Hỗ trợ lãi suất mở lối cho doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ

Nhà nước sẽ hỗ trợ 50% lãi suất vay theo hợp đồng tín dụng

Trong nhiều năm, thiếu vốn luôn là một trong những rào cản lớn nhất khiến không ít doanh nghiệp chậm đầu tư công nghệ mới. Với các dự án nghiên cứu, phát triển sản phẩm hay ứng dụng trí tuệ nhân tạo, thời gian hoàn vốn dài trong khi chi phí tài chính cao khiến nhiều kế hoạch phải trì hoãn.

Chính sách ưu đãi lãi suất giúp chia sẻ một phần rủi ro trong giai đoạn đầu tư và tạo thêm niềm tin để doanh nghiệp quyết định triển khai những dự án có tính dài hạn; góp phần điều hướng dòng vốn tín dụng vào hoạt động nghiên cứu, ứng dụng và làm chủ công nghệ.

Bởi vậy, cơ chế hỗ trợ lãi suất vay thông qua Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia (NATIF) được xem là bước chuyển đáng chú ý trong chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

Theo quy định mới, thay vì cấp phát kinh phí hoặc cho vay ưu đãi trực tiếp, doanh nghiệp vẫn vay vốn theo cơ chế thị trường tại các tổ chức tín dụng. Nhà nước sẽ hỗ trợ 50% lãi suất vay theo hợp đồng tín dụng nhưng không vượt quá 6%/năm trong thời gian tối đa 5 năm.

Đối tượng được hỗ trợ là các doanh nghiệp triển khai dự án ứng dụng, chuyển giao và đổi mới công nghệ, đổi mới sáng tạo; sử dụng vốn vay để đầu tư máy móc, thiết bị, dây chuyền sản xuất và các hạng mục phục vụ đổi mới công nghệ. Giai đoạn đầu, chính sách dự kiến được thí điểm với 20 doanh nghiệp trước khi đánh giá để mở rộng.

Giảm áp lực vốn, tạo động lực đầu tư dài hạn

Theo cộng đồng doanh nghiệp, việc giảm chi phí vốn có thể tạo ra khác biệt lớn đối với quyết định đầu tư.

Ông Lê Anh Tiến - Đồng sáng lập, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần công nghệ Bot bán hàng - cho biết, các dự án công nghệ thường cần nguồn vốn lớn trong thời gian dài, trong khi doanh thu chưa thể hình thành ngay. Doanh nghiệp phải đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, hạ tầng công nghệ, dữ liệu, nhân lực chất lượng cao, thử nghiệm sản phẩm và bảo mật trước khi có dòng tiền ổn định.

Đối với doanh nghiệp phần mềm và trí tuệ nhân tạo, khó khăn càng lớn khi phần lớn tài sản của dự án là tài sản vô hình như thuật toán, dữ liệu, phần mềm hay năng lực đội ngũ, vốn chưa được định giá và chấp nhận làm tài sản bảo đảm theo phương thức tín dụng truyền thống.

Theo ông Lê Anh Tiến, chính sách hỗ trợ lãi suất sẽ chia sẻ một phần rủi ro trong giai đoạn đầu tư, giúp doanh nghiệp mạnh dạn triển khai những dự án dài hạn, đồng thời điều hướng dòng vốn vào hoạt động nghiên cứu, ứng dụng và làm chủ công nghệ. Với lĩnh vực AI, việc đầu tư đúng thời điểm đặc biệt quan trọng bởi công nghệ thay đổi rất nhanh, chỉ chậm một đến hai năm cũng có thể làm mất lợi thế cạnh tranh.

Nhiều doanh nghiệp cho rằng chính sách cần triển khai thực chất, dễ tiếp cận và đúng đối tượng để trở thành động lực quan trọng thúc đẩy đầu tư vào khoa học, công nghệ , đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Ở lĩnh vực sản xuất, ông Trần Văn Vũ - Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Organic Nopal Việt Nam, cho rằng nếu giảm được chi phí vốn, doanh nghiệp sẽ có điều kiện đầu tư sớm hơn vào dây chuyền chiết xuất hiện đại, công nghệ bảo quản hoạt chất sinh học, thiết bị phân tích chất lượng và mở rộng quy mô sản xuất đạt tiêu chuẩn quốc tế, qua đó nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm Việt Nam.

Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Khỏe - Giám đốc Công ty TNHH công nghệ Mosla, cho biết nhiều doanh nghiệp hiện phải vay tín chấp với lãi suất gần 20%/năm. Nếu được hưởng chính sách hỗ trợ, doanh nghiệp sẽ giảm áp lực tài chính, dành nhiều nguồn lực hơn cho hoạt động nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.

Chính sách chỉ phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp dễ tiếp cận

Bên cạnh kỳ vọng về nguồn vốn, nhiều doanh nghiệp cho rằng điều quan trọng không kém là cách thức triển khai.

Theo các ý kiến, bộ tiêu chí đánh giá dự án cần rõ ràng, dễ đo lường, không chỉ căn cứ vào việc doanh nghiệp sử dụng công nghệ mới mà phải đánh giá hiệu quả thực tế như tăng năng suất, giảm chi phí, nâng cao chất lượng sản phẩm, hình thành tài sản trí tuệ và khả năng mở rộng sản xuất.

Ông Bùi Quang Minh - Giám đốc NATIF, cho biết Quỹ đã ban hành quy trình nội bộ về hỗ trợ lãi suất vay, ký kết hợp tác với các ngân hàng thương mại, xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên gia phục vụ Hội đồng xét duyệt và phát triển hệ thống công nghệ thông tin để tiếp nhận, theo dõi và quản lý toàn bộ quá trình hỗ trợ.

Còn theo ông Lê Anh Tiến, doanh nghiệp chỉ nên phải nộp một bộ hồ sơ, còn dữ liệu cần được chia sẻ giữa NATIF và ngân hàng nhằm tránh kê khai nhiều lần. Đồng thời, thời hạn xử lý từng bước cần được quy định rõ; trường hợp hồ sơ chưa đạt phải nêu cụ thể lý do và hướng dẫn nội dung cần bổ sung. Toàn bộ quá trình xử lý nên được cập nhật trên hệ thống trực tuyến để doanh nghiệp dễ dàng theo dõi.

Một vấn đề khác cũng được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm là cơ chế bảo mật thông tin trong quá trình thẩm định. Các dữ liệu về mã nguồn, thuật toán, quy trình công nghệ hay bí mật kinh doanh đều là tài sản có giá trị cốt lõi, vì vậy cần có quy định chặt chẽ về quản lý và bảo vệ để doanh nghiệp yên tâm tham gia chương trình.

Nếu được triển khai đúng tinh thần cải cách, cơ chế hỗ trợ lãi suất không chỉ giúp doanh nghiệp giảm gánh nặng tài chính mà còn tạo thêm động lực để đầu tư vào công nghệ mới, nâng cao năng lực cạnh tranh và góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực tăng trưởng của nền kinh tế.

Chức năng của Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia

Chính phủ ban hành Nghị định số 77/2026/NĐ-CP ngày 17/3/2026 quy định về tổ chức và hoạt động của Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia.

Lần đầu tiên, cơ chế hỗ trợ lãi suất vay được bổ sung vào hệ thống chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ thông qua Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia (Ảnh minh họa).

Quỹ đổi mới công nghệ quốc gia là đơn vị sự nghiệp công lập, trực thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ hoạt động trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Quỹ có tư cách pháp nhân, có con dấu, tài khoản riêng, được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước và tại các ngân hàng thương mại hoạt động hợp pháp tại Việt Nam. Quỹ có trụ sở chính tại thành phố Hà Nội.

Một là tài trợ, đặt hàng thực hiện nhiệm vụ đổi mới sáng tạo gồm: nhiệm vụ đổi mới công nghệ; nhiệm vụ phát triển quyền sở hữu trí tuệ, nâng cao năng suất, chất lượng; nhiệm vụ hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo; nhiệm vụ hỗ trợ lãi suất vay; nhiệm vụ hỗ trợ thông qua phiếu hỗ trợ tài chính (voucher).

Hai là tài trợ, đặt hàng thực hiện các chương trình đổi mới sáng tạo quốc gia do Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành và các chương trình quốc gia khác trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo do cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Ba là tài trợ, đặt hàng thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đặc biệt, chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia đặc biệt được cấp có thẩm quyền giao để ứng dụng công nghệ, chuyển giao công nghệ, đổi mới công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Bốn là hỗ trợ kinh phí để ứng dụng công nghệ, chuyển giao công nghệ, đổi mới công nghệ, đổi mới sáng tạo. Hỗ trợ hoạt động phát triển hệ thống đổi mới sáng tạo, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, thúc đẩy văn hóa đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp sáng tạo.