Hộ kinh doanh giữa vòng xoáy hàng giả và thuế: Cần chính sách “may đo”

Siết quản lý thị trường, thúc đẩy chuyển đổi minh bạch

Những thay đổi gần đây trong thực thi hóa đơn điện tử, minh bạch hóa nguồn gốc hàng hóa và siết chặt chính sách thuế đang trở thành mối quan tâm lớn của cộng đồng hộ kinh doanh trên cả nước. Từ các sạp hàng nhỏ trong chợ truyền thống đến cửa hàng bán online ở nông thôn, ai nấy đều lo lắng: Làm sao để tuân thủ đúng quy định mà vẫn duy trì hoạt động kinh doanh ổn định?

Thông tin tại Tọa đàm “Hộ kinh doanh trước vấn nạn hàng giả và tuân thủ thuế”, do Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập tổ chức ngày 22/6, ông Nguyễn Văn Phúc – nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội thẳng thắn nêu: “Khu vực hộ kinh doanh chiếm tỷ trọng rất lớn… cần được lắng nghe, thấu hiểu và tạo điều kiện.”

Tọa đàm “Hộ kinh doanh trước vấn nạn hàng giả và tuân thủ thuế” do Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập tổ chức sáng 22/6

Theo ông Phúc, khung pháp lý hiện hành vẫn thiếu nhất quán, thậm chí tại nhiều địa phương, “giấy phép con” vẫn tồn tại gây cản trở và vi phạm tinh thần của Hiến pháp 2013. “Cần thiết phải có một khung luật riêng cho hộ kinh doanh là phân khúc đặc thù, không thể bị ép trở thành công ty thương mại chỉ vì xét theo luật doanh nghiệp hiện hành,” ông nhấn mạnh.

Ông Phúc cũng chỉ ra rằng, các quy định hiện nay còn quá hình thức và thiếu chiều sâu. “Luật Quản lý thuế hiện cũng chỉ đề cập mang tính khái quát như thuế khoán, hóa đơn điện tử vượt ngưỡng nhưng chưa giải quyết các nghẽn thực tiễn. Nghị quyết 198 của Quốc hội, dù định hình khái niệm hộ kinh doanh, vẫn chưa đủ mạnh để khai thông các điểm nghẽn pháp lý tồn tại,” ông Phúc nhận xét.

Theo ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn – Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), cả nước hiện có khoảng 5,2 triệu hộ kinh doanh, sử dụng khoảng 9 triệu lao động, chiếm 37,5% lực lượng lao động toàn quốc. Trung bình, mỗi hộ chỉ có dưới 3 lao động và vốn đầu tư xoay quanh 120 – 200 triệu đồng, phù hợp với mô hình kinh doanh nhỏ, linh hoạt.

Thực hiện Công điện số 65 về tăng cường công tác quản lý thị trường, lực lượng quản lý thị trường đã mở đợt cao điểm kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi gian lận thương mại, đặc biệt trong lĩnh vực thực phẩm chức năng, thực phẩm không rõ nguồn gốc.

“Trong tháng cao điểm lần đầu kiểm tra, lực lượng chức năng đã phát hiện và xử lý hơn 4.000 vụ việc, trong đó có trên 3.000 vụ vi phạm đã được xử lý nghiêm minh,” ông Tuấn cho biết.

Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cũng nhấn mạnh: “Trong bối cảnh xây dựng khung pháp luật, có một thực tế là khi xây dựng thể chế cho hộ kinh doanh, cần phải tham chiếu xu hướng và thông lệ quốc tế. Về nghĩa vụ pháp lý, quyền lợi và trách nhiệm, chúng ta đang đi theo một hướng rất phù hợp, song cần có điều chỉnh linh hoạt để khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp chính thức, từ đó hưởng lợi ích lớn hơn và phát triển bền vững.”

Về công tác minh bạch hóa thị trường, Bộ Công Thương và Cục Quản lý thị trường đang đẩy mạnh các giải pháp truy xuất nguồn gốc hàng hóa, đặc biệt với hàng hóa đầu vào. Tuy nhiên, ông Tuấn thừa nhận: “Việc triển khai sẽ gặp thách thức như tem giả, mã truy xuất giả, đòi hỏi các phương án kỹ thuật và cơ chế phối hợp chặt chẽ hơn.”

Được biết, Bộ Tài chính hiện đang phối hợp với các bộ, ngành liên quan nghiên cứu dự thảo Luật Kinh doanh cá thể, nhằm tạo khuôn khổ pháp lý đầy đủ và thuận lợi cho nhóm đối tượng này.

Chính sách “may đo” – vì không ai bị bỏ lại phía sau

Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Đinh Xuân Dương – Chủ tịch Công ty FLYG Entertainment cho biết: “Nhiều hộ kinh doanh truyền thống có sản phẩm tốt nhưng lại không thể tiếp cận khách hàng do thiếu kỹ năng truyền thông số. Việc xây dựng thương hiệu cá nhân cho người đứng đầu mà tôi gọi là 'Doanh chủ - Làm Nhân Hiệu' sẽ là chìa khóa giúp họ tối ưu chi phí marketing, tăng độ tin cậy và tạo kết nối sâu hơn với người tiêu dùng.”

Trao đổi bên lề với phóng viên Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập, ở khía cạnh sản xuất, ông Đoàn Anh Dũng – Giám đốc Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Xây dựng Hoàng Mai bày tỏ lo ngại sâu sắc: “Chúng tôi đầu tư lớn cho công nghệ và chất lượng, nhưng vẫn phải cạnh tranh với hàng kém chất lượng. Nếu không có sự vào cuộc quyết liệt từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp làm ăn tử tế sẽ dần mất động lực đầu tư dài hạn.”

Theo ông Dũng, công ty đang triển khai ứng dụng robot và trí tuệ nhân tạo (AI) để nâng cao năng suất và đồng bộ chất lượng sản phẩm. Tuy nhiên, điều tiên quyết vẫn là một môi trường cạnh tranh lành mạnh. “Môi trường kinh doanh minh bạch là điều kiện tiên quyết để các doanh nghiệp nội địa phát triển bền vững”, ông khẳng định.

Các chuyên gia tại tọa đàm đều thống nhất rằng, hộ kinh doanh, dù quy mô nhỏ vẫn là một phần không thể thiếu trong chuỗi giá trị kinh tế. Hỗ trợ họ chuyển đổi số, tuân thủ pháp luật và cạnh tranh bình đẳng phải là ưu tiên trong chiến lược phát triển quốc gia.

Bức tranh hộ kinh doanh hiện nay đang đứng trước nhiều ngã rẽ. Nếu không có chính sách linh hoạt, sát thực tiễn và triển khai kịp thời, sẽ có không ít người bị bỏ lại phía sau. Những cuộc tọa đàm như thế này cần được tổ chức thường xuyên, để không chỉ lắng nghe mà còn “gỡ rối” đúng lúc, tiếp sức cho hàng triệu hộ kinh doanh bước vào kỷ nguyên số một cách vững vàng và minh bạch