.000 tỷ USD đặt lại bài toán vị thế doanh nghiệp Việt

Kim ngạch xuất nhập khẩu liên tục tăng trưởng, đưa Việt Nam vượt mốc 1.000 tỷ USD chỉ sau 10 tháng. Tuy nhiên, mục tiêu nâng tỷ trọng xuất khẩu của doanh nghiệp trong nước lên 28–30% vào năm 2030 cho thấy yêu cầu chuyển dịch từ tăng quy mô thương mại sang củng cố năng lực nội tại.
Miễn thuế 3 năm: Doanh nghiệp nhỏ cần lưu ý thời điểm tính ưu đãi

Miễn thuế 3 năm: Doanh nghiệp nhỏ cần lưu ý thời điểm tính ưu đãi

Chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm được kỳ vọng giảm áp lực chi phí cho doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập. Tuy nhiên, thời gian ưu đãi hiện được tính liên tục từ năm đầu tiên cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, khiến những doanh nghiệp mất nhiều thời gian chuẩn bị đầu tư, chưa sớm có thu nhập chịu thuế đặt vấn đề về hiệu quả thụ hưởng.